Σε μια εποχή όπου τα παιδιά μεγαλώνουν με έντονα ερεθίσματα, ηλεκτρονικές... παρεμβολές και γρήγορους ρυθμούς, το σωστό βιβλίο μπορεί να γίνει πολύτιμο εργαλείο: για να κατανοήσουν τα συναισθήματά τους, να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους και να καλλιεργήσουν τη φαντασία τους πέρα από τις οθόνες. Ζητήσαμε από τη δασκάλα δημοτικού Έφη Παναγιωτοπούλου,, να μας προτείνει τέσσερα βιβλία που ξεχωρίζει μέσα από την εμπειρία της.
"Μετά από χρόνια μέσα στην τάξη, σε όλες τις ηλικίες του δημοτικού, έχω καταλάβει κάτι πολύ ουσιαστικό: τα βιβλία είναι ένας καθρέφτης και ταυτόχρονα ένα παράθυρο. Καθρέφτης, γιατί τα παιδιά βλέπουν μέσα στις ιστορίες κομμάτια του εαυτού τους, όπως τους φόβους τους, τα συναισθήματά τους, τις μικρές και μεγάλες δυσκολίες τους. Και παράθυρο, γιατί τους δίνουν τη δυνατότητα να δουν πέρα από αυτά που ήδη γνωρίζουν, να φανταστούν, να ονειρευτούν, να κατανοήσουν τον άλλον.
Στην καθημερινότητα του σχολείου, τα παιδιά συχνά δεν έχουν τις λέξεις για να εκφράσουν αυτό που νιώθουν. Εκεί έρχεται το παιδικό βιβλίο να τις δώσει μέσα από ιστορίες που καταλαβαίνουν. Μέσα από μια ιστορία, ένα παιδί μπορεί να αναγνωρίσει ίσως τον θυμό του, να καταλάβει ότι δεν είναι μόνο του (πολύ σημαντικό σε αυτές τις ηλικίες), να δει έναν τρόπο να διαχειριστεί μια κατάσταση που το δυσκολεύει. Και αυτό γίνεται αβίαστα, χωρίς διδακτισμό.
Παράλληλα, το βιβλίο δημιουργεί συνδέση. Όταν ένας γονιός διαβάζει μαζί με το παιδί του, μοιράζονται χρόνο, προσοχή, σκέψεις, ερωτήσεις. Και πολλές φορές, μέσα από αυτή τη διαδικασία, ανοίγουν συζητήσεις που δεν θα άνοιγαν αλλιώς. Θεωρώ επίσης πολύ σημαντικό να δίνουμε στα παιδιά βιβλία που δεν τα υποτιμούν. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται πολύ περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε. Μπορούν να αγγίξουν έννοιες όπως η αποτυχία, η επιμονή, η φιλία, η διαφορετικότητα, αρκεί φυσικά να τους δοθούν με έναν τρόπο που να τους ταιριάζει. Γι’ αυτό και οι επιλογές που προτείνω δεν είναι τυχαίες. Είναι παιδικά βιβλία που έχω δει να "δουλεύουν” ή νέα βιβλία που έχω εκτιμήσει. Βιβλία που έχουν κάνει παιδιά να μιλήσουν, να γελάσουν, να σκεφτούν, να ηρεμήσουν. Και τελικά, βιβλία που βοηθούν τα παιδιά να μεγαλώσουν γνωστικά, αλλά και συναισθηματικά."
Ακολουθούν οι επιλογές της σε παιδικά βιβλία και οι λόγοι που τις προτείνει σε κάθε γονιό.
Πού κρύβεται ο θυμός σου;
Συγγραφέας: Ευτυχία Βαρσαμή
Εικονογράφηση: Μυρτώ Δεληβοριά
Για παιδιά ηλικίας 3-8 ετών
Εκδόσεις Ψυχογιός
Πού κρύβεται ο θυμός σου; Στην κατσαρόλα με το φαγητό που δε σου αρέσει; Στο πάρκο, την ώρα που πρέπει να φύγεις; Ή μήπως μέσα στα "όχι" των μεγάλων; Ο θυμός κρύβεται παντού, μα δεν είναι εχθρός.
Η δασκάλα εξηγεί: "Ο θυμός είναι από τα πιο δύσκολα συναισθήματα για ένα παιδί – και πολλές φορές και για εμάς τους μεγάλους. Αυτό το βιβλίο το αγαπώ γιατί δεν "δαιμονοποιεί” τον θυμό. Αντίθετα, τον παρουσιάζει σαν κάτι φυσικό που χρειάζεται χώρο και κατανόηση." Όπως τονίζει, μέσα από καθημερινές εικόνες, τα παιδιά αναγνωρίζουν τον εαυτό τους. "Το προτείνω σε γονείς μικρότερων παιδιών, γιατί βοηθά να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση στο σπίτι: τι νιώθω και πώς μπορώ να το εκφράσω με ασφάλεια;"
Ο Καθρέφτης
Συγγραφέας: Μαρίνα Φασάκη
Εικονογράφηση:Λία Φωτιάδου
Για παιδιά ηλικίας 5-8 ετών
Εκδόσεις Ψυχογιός
Η Ελπίδα και ο Φοίβος είναι δύο αδέλφια, δίδυμα, που όπως όλοι μας κάνουν λάθη, απογοητεύονται, φοβούνται και μερικές φορές νιώθουν πως δεν τα καταφέρνουν. Μέχρι τη στιγμή που ανακαλύπτουν έναν παράξενο καθρέφτη… Κάθε φορά που διαλέγουν λόγια που τους δίνουν θάρρος, που τους βοηθούν να συνεχίσουν και να πιστέψουν στον εαυτό τους, ο καθρέφτης γεμίζει φως, εικόνες και μικρές μαγικές υπενθυμίσεις.
Η άποψη της εκπαιδευτικού: "Βλέπω καθημερινά παιδιά που απογοητεύονται εύκολα ή φοβούνται ότι "δεν τα καταφέρνουν”. Αυτό το νέο βιβλίο είναι ένα πολύ όμορφο εργαλείο για να δουλέψουμε την αυτοεκτίμηση." Η ιστορία των δύο διδύμων που ανακαλύπτουν έναν "μαγικό καθρέφτη” γίνεται αφορμή για κάτι πιο βαθύ. "Ουσιαστικά μιλά για τον εσωτερικό μας διάλογο. Μαθαίνει στα παιδιά ότι οι λέξεις που λέμε στον εαυτό μας έχουν δύναμη. Και αυτό είναι κάτι που, αν το κατακτήσουν από μικρά, τα ακολουθεί για μια ζωή."
Η ΜΟΜΟ - Το εικονογραφημένο βιβλίο
Συγγραφέας: Μίχαελ Έντε
Εικονογράφηση: Σιμόνα Τσεκαρέλι
Για παιδιά ηλικίας 5-8 ετών
Εκδόσεις Ψυχογιός
Στην άκρη μιας μεγάλης πόλης, μέσα στα χαλάσματα ενός αμφιθεάτρου, ζει η ΜΟΜΟ. Κανείς δεν ξέρει από πού ήρθε, αλλά όλοι γνωρίζουν το χάρισμά της: η Μόμο μπορεί να ακούει με έναν εντελώς ιδιαίτερο τρόπο. Δανείζει το αυτί της στους ανθρώπους της πόλης, στα παιδιά, ακόμη και στα ζώα και στον άνεμο που σφυρίζει μέσα από τα δέντρα. Όταν η Μόμο περνά χρόνο με τον φίλο της τον Τζίτζι, του έρχονται ξαφνικά οι πιο απίστευτες ιστορίες.
Η δασκάλα σχολιάζει: "Η "Μόμο” είναι ένα βιβλίο-σταθμός που περνά πολύ σημαντικά μηνύματα. Σε αυτή την εικονογραφημένη εκδοχή, γίνεται ακόμα πιο προσιτή στα παιδιά. Σε έναν κόσμο που όλοι μιλούν, αλλά λίγοι ακούν, αυτό το βιβλίο δείχνει στα παιδιά (και σε εμάς) τη σημασία της προσοχής, της υπομονής και της ουσιαστικής επικοινωνίας. Το χρησιμοποιώ συχνά για να μιλήσουμε για τη φιλία, τον χρόνο και το πώς χτίζονται οι σχέσεις."
Μάγκας - Graphic Novel
Συγγραφέας: Πηνελόπη Δέλτα
Διασκευή και εικονογράφηση: Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης
Για παιδιά ηλικίας 9-14+ ετών
Εκδόσεις Ψυχογιός
Με λένε Μάγκα. Είμαι φοξ τεριέ και, παρόλο που όλοι λένε ότι έχω αγγλική καταγωγή, εγώ ξέρω καλά ότι είμαι Ρωμιός. Η ζωή μου άλλαξε για τα καλά όταν πήγα με τα αφεντικά μου στην Αλεξάνδρεια, όπου γνώρισα τον Αφράτο, τον Μπόμπη, τον κύριο Βασίλη, τη Γιαγιά…
Η εκπαιδευτικός τονίζει: "Είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να έρθουν τα παιδιά πιο κοντά στην κλασική λογοτεχνία, ειδικά όσα ίσως δυσκολεύονται με μεγάλα κείμενα. Η ιστορία του Μάγκα, μέσα από τη μορφή graphic novel, γίνεται πιο άμεση και ελκυστική. "Τα παιδιά ταυτίζονται, γελούν, συγκινούνται και χωρίς να το καταλάβουν έρχονται σε επαφή με ένα σημαντικό έργο της ελληνικής λογοτεχνίας."
Και μια ουσιαστική συμβουλή από την δασκάλα; "Το παιδικό βιβλίο είναι ένας τρόπος να ανοίξουμε συζητήσεις με τα παιδιά, να τα βοηθήσουμε να εκφραστούν και να καταλάβουμε καλύτερα τον κόσμο τους. Δεν έχει σημασία μόνο ποιο βιβλίο θα διαλέξετε, αλλά να το διαβάσετε μαζί με το παιδί σας, να μιλήσετε γι’ αυτό, να ακούσετε τι σκέφτεται. Εκεί γίνεται η πραγματική "μαγεία” της ανάγνωσης."
