Όταν τα παιδιά των 80s και των 90s έλεγαν στους γονείς τους ότι βαριούνται, οι γονείς συνήθως απαντούσαν με ένα απλό: "Βγες έξω!". Το "έξω" ήταν η πυλωτή της πολυκατοικίας, το πεζοδρόμιο μπροστά στο σπίτι μαζί με τα γειτονάκια ή η κοντινή πλατεία. Πλέον αυτό δεν είναι εφικτό, ειδικά στις μεγάλες πόλεις. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας και του δημοτικού βγαίνουν έξω με τους γονείς τους. Οπότε όταν βαριούνται- και οι γονείς πρέπει να κάτσουν σπίτι- θα κάτσουν κι εκείνα.
Η βαρεμάρα δεν έχει να κάνει με τα παιχνίδια. Μπορεί να έχει άπειρα στο δωμάτιό του αλλά να βαριέται να ασχοληθεί μαζί τους. Θέλει να παίξει μαζί σου- που δεν μπορείς- ή με κάποιο άλλο παιδί ή απλά θέλει την προσοχή σου συνέχεια. Κι όταν βαριούνται, δεν νιώθουν άβολα μόνο τα παιδιά, νιώθεις κι εσύ. Σκέφτεσαι:
-Να γεμίσεις το πρόγραμμα με κάποια δραστηριότητα;
-Να παίξεις μαζί του όλη μέρα;
-Να του δώσεις το κινητό;
-Μήπως υπάρχει κάτι που πρέπει να "διορθώσεις";
Σύμφωνα με το κέντρο παιδοψυχολόγων στην Αυστραλία "Melbourne Child Psychology", δεν χρειάζεται να διορθώσεις κάτι. Δεν φταίει το πρόγραμμα ή τα παιχνίδια. Η βαρεμάρα είναι μέσα στο "πρόγραμμα" και δίνει στα παιδιά εσωτερική ηρεμία, ενισχύει τη φαντασία και την αυτογνωσία, σύμφωνα με άρθρο της ψυχολόγου Suzanne Bouffard. Μέσα από αυτήν αναπτύσσουν δημιουργικές δεξιότητες και βρίσκουν ενδιαφέροντα που μπορεί να τα συνοδεύουν μια ζωή. Αν δεν αφήσεις ποτέ το παιδί να βαρεθεί, ίσως να μη μάθει πόσο ενδιαφέρον μπορεί να γίνει ο κόσμος γύρω του.
Αλλά δεν είναι πάντα εύκολο να διαχειριστείς ένα παιδί που βαριέται. Όταν το παιδί σου λέει "βαριέμαι", μπορεί στην πραγματικότητα να εννοεί: "Δεν ξέρω πώς να περάσω τον χρόνο μου". Δεν είναι πρόβλημα που χρειάζεται άμεση λύση.
- Μήπως χρειάζεται λίγη περισσότερη δομή μέσα στη μέρα;
- Του ζητάς να απασχολείται μόνο του για πολλή ώρα;
- Χρειάζεται μια μικρή κατεύθυνση;
Η βαρεμάρα δεν είναι κάτι που πρέπει να εξαφανίσεις. Είναι μια μετάβαση. Το παιδί χρειάζεται χρόνο για να βρει τον δικό του ρυθμό και να μάθει να διαχειρίζεται τον ελεύθερο χρόνο του.
Πώς να δημιουργήσεις χώρο για ελεύθερο παιχνίδι
Όταν τα παιδιά βαριούνται, ανακαλύπτουν ιδέες για ελεύθερο παιχνίδι. Το μαξιλάρι γίνεται μαγικό χαλί και το τηλεκοντρόλ μεγάφωνο ανακοινώσεων. Ναι, δεν μπορείς να ελέγξεις αν θα βαρεθεί το παιδί αλλά μπορείς να διαμορφώσεις το περιβάλλον του έτσι ώστε να μπορεί να το αξιοποιήσει για ελεύθερο παιχνίδι και δημιουργικότητα. Γιατί όταν λέει "δεν έχω τίποτα να κάνω" σημαίνει ότι έχει χρόνο να εξερευνήσει, να φανταστεί και να δημιουργήσει.
1. Μην φοβάσαι τον "άδειο" χρόνο
Αν νιώθεις εξαντλημένη από τις δραστηριότητες ή προσπαθείς συνεχώς να γεμίσεις τη μέρα για να αποφύγεις τις οθόνες, ίσως το πρόγραμμα είναι υπερφορτωμένο. Τα παιδιά χρειάζονται πραγματικά ελεύθερο χρόνο χωρίς οδηγίες.
2. Ο ελεύθερος χρόνος δεν σημαίνει οθόνες
Οι οθόνες είναι δελεαστικές, ειδικά όσο μεγαλώνουν. Βάλε όρια χρήσης, γιατί έτσι δίνεις χώρο στο παιδί να ανακαλύψει άλλους τρόπους απασχόλησης.
3. Να είσαι χαλαρή όταν λέει "βαριέμαι"
Όταν περνά από το δομημένο πρόγραμμα σε ελευθερία, είναι φυσιολογικό να δυσκολεύεται. Με τον χρόνο, όμως, η δημιουργικότητα ανθίζει.
4. Φτιάξτε μαζί μια λίστα "θα μπορούσα να κάνω"
Κάθισε μαζί του και γράψτε ιδέες: παιχνίδια, κατασκευές, δραστηριότητες μέσα και έξω από το σπίτι. Δεν χρειάζεται να τα κάνετε όλα, η λίστα θα είναι απλώς μια αναφορά!
5. Δημιούργησε χώρο για παιχνίδι
Ένας τακτοποιημένος χώρος καλεί το παιδί να δημιουργήσει. Αν τα υλικά είναι χαμένα ή ανακατεμένα, η έμπνευση χάνεται. Δεν χρειάζεται τέλεια οργάνωση, απλώς βάλε παρόμοια πράγματα μαζί, όπως τα υλικά κατασκευών, της ζωγραφικής ή τα παζλ.
6. Τοποθέτησε τα παιχνίδια σε σημείο που βλέπει
Βάλε βιβλία, κατασκευές, τουβλάκια ή υλικά ζωγραφικής σε σημεία που θα τα δει. Χωρίς οδηγίες, χωρίς πίεση. Η περιέργεια κάνει τα υπόλοιπα.
7. ΦΤακτοποίησε τον χώρο μαζί του
Το ελεύθερο παιχνίδι φέρνει ακαταστασία και αυτό είναι καλό, σημαίνει ότι το απόλαυσε. Απλώς καθιερώστε μια ώρα τακτοποίησης, ώστε τα υλικά να παραμένουν διαθέσιμα και ασφαλή.
8. Κράτα ένα κουτί "θησαυρών"
Χαρτόνια, ρολά χαρτιού, κομμάτια υφάσματος, μικρά αντικείμενα από ανακύκλωση μπορούν να γίνουν απίθανες κατασκευές. Δεν χρειάζονται οδηγίες, μόνο φαντασία.
9. Ενθάρρυνε την περιέργεια
Όταν σου δείχνει κάτι που έφτιαξε ή ανακάλυψε, σταμάτα για λίγο αυτό που κάνεις και δείξε ενδιαφέρον. Αυτές οι μικρές στιγμές προσοχής ενισχύουν την αυτοπεποίθηση και τη δημιουργικότητά του.
Οι οργανωμένες δραστηριότητες είναι υπέροχες, αλλά και ο ελεύθερος χρόνος είναι εξίσου σημαντικός. Την επόμενη φορά που θα πει "βαριέμαι", δοκίμασε να χαλαρώσεις. Ίσως αυτό να είναι ακριβώς το σημείο απ’ όπου ξεκινά το παιχνίδι, η φαντασία και οι πιο όμορφες ανακαλύψεις.
