Ως παιδί της δεκαετίας του '80, μεγάλωσα με Barbie, Monopoly και Playmobil. Παιχνίδια που μπορεί να πει κανείς αντέχουν ακόμα στον χρόνο και προάγουν τη δημιουργικήσκέψη και φαντασία. Οι εποχές ήταν πιο απλές και πιο αθώες και αυτό συνοδεύει την παιδική μας ηλικία ολόκληρη κι όχι μόνο τα παιχνίδια μας.
Σήμερα τα παιδιά όχι μόνο δεν έχουν πρόσβαση στο δημιουργικό παιχνίδι ή το παιχνίδι ρόλων, αλλά βάλλονται διαρκώς από ηλεκτρονικά και video games αλλά και το νέο trend της εποχής, τα παιχνίδια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί η ρομποτική να είναι το μέλλον και το επόμενο βήμα στη ζωή των παιδιών μας, ωστόσο τα ρομποτάκια που συστήνονται ως ο νέος καλύτερος φίλος του παιδιού και η εικονική πραγματικότητα που βρίσκεται κλεισμένη σε ένα μικρό κουτί, εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για την ανάπτυξη, την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια του παιδιού σου.
Διαβάστε Επίσης
Σε αντίθεση με τα κλασικά παιχνίδια, τα σημερινά παιχνίδια AI είναι θεμελιωδώς διαφορετικά. Συνδέονται στο διαδίκτυο μέσω WiFi και λειτουργούν με την ίδια τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης που τροφοδοτεί μοντέλα όπως το ChatGPT. Αντί να αναπαράγουν προηχογραφημένες φράσεις, χρησιμοποιούν μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) για να κάνουν ανοιχτές συζητήσεις σε πραγματικό χρόνο με τα παιδιά. Θυμούνται προηγούμενες αλληλεπιδράσεις, προσαρμόζουν τις απαντήσεις τους με βάση το τι λέει το παιδί και παρουσιάζονται ως εξατομικευμένοι σύντροφοι που δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι ξέρουν και καταλαβαίνουν το παιδί σου.
Ένα σωρό προϊόντα για κάθε ηλικιακή ομάδα του παιδιού διατίθενται στην αγορά από τη βρεφική ηλικία έως το δημοτικό, με ορισμένα να απευθύνονται σε παιδιά 3 ετών.
Ποιό είναι το πρόβλημα με τα παιχνίδια AI;
"Όλα τα παιχνίδια AI, αλλά και οποιοδήποτε παιχνίδι είναι συνδεδεμένο στο wifi/διαδίκτυο, συλλέγουν και στέλνουν δεδομένα πίσω στη "μητρική" εταιρεία", λέει στο Motherly ο Andy Sambandam, διευθύνων σύμβουλος της πλατφόρμας Clarip. Μια νέα μορφή κατασκοπείας που παρακολουθεί συνεχώς το παιδί σου.
Αυτά τα παιχνίδια ηχογραφούν φωνές, συλλέγουν ονόματα και ημερομηνίες γέννησης, παρακολουθούν προτιμήσεις και μερικές φορές χρησιμοποιούν αναγνώριση προσώπου και χειρονομιών. Οι ηχογραφήσεις φωνής δημιουργούν κινδύνους ασφαλείας. Σε σπάνιες περιπτώσεις, απατεώνες έχουν χρησιμοποιήσει τεχνολογία κλωνοποίησης φωνής για να υποδυθούν μέλη της οικογένειας, που ακόμα κι αν είναι σπάνιο, ωστόσο είναι κάτι που οι γονείς οφείλουν να γνωρίζουν.
Πότε κάνουν εγγραφή αυτά τα παιχνίδια; Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δύσκολο να το ξέρεις, καθώς δεν έχουν φωτεινή ένδειξη, εξηγεί ο Sambandam. "Πρέπει απλώς να υποθέσετε ότι καταγράφει και αυτό που πρέπει να κάνετε είναι να αφαιρέσετε την μπαταρία ή να αποσυνδεθείτε από το wifi".
Ακατάλληλο περιεχόμενο και κίνδυνοι ασφάλειας
Δοκιμές από ανεξάρτητους οργανισμούς έχουν εγείρει σοβαρές ανησυχίες για το πώς μπορούν να επηρεάσουν αυτά τα παιχνίδια τα παιδιά. Η 40ή ετήσια έκθεση Trouble in Toyland του U.S. PIRG εξέτασε τέσσερα παιχνίδια AI και τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικά. Όταν οι ερευνητές υποδύθηκαν παιδιά και έκαναν ερωτήσεις, ορισμένα παιχνίδια συμμετείχαν σε συζητήσεις για σεξουαλικά θέματα. Άλλα προσέφεραν οδηγίες βήμα προς βήμα για το πού να βρουν επικίνδυνα αντικείμενα στο σπίτι, όπως σπίρτα ή μαχαίρια.
Η Common Sense Media διαπίστωσε επίσης ότι περισσότερο από το ένα τέταρτο των απαντήσεων των παιχνιδιών AI περιλάμβαναν ακατάλληλο περιεχόμενο που σχετίζεται με αυτοτραυματισμό, ναρκωτικά και επικίνδυνες συμπεριφορές. Σε ένα παράδειγμα, όταν ένας δοκιμαστής ανέφερε ότι του αρέσει να πηδάει, το παιχνίδι πρότεινε ότι θα μπορούσε να πηδήξει από μια στέγη.
Τα παιδιά μας είναι το πείραμα της νέας εποχής
Αυτά τα παιχνίδια μπορεί να προωθούνται σε παιδιά ηλικίας 3 ετών, αλλά βασίζονται σε τεχνολογία που όπως οι εταιρείες αναφέρουν δεν προορίζονται για παιδιά κάτω των 13 ετών. Οι όροι χρήσης της OpenAI αναφέρουν ότι το ChatGPT δεν προορίζεται για παιδιά κάτω των 13 ετών και απαιτεί γονική συναίνεση για ηλικίες ακόμα και13 έως 18 ετών.
"Ορισμένοι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ότι πρόκειται για ένα μαζικό πείραμα στην κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών", λέει η Helen Hengesbach του Illinois PIRG στο Motherly. "Αυτά τα προϊόντα αυτοαποκαλούνται φίλοι και σύντροφοι, αλλά οι φίλοι AI δεν συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο που συμπεριφέρονται οι αληθινοί φίλοι."
Η πιθανή αναπτυξιακή βλάβη
Η Δρ. Jenny Radesky, αναπτυξιακή παιδίατρος, όπως αναφέρει στο Fairplaykidsorg.com: "Τα μυαλά των μικρών παιδιών είναι σαν μαγικά σφουγγάρια. Είναι προγραμματισμένα να δένονται. Αυτό καθιστά απίστευτα ριψοκίνδυνο να τους δώσουμε ένα παιχνίδι AI που θα το θεωρήσουν έμψυχο και αξιόπιστο μέρος μιας σχέσης".
Επιπλέον, η Δρ. Dana Suskind εξηγεί ότι όταν τα παιδιά παίζουν με παραδοσιακά παιχνίδια (ξύλινα τουβλάκια, κούκλες), εξασκούν τη δημιουργικότητα και την επίλυση προβλημάτων δημιουργώντας και τις δύο πλευρές της συζήτησης. "Ένα παιχνίδι AI καταργεί αυτή τη δουλειά. Απαντά αμέσως και ομαλά, συχνά καλύτερα από ό,τι θα έκανε ένας άνθρωπος".
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για προστασία
Ο Sambandam συνιστά στους γονείς να προστατεύσουν τα δεδομένα του σπιτιού τους με τους παρακάτω τρόπους:
- Διαβάστε τις περιγραφές για να κατανοήσετε τους ισχυρισμούς περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής.
- Αποφύγετε παιχνίδια που απαιτούν λήψη εφαρμογών (apps), καθώς δημιουργούν επιπλέον ευπάθειες.
- Αφαιρέστε τις μπαταρίες ή αποσυνδεθείτε από το WiFi όταν το παιχνίδι δεν χρησιμοποιείται.
Αν έχετε ήδη ένα τέτοιο παιχνίδι στο σπίτι
• Περιορίστε τη χρήση: Αντιμετωπίστε το ως χρόνο μπροστά σε οθόνη και όχι ως κανονικό παιχνίδι.
• Μην τα αφήνετε ποτέ μόνα τους μαζί τους. Μείνετε στο δωμάτιο και ακούστε τι λέει το παιχνίδι.
• Εξισορροπήστε το με παραδοσιακό παιχνίδι. Βεβαιωθείτε ότι το παιδί έχει πρόσβαση σε τουβλάκια, είδη ζωγραφικής και βιβλία.
• Είναι εντάξει να το πετάξετε. Αν δεν νιώθετε άνετα, μπορείτε απλώς να το απομακρύνετε από το σπίτι. Το παιδί σας θα το ξεπεράσει πιο γρήγορα από ό,τι νομίζετε.
Μεγαλώσαμε με παιχνίδια που μας ωθούσαν να παίζουμε και τους δύο ρόλους του σεναρίου. Δίναμε τις απαντήσεις σε όσα χρειάζονταν λύσεις και εκφράζαμε τα συναισθήματά μας στα πιο άψυχα αντικείμενα που μέσα από τα παιδικά μας μάτια έπαιρναν ζωή. Μάθαμε να δημιουργούμε τις δικές μας ιστορίες και να χτίζουμε τους δικούς μας κόσμους. Τα παιδιά μας αξίζουν και εκείνα την ίδια ευκαιρία. Οι ειδικοί προτείνουν ξεκάθαρα να αφήσετε στην άκρη τα έξυπνα παιχνίδια και να επιλέξετε τα κλασικά, που απαιτούν φαντασία και φυσικά όχι σύνδεση στο διαδίκτυο.
