Θυμάσαι τότε που το παιδί σου σε ακολουθούσε παντού και η γνώμη σου ήταν ο απόλυτος κανόνας; Ξαφνικά, τα πράγματα άλλαξαν. Οι φίλοι γίνονται η νούμερο ένα προτεραιότητα, το δωμάτιο μετατρέπεται σε "άβατο" και οι συζητήσεις για την παρέα είναι γεμάτες δράμα, παρεξηγήσεις και ανατροπές.
Αν νιώθεις ότι μένεις στο περιθώριο ή ότι το παιδί σου απορρίπτει τις αξίες σου, πάρε μια βαθιά ανάσα. Δεν έχασες την επαφή σου μαζί του. Απλά περνάει ένα από τα πιο σημαντικά στάδια της ανάπτυξής του.
Γιατί τόσο "δράμα" στις εφηβικές παρέες;
Στο δημοτικό, τα πράγματα ήταν απλά: "Παίζεις μαζί μου; Είμαστε φίλοι". Στο γυμνάσιο και το λύκειο, όμως, ο κοινωνικός κύκλος μεγαλώνει απότομα. Τα παιδιά καλούνται να διαχειριστούν πολύ πιο σύνθετες καταστάσεις, όπως αναφέρουν ειδικοί σε σχετικό δημοσίευμα στο BBC:
Ανάπτυξη συναισθηματικής νοημοσύνης: Ο εγκέφαλος του εφήβου ακόμα μαθαίνει πώς να ρυθμίζει τα δικά του συναισθήματα, πόσο μάλλον των φίλων του.
Ανακύκλωση αρνητικότητας: Οι έφηβοι συχνά "κολλάνε" στα ίδια και τα ίδια προβλήματα με τους φίλους τους, μεγεθύνοντας την ένταση της παρέας.
Αναζήτηση ταυτότητας: Πειραματίζονται με διαφορετικές ομάδες για να ανακαλύψουν ποιες συμπεριφορές και αξίες τους ταιριάζουν.
Ρίσκα και επικίνδυνες συμπεριφορές: Γιατί υποχωρούν στην πίεση της παρέας;
Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί ένα έξυπνο παιδί κάνει μια τελείως παράλογη πράξη -όπως το να δοκιμάσει αλκοόλ/κάπνισμα/ ένα επικίνδυνο challenge-επειδή το κάνουν οι άλλοι;
Η επιστήμη έχει την απάντηση: Ο εφηβικός εγκέφαλος αντιδρά διαφορετικά στην κοινωνική αποδοχή.
Όταν οι έφηβοι βρίσκονται μαζί με συνομήλικους, τα κέντρα επιβράβευσης του εγκεφάλου τους "ανάβουν". Για εκείνους, το ρίσκο δεν είναι παράλογο, αλλά μια συνειδητή απόφαση να αποφύγουν την κοινωνική απόρριψη.
Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι όταν ένας έφηβος βιώνει την απόρριψη από την ομάδα του, ενεργοποιούνται οι ίδιες περιοχές του εγκεφάλου που επεξεργάζονται τον σωματικό πόνο! Ο φόβος να μείνει έξω από την παρέα πονάει κυριολεκτικά.
Πώς να επηρεάσεις τις επιλογές του χωρίς να τσακωθείτε
Αν προσπαθήσεις να επιβάλεις την άποψή σου με φωνές ή απαγορεύσεις, το πιθανότερο είναι να συναντήσεις έναν τοίχο. Ο εφηβικός εγκέφαλος δεν αντιδρά καλά στην αίσθηση ότι τον ακυρώνουν.
Δοκίμασε εναλλακτικές τακτικές:
Μικρά, ήρεμα ερεθίσματα: Αντί για κήρυγμα, μοιράσου ένα σχετικό βίντεο, άφησε την τηλεόραση ανοιχτή σε μια ειδησεογραφική εκπομπή ή συζήτησε τις δύο πλευρές ενός θέματος με ηρεμία.
Άφησέ το να βγάλει μόνο του συμπέρασμα: Όταν έχει όλες τις πληροφορίες χωρίς πίεση, είναι πιο πιθανό να κάνει τη σωστή επιλογή.
Συζήτησε τι σημαίνει "σωστός φίλος": Αν βλέπεις μια τοξική φιλία κάνε ερωτήσεις όπως: "Εσύ τι περιμένεις από έναν καλό φίλο; Πώς νιώθεις όταν συμπεριφέρεται έτσι;"
Χρειάζεται το παιδί μου πολλούς φίλους για να είναι ευτυχισμένο;
Η απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι. Η αντίληψη ότι η δημοφιλία ισούται με την ευτυχία είναι ένας μύθος που ενισχύεται από τα social media.
Δημοφιλής vs Αγαπητός: Τα δημοφιλή παιδιά στα σχολεία συχνά βιώνουν μεγάλο άγχος για να διατηρήσουν τη θέση τους. Αντίθετα, τα παιδιά που είναι απλά αγαπητά στην παρέα τους εμφανίζουν καλύτερη ψυχική υγεία.
Η ισχύς του ενός: Ακόμα και ένας καλός, αληθινός φίλος λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας για την ψυχολογία του εφήβου.
Σεβάσου τον ρυθμό του: Αν το παιδί σου είναι πιο εσωστρεφές, μην το πιέζεις να γραφτεί σε ομάδες ή δραστηριότητες που το αισθάνεται ως αγγαρεία.
Μην ξεχνάς: Συνεχίζεις να είσαι σημαντική! Μπορεί να φαίνεται ότι οι φίλοι του είναι το παν, αλλά οι έρευνες δείχνουν κάτι πολύ ενθαρρυντικό:
Όταν ρωτούν τους ίδιους τους εφήβους για τα πρόσωπα που έχουν τη μεγαλύτερη αξία στη ζωή τους, οι γονείς βρίσκονται σταθερά στη δεύτερη θέση, αμέσως μετά τους φίλους.
Οι έφηβοι θέλουν να έχουν καλή σχέση μαζί σου. Ακόμα κι αν δεν το δείχνουν, ακούν όσα λες, εκτιμούν τη γνώμη σου και χρειάζονται την ασφάλεια που τους προσφέρεις, αρκεί να νιώθουν ότι τους ακούς χωρίς να τους κρίνεις!
