"Αγωνιστικούς χαιρετισμούς και περαστικά σε όλα τα σπιτικά με παιδιά το φθινόπωρο". Με αυτή τη φράση, η Μαίρη Συνατσάκη περιέγραψε μια καθημερινότητα που χιλιάδες γονείς γνωρίζουν πολύ καλά. Μια έξοδος που έχει κανονιστεί εδώ και καιρό, μια σπάνια ευκαιρία για λίγες ώρες μακριά από τις υποχρεώσεις, μια θεατρική παράσταση που περιμένεις με ανυπομονησία και, ξαφνικά, ένα τηλεφώνημα από το σχολείο αρκεί για να αλλάξουν όλα.
Η παρουσιάστρια και επιχειρηματίας είχε προγραμματίσει να συναντηθεί με φίλες της, επίσης μαμάδες, για να παρακολουθήσουν θέατρο. Και μάλιστα, όπως εξήγησε, επρόκειτο για παράσταση ενηλίκων, μια έξοδο που είχε να απολαύσει περίπου έναν χρόνο. Ωστόσο, το τηλεφώνημα από το σχολείο, με την ενημέρωση ότι η κόρη της, Ολίβια, είχε πυρετό 38 βαθμών, ανέτρεψε αμέσως τα σχέδιά της.
"Είχα κανονίσει λέει να πάω με φίλες μαμάδες να δούμε θέατρο σήμερα. Ενήλικο θέατρο! Ξέρεις τώρα. Που δεν έχω δει ένα χρόνο και... Και με πήραν τηλέφωνο από το σχολείο ότι η Λιβιλού έχει 38 πυρετό και έτρεξα να την πάρω ε και δεν πήγα θέατρο. Κι αυτή είναι η πιο σύντομη και συνηθισμένη ιστορία μητρότητας", έγραψε σε instagram story.
Μέσα σε λίγες γραμμές, η Μαίρη Συνατσάκη περιέγραψε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ακυρωμένη θεατρική έξοδο. Περιέγραψε την αόρατη ανατροπή που μπορεί να φέρει ένα παιδί στην καθημερινότητα της μητέρας του, αλλά και το πόσο συχνά ο προσωπικός χρόνος των γυναικών μοιάζει να βρίσκεται διαρκώς υπό αίρεση.
Ένα τηλεφώνημα και η προσωπική ζωή περνά σε δεύτερη μοίρα
Όποιος έχει παιδί γνωρίζει ότι ο προγραμματισμός δεν είναι πάντα μια σταθερή υπόθεση. Ιδιαίτερα το φθινόπωρο, όταν ανοίγουν τα σχολεία, οι παιδικοί σταθμοί γεμίζουν ξανά και οι ιώσεις αρχίζουν να κυκλοφορούν, η καθημερινότητα μπορεί να ανατραπεί μέσα σε λίγα λεπτά.
Το παιδί ανεβάζει πυρετό, το σχολείο τηλεφωνεί, η δουλειά πρέπει να προσαρμοστεί, οι υποχρεώσεις μετακινούνται και οι προσωπικές ανάγκες μπαίνουν σε αναμονή. Μια έξοδος ακυρώνεται, ένα ραντεβού αναβάλλεται, μια δραστηριότητα που περίμενες εδώ και εβδομάδες χάνεται. Και όλα αυτά συμβαίνουν συχνά χωρίς χρόνο για δεύτερη σκέψη, γιατί προτεραιότητα είναι να πας να πάρεις το παιδί σου και να φροντίσεις να είναι καλά.
Αυτό που κάνει την ιστορία της Μαίρης Συνατσάκη τόσο αναγνωρίσιμη είναι ακριβώς η απλότητά της. Δεν περιγράφει κάποιο έκτακτο, δραματικό περιστατικό, αλλά μια συνηθισμένη ημέρα μιας μητέρας. Μια ημέρα κατά την οποία όλα είχαν οργανωθεί, μέχρι τη στιγμή που η πραγματικότητα της γονεϊκότητας υπενθύμισε ότι κανένα πρόγραμμα δεν είναι απολύτως εξασφαλισμένο.
Και το πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η έξοδος που χάθηκε δεν ήταν μια πολυήμερη διακοπή ή μια πολυτελής απόδραση. Ήταν μια θεατρική παράσταση. Μερικές ώρες ψυχαγωγίας, ενηλικίωσης και επαφής με τις φίλες της. Μερικές ώρες κατά τις οποίες θα μπορούσε να είναι απλώς η Μαίρη, πέρα από τον ρόλο της μητέρας.
Γιατί ο χρόνος της μαμάς θεωρείται συχνά ο πιο εύκολα αναλώσιμος;
Εδώ βρίσκεται και η κοινωνική διάσταση αυτής της μικρής ιστορίας. Η φροντίδα ενός άρρωστου παιδιού είναι αυτονόητα σημαντική. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν μια μητέρα θα πρέπει να ανταποκριθεί όταν το παιδί της τη χρειάζεται. Είναι γιατί τόσο συχνά θεωρείται αυτονόητο ότι εκείνη θα είναι που θα ακυρώσει τα σχέδιά της, θα μετακινήσει τις υποχρεώσεις της και θα αναλάβει τη διαχείριση της κατάστασης.
Σε πολλές οικογένειες, η μητέρα εξακολουθεί να λειτουργεί ως ο βασικός συντονιστής της καθημερινότητας. Είναι εκείνη που γνωρίζει ποιον πρέπει να ενημερώσει, τι χρειάζεται να οργανωθεί, πώς θα προσαρμοστεί το πρόγραμμα και ποιες εκκρεμότητες πρέπει να μεταφερθούν για αργότερα. Ακόμη κι όταν οι ευθύνες μοιράζονται, συχνά παραμένει πάνω της ένα μεγάλο μέρος της νοητικής και συναισθηματικής εργασίας που συνοδεύει τη φροντίδα.
Αυτό σημαίνει ότι η επιβάρυνση δεν περιορίζεται στις πρακτικές ενέργειες. Περιλαμβάνει και τη διαρκή ετοιμότητα, την αγωνία για το παιδί, την ανάγκη να προβλέψεις τι μπορεί να πάει στραβά και την προσπάθεια να κρατήσεις όρθια την υπόλοιπη καθημερινότητα.
Δεν είναι όλες οι οικογένειες ίδιες, ούτε είναι δεδομένο ότι κάθε μητέρα σηκώνει μόνη της αυτό το βάρος. Ωστόσο, όταν η φροντίδα θεωρείται σχεδόν αποκλειστικά γυναικεία ευθύνη, ο προσωπικός χρόνος της μητέρας είναι συχνά ο πρώτος που θυσιάζεται. Σαν να είναι κάτι προαιρετικό, που μπορεί πάντα να περιμένει.
Η μητρότητα δεν σημαίνει ότι παύεις να είσαι άνθρωπος με ανάγκες
Η φράση "δεν έχω δει θέατρο έναν χρόνο" είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική λεπτομέρεια της αφήγησης. Γιατί πίσω της βρίσκεται μια πραγματικότητα που δεν αφορά μόνο τις εξόδους. Αφορά όλα εκείνα τα μικρά πράγματα που συγκροτούν την προσωπική ζωή μιας γυναίκας και τα οποία μπορεί σταδιακά να περιοριστούν μετά την απόκτηση ενός παιδιού.
Ένας καφές χωρίς βιασύνη, μια βόλτα με φίλες, μια παράσταση, λίγη γυμναστική, ένα βιβλίο που μένει ανοιχτό στο κομοδίνο για εβδομάδες. Πράγματα που πριν από τη μητρότητα ίσως θεωρούνταν αυτονόητα, μετά μπορεί να χρειάζονται ολόκληρη επιχείρηση οργάνωσης. Ποιος θα κρατήσει το παιδί; Τι ώρα θα κοιμηθεί; Μήπως αρρωστήσει; Θα προλάβω να επιστρέψω; Θα αισθάνομαι άσχημα αν λείψω;
Και όταν τελικά όλα έχουν οργανωθεί, μπορεί να αρκεί ένα τηλεφώνημα για να ακυρωθούν.
Η αγάπη για το παιδί δεν αναιρεί την ανάγκη της μητέρας να έχει χρόνο για τον εαυτό της. Δεν την κάνει λιγότερο αφοσιωμένη, λιγότερο υπεύθυνη ή λιγότερο καλή μητέρα το γεγονός ότι θέλει να βγει, να διασκεδάσει, να δει τις φίλες της ή να ασχοληθεί με κάτι που δεν αφορά τη φροντίδα κάποιου άλλου.
Αντίθετα, η προσωπική ζωή, οι σχέσεις, τα ενδιαφέροντα και η ξεκούραση αποτελούν σημαντικά κομμάτια της συνολικής ευημερίας ενός ανθρώπου. Η μητρότητα είναι ένας σημαντικός ρόλος, αλλά δεν χρειάζεται να εξαφανίζει όλους τους υπόλοιπους.
