Οι ενήλικες τείνουμε να πιστεύουμε ότι η παιδική ηλικία είναι μια περίοδος απόλυτης ξεγνοιασιάς, απαλλαγμένη από τις ανησυχίες που ταλαιπωρούν τους μεγαλύτερους. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Τα παιδιά βιώνουν- ειδικά στις μέρες μας- έντονο στρες και άγχος, μόνο που ο τρόπος με τον οποίο το εκδηλώνουν διαφέρει σημαντικά από τον δικό μας. Ένα παιδί σπάνια θα έρθει να σου πει "μαμά, νιώθω πολύ αγχωμένο". Αντίθετα, θα σου το "δείξει" μέσα από το σώμα και τη συμπεριφορά του.
Το άγχος σε ένα βαθμό είναι φυσιολογικό και βοηθά το παιδί να προστατεύεται από κινδύνους. Όταν όμως γίνεται υπερβολικό, αρχίζει να σαμποτάρει την καθημερινότητά του, την κοινωνικοποίησή του και την ψυχική του ισορροπία.
Τα κρυφά σημάδια του παιδικού άγχους
Για να καταλάβεις αν το παιδί σου υποφέρει από υπερβολικό άγχος, παρατήρησε αν εμφανίζει τα ακόλουθα συμπτώματα, όπως αναφέρει και ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός ADAA για το άγχος και τη κατάθλιψη:
Σωματικές ενοχλήσεις: Το άγχος στα παιδιά μεταφράζεται πολύ συχνά σε σωματικό πόνο. Αν παραπονιέται συχνά για "σφίξιμο" στο στομάχι, ναυτία, πονοκεφάλους ή μυϊκή ένταση, ειδικά σε στιγμές μετάβασης (όπως το πρωί πριν το σχολείο).
Συμπεριφορές αποφυγής: Αν αρνείται επίμονα να πάει σε πάρτι, να συμμετάσχει σε ομαδικές δραστηριότητες, να πάει στο σχολείο ή να κοιμηθεί μόνο του στο δωμάτιο. Η αποφυγή είναι ο πιο συχνός μηχανισμός άμυνας απέναντι στο άγχος.
Υπερβολική ανάγκη για επιβεβαίωση: Αν σε ρωτάει διαρκώς τις ίδιες ερωτήσεις για το μέλλον (π.χ. "Κι αν αργήσεις να με πάρεις;", "Κι αν γίνει σεισμός;") και δεν ηρεμεί ακόμη κι όταν του δίνεις λογικές απαντήσεις.
Τελειομανία και φόβος αποτυχίας: Αν εκνευρίζεται υπερβολικά όταν κάνει ένα μικρό λάθος στη ζωγραφική ή στα μαθήματα, αν σκίζει τα χαρτιά του ή αν αποφεύγει να δοκιμάσει οτιδήποτε καινούργιο από φόβο μήπως δεν τα καταφέρει τέλεια.
Νευρικές συνήθειες: Όπως το να τρώει τα νύχια του, να στριφογυρίζει επίμονα τα μαλλιά του, να τρέμει το πόδι του ή να παρουσιάζει ξαφνικά τικ.
Πώς μπορείς να βοηθήσεις το αγχωμένο παιδί
Το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα είναι να μην υποτιμάς τους φόβους του. Φράσεις όπως "δεν είναι τίποτα αυτό, μην κάνεις έτσι" μπορεί να το κάνουν να νιώσει ότι δεν το καταλαβαίνεις. Αντ' αυτού, επικύρωσε το συναίσθημά του: "Βλέπω ότι αυτό σε ανησυχεί πολύ και είναι εντάξει να νιώθεις έτσι. Είμαι εδώ για να το αντιμετωπίσουμε μαζί".
Επίσης, απόφυγε την παγίδα της "υπερπροστασίας". Αν το παιδί αγχώνεται να πάει σε ένα πάρτι, το να το κρατήσεις στο σπίτι θα του προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά μακροπρόθεσμα θα επιβεβαιώσει το φόβο του. Αντίθετα, ενθάρρυνέ το να κάνει μικρά, σταδιακά βήματα έκθεσης, προσφέροντάς του ένα ασφαλές δίχτυ προστασίας.

