Από μικρό παιδί θυμάσαι σίγουρα τον ενθουσιασμό της αναμονής: το ταξίδι στη θάλασσα, το παιχνίδι με τον καλύτερο φίλο, η επίσκεψη στο λούνα παρκ. Τα παιδιά ζουν με ένταση κάθε προσμονή, κάθε σχέδιο γεμίζει τη φαντασία τους με χαρά και περιέργεια. Όμως η ζωή δεν ακολουθεί πάντα το σενάριο που έχουμε στο μυαλό μας.
Μια ξαφνική ακύρωση, ένας λάθος προγραμματισμός, ο φίλος που αρρώστησε την τελευταία στιγμή - όλα αυτά μπορεί να συμβούν και να ανατρέψουν τα σχέδια ακόμα και λίγα λεπτά πριν ξεκινήσουν. Ενώ ένας ενήλικας έχει μάθει να προσαρμόζεται στις ξαφνικές αλλαγές, για τα παιδιά ένα τέτοιο γεγονός μπορεί να έχει σημαντικό συναισθηματικό αντίκτυπο. Όπως φαίνεται από έρευνα του Frontiers in Psychology σε παιδιά ηλικίας 4-6 ετών, η ικανότητα διαχείρισης και κατανόησης συναισθημάτων συνεχίζει να αναπτύσσεται σταδιακά σε όλη την παιδική ηλικία. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και οι πιο μικρές αλλαγές μπορεί να προκαλέσουν έντονα συναισθήματα απογοήτευσης και αβεβαιότητας, επηρεάζοντας την ψυχική κατάσταση των παιδιών και μεταγενέστερα. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό BMC Psychology, η γνωστική ευελιξία και η αυτορρύθμιση είναι βασικές δεξιότητες που βοηθούν τα παιδιά να προσαρμόζονται στις αλλαγές και να διαχειρίζονται το στρες της καθημερινότητας.
Όλη αυτή η πληροφορία μπορεί να φαίνεται αγχωτική για κάθε γονιό, που θέλει το παιδί του να έχει μια ευχάριστη και χαρούμενη καθημερινότητα. Ωστόσο, ο στόχος δεν είναι να προστατεύσουμε το παιδί από κάθε είδους αναποδιά, αλλά να του δώσουμε τα κατάλληλα εργαλεία για να διαχειρίζεται τις ατυχίες με θάρρος και ψυχραιμία. Παρακάτω έχουμε συγκεντρώσει τα πιο βασικά.
1. Άκουσε το συναίσθημα του παιδιού πριν την επόμενη λύση
Όταν κάτι δεν πάει όπως το περίμενες, δεν χρειάζεται πανικός ούτε να λειτουργήσεις ενστικτωδώς προσπαθώντας να διορθώσεις την κατάσταση όσο πιο γρήγορα γίνεται.
Για να μπορέσει το παιδί να διαχειριστεί την κατάσταση και να προχωρήσει, ένα πρώτο -πολύ σημαντικό- βήμα είναι να αναγνωρίσεις το συναίσθημά του. Όπως τονίζεται από το Psychology Today, η επικύρωση των συναισθημάτων είναι το πρώτο βήμα για να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν υγιείς στρατηγικές αντιμετώπισης της απογοήτευσης.
Για παράδειγμα:
Αντί να το καθησυχάσεις λέγοντάς του: "Δεν πειράζει", "Μην ανησυχείς, θα βρούμε κάτι άλλο"...
Δοκίμασε πρώτα να του μιλήσεις κατανοώντας αυτό που αισθάνεται: "Καταλαβαίνω ότι αισθάνθηκες θυμό/λύπη….", "Είναι λογικό να νιώθεις έτσι…"
Ονομάζοντας το συναίσθημα που νιώθει το παιδί μπροστά του, το βοηθάς να νιώσει ασφάλεια - στοιχείο σημαντικό για να αποδεχτεί την κατάσταση και την ενδεχόμενη αλλαγή.
2. Ξεκίνα μια συζήτηση!
Αντί να δώσεις στο παιδί έτοιμες απαντήσεις, ψάχνοντας τα κατάλληλα λόγια για να το καθησυχάσεις, ξεκίνα να συζητάς το πρόβλημα μαζί του.
Όταν το παιδί καλείται να εξετάσει ένα ζήτημα από διαφορετικές οπτικές, ψάχνοντας την κατάλληλη λύση, ενισχύεται η γνωστική ευελιξία, η οποία αναπτύσσεται ταχέως στην προσχολική ηλικία και μπορεί να ενισχυθεί μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις και καθημερινές πρακτικές.
Δοκίμασε να μετατρέψεις την κατάσταση σε ένα μικρό μυστήριο, όπου το παιδί μέσα από συζήτηση θα ανακαλύψει τη λύση. Για παράδειγμα: Έστω ότι έχετε κανονίσει βόλτα στο πάρκο με κάποιο άλλο παιδί που είχε υποσχεθεί να φέρει και τη μπάλα του μαζί και τελικά ακυρώνεται. Μπορείς να βοηθήσεις το παιδί να ανακαλύψει εναλλακτικές για το πως θα περάσει το απόγευμά του με ερωτήσεις όπως: "Για ποιο πράγμα
ανυπομονούσες περισσότερο σήμερα;” , "Στεναχωρήθηκες περισσότερο που δεν θα δεις τον φίλο σου ή που δεν θα παίξεις μπάλα; ” " Τι θα συμβούλευες ένα φίλο σου να κάνει αν βρισκόταν σε μια τέτοια περίπτωση; ”
3. Ώρα για Plan B!
Τι θα έλεγες να βρείτε μαζί μια εναλλακτική λύση; Μέσα από την ενεργή συμμετοχή σε μια τέτοια διαδικασία, όπου καλείται να αποφασίσει κάτι νέο, ενισχύεται η αυτοπεποίθησή του και μειώνεται το άγχος του, αναπτύσσοντας την ευελιξία του. Η τεχνική του "Plan B" όπου για κάθε σχέδιο προβλέπεται μια εναλλακτική - βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν ότι η ζωή είναι γεμάτη ανατροπές. Σύμφωνα με έρευνα του Center on the Developing Child του Harvard, η ανάπτυξη ανθεκτικότητας στα παιδιά περιλαμβάνει την ενίσχυση προσαρμοστικών δεξιοτήτων και ικανοτήτων αυτορρύθμισης, καθώς και τη δημιουργία ευκαιριών, όπου τα παιδιά μαθαίνουν να λύνουν προβλήματα με την υποστήριξη ενηλίκων.
Μπορείς να συζητήσεις με το παιδί τις επιλογές που έχει και να το παροτρύνεις να σκεφτει νέες δικές του προτάσεις. Δοκιμάστε να τις κάνετε πράξη μαζί ακόμη κι αν δεν είναι οι πιο… συνηθισμένες! Με αυτό τον τρόπο το παιδί αισθάνεται ότι έχει τον έλεγχο της κατάστασεις και εστιάζει στις λύσεις αντί για τα προβλήματα. Συνεχίζοντας στο παραπάνω παράδειγμα: "Μπορείς να παίξεις με κάτι άλλο αντί για τη μπάλα;” "Μήπως μπορούμε να φτιάξουμε μια δική μας;!”
Έτσι μαθαίνει να διαχειρίζεται τις αλλαγές, αποκτώντας προσαρμοστικότητα, αφού νιώθει ότι ο έλεγχος είναι στα χέρια του και η γνώμη του μετράει! Τέτοιες στρατηγικές, αυξάνουν την αυτοπεποίθηση και τη γνωστική ευελιξία των παιδιών.
Τώρα που έχεις τα εργαλεία, δεν χρειάζεται να ανησυχείς μήπως κάποιο απρόοπτο χαλάσει τα σχέδια σας. Ακόμα κι αν συμβεί κάτι απρόοπτο, μαζί με το παιδί μπορείτε να σχηματίσετε μια δυνατή ομάδα που θα διαχειριστεί την κατάσταση και θα δώσει φανταστικές λύσεις!
Μην ξεχνάς άλλωστε: κάθε ανατροπή μπορεί να γίνει η ιδανική ευκαιρία για συζήτηση και συναισθηματική ανάπτυξη.
Από την ομάδα του The Why Community
