Υπάρχουν στιγμές που ως γονιός νιώθεις ότι πραγματικά δεν ξέρεις πως να αντιδράσεις, ειδικά όταν βλέπεις το παιδί σου να χτυπά ή να αρπάζει παιχνίδια από άλλα παιδιά. Το νηπιάκι σου βρίσκεται σε μια ηλικία όπου τα συναισθήματα είναι έντονα, αλλά η διαχείρισή τους ακόμα υπό διαμόρφωση. Δεν έχει μάθει πλήρως να περιμένει τη σειρά του, να εκφράζει τον θυμό του ή να καταλαβαίνει τα όρια των άλλων.
Όταν, όμως, η δασκάλα σε καλεί για να συζητήσετε τέτοιες συμπεριφορές, είναι απολύτως φυσικό να νιώσεις αμηχανία ή ακόμα και ενοχή. Μπορεί να σκεφτείς ότι πρέπει να "διορθώσεις" άμεσα τη συμπεριφορά με μια τιμωρία, όπως το να του πάρεις τα παιχνίδια ή να του μιλήσεις αυστηρά για να καταλάβει τι έκανε λάθος.
Σε αυτή την ηλικία,όμως, το παιδί χρειάζεται καθοδήγηση. Χρειάζεται κάποιον να το βοηθήσει να καταλάβει τι νιώθει, να βρει άλλους τρόπους να το εκφράσει και να μάθει σιγά σιγά πώς να σχετίζεται με τους άλλους.
Η συμπεριφορά αυτή δεν σημαίνει ότι το παιδί σου είναι "κακό" ή "επιθετικό". Σημαίνει ότι δεν έχει ακόμα τα εργαλεία να διαχειριστεί έντονα συναισθήματα όπως ο θυμός, η απογοήτευση ή η ανυπομονησία.
Πώς να διαχειριστείς την κατάσταση με ψυχραιμία
Το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα είναι να μείνεις ήρεμη. Το παιδί μπορεί ήδη να νιώθει μπερδεμένο, φοβισμένο ή και ένοχο. Αν αντιδράσεις με ένταση, το πιθανότερο είναι να κλειστεί ή να αντιδράσει ακόμα πιο έντονα. Η ηρεμία σου λειτουργεί σαν "ασφαλές πλαίσιο" μέσα στο οποίο μπορεί να σε ακούσει. Η Unicef προτείνει 7 βήματα για να μάθεις στο παιδί να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του με πιο ήπιο τρόπο.
Άκου το παιδί πριν βγάλεις συμπεράσματα
Αντί να ξεκινήσεις με κατηγορία, δώσε του χώρο να μιλήσει. Άφησέ το να εκφραστεί χωρίς να το διακόψεις ή να το διορθώσεις. Ακόμα κι αν η εκδοχή του δεν είναι πλήρης ή αντικειμενική, αυτό που έχει σημασία είναι να νιώσει ότι το ακούς.
Βάλε όρια με τρόπο που διδάσκει
Είναι σημαντικό να καταλάβει ότι κάποια πράγματα δεν είναι αποδεκτά, αλλά χωρίς φόβο. Μπορείς να του πεις: "Καταλαβαίνω ότι θύμωσες, αλλά δεν είναι εντάξει να χτυπάς ή να παίρνεις παιχνίδια από άλλους". Έτσι, διαχωρίζεις το συναίσθημα (που είναι αποδεκτό) από τη συμπεριφορά (που χρειάζεται όριο).
Δείξε του εναλλακτικούς τρόπους έκφρασης
Το παιδί δεν ξέρει τι να κάνει με τα "μεγάλα" συναισθήματα. Εσύ μπορείς να του δώσεις επιλογές.
Για παράδειγμα:
- να ζητήσει τη σειρά του
- να πει "δεν μου αρέσει αυτό"
- να απομακρυνθεί
- να εκτονώσει την ένταση με κίνηση
Έτσι, δεν του λες μόνο τι δεν πρέπει να κάνει, αλλά του δείχνεις τι μπορεί να κάνει.
Βοήθησέ το να επανορθώσει
Η έννοια της συγγνώμης σε αυτή την ηλικία μαθαίνεται μέσα από πράξεις.
Μπορείς να το ενθαρρύνεις:
- να πει "συγγνώμη"
- να επιστρέψει το παιχνίδι
- να κάνει μια ζωγραφιά για το άλλο παιδί
Έτσι μαθαίνει την ευθύνη με έναν τρόπο που έχει νόημα.
Χρησιμοποίησε ιστορίες και παιχνίδι
Τα παιδιά αυτής της ηλικίας μαθαίνουν καλύτερα μέσα από ιστορίες και παιχνίδι ρόλων. Διαβάστε μαζί ένα βιβλίο για τη φιλία ή το μοίρασμα και συζητήστε: πώς ένιωσαν οι ήρωες ή τι έκαναν σε δύσκολες στιγμές. Μπορείτε ακόμα να παίξετε ρόλους, π.χ. πώς ζητάμε ένα παιχνίδι ή πώς περιμένουμε τη σειρά μας.
Πρόλαβε την κατάσταση πριν εξελιχθεί
Τις επόμενες ημέρες, παρατήρησε πώς παίζει το παιδί σου. Αν δεις ότι δημιουργείται ένταση, μπες διακριτικά και καθοδήγησέ το πριν φτάσει στο σημείο της σύγκρουσης. Μερικές φορές, μια μικρή υπενθύμιση αρκεί.
Δώσε χώρο χωρίς στερεότυπα
Ενθάρρυνε το παιδί να εξερευνά διαφορετικούς τρόπους παιχνιδιού και έκφρασης, χωρίς περιορισμούς. Μέσα από αυτό, μαθαίνει να συνεργάζεται, να μοιράζεται και να κατανοεί τους άλλους.
Σε αυτή την ηλικία, το παιδί σου δεν χρειάζεται αυστηρές τιμωρίες για να μάθει. Χρειάζεται ένα σταθερό και υποστηρικτικό γονιό. Με καθοδήγηση, αγάπη και συνέπεια, θα μάθει σιγά σιγά να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του και να σχετίζεται με τους άλλους με σεβασμό.
