Η ανατροφή των παιδιών από την παιδική ηλικία μέχρι την εφηβεία αποτελεί μία από τις πιο απαιτητικές περιόδους για κάθε γονέα. Ο γνωστός νευρολόγος και ψυχίατρος Θάνος Ασκητής αναλύει τη σημασία της ηλικιακής φάσης από τα 6 έως τα 16 έτη, προσδιορίζοντας τους βασικούς άξονες για τη διαμόρφωση μιας υγιούς προσωπικότητας και μιας ισχυρής οικογενειακής σχέσης.
Το πέρασμα από το σπίτι στην κοινωνία του σχολείου
Ο κ. Ασκητής εξηγεί σε βίντεό του στα πώς το παιδί, μπαίνοντας στο σχολείο, μεταφέρει τις προσλαμβάνουσες και τις σταθερές που απέκτησε μέσα στην οικογένεια:
"Ένα παιδί που στα έξι του χρόνια που πηγαίνει σχεδόν πρώτη δημοτικού αντιλαμβάνεται τον κόσμο του έξω από το σπίτι μας αν έχει μάθει πριν το σπίτι μας. Έχει μάθει τον πατέρα του, τη μητέρα του, τα αδέρφια του, το περιβάλλον, το δωμάτιό του που πρέπει να υπάρχει, τις ανάγκες που έρχονται οι γονείς οι ίδιοι να προσδιορίσουν με τον τρόπο που επικοινωνούν με τα παιδιά τους. Ασφαλώς όταν πηγαίνει στο σχολείο κουβαλάει πολλά από αυτά που έχει πάρει από τους γονείς του μέχρι τα έξι του χρόνια σε αυτή τη μεγάλη κοινωνία που λέγεται σχολείο".
Οι τρεις βασικοί παρονομαστές της σχέσης γονιού και παιδιού (6-16 ετών)
Ο ψυχίατρος επισημαίνει τη σπουδαιότητα αυτής της δεκαετίας και εισάγει τα τρία χαρακτηριστικά γνωρίσματα που πρέπει να διέπουν τη συμπεριφορά των γονέων:
"Από τα έξι μέχρι τα δεκάξι υπάρχουν τρεις βασικοί παρονομαστές του γονιού που τον χαρακτηρίζουν απέναντι στο παιδί του. Για να μπορούμε να πούμε ότι η καλή σχέση με το παιδί μου, 6 με 16, κτίζει πλέον το αύριο της ζωής του και τη δική μας συνέχεια ως γονιός που όλο και λιγότερο θα μας χρειάζεται και όλο και περισσότερο θα μας αγαπάει".
Ποια αυτά τα τρία χαρακτηριστικά
1. Η ανοιχτή επικοινωνία και ο εκπαιδευτικός ρόλος του γονέα
Το πρώτο χαρακτηριστικό αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς συνομιλούν με το παιδί τους, αποφεύγοντας την καταπίεση, αλλά θέτοντας τα απαραίτητα πλαίσια:
"Το ένα είναι η ανοιχτή επικοινωνία. Από τα έξι μέχρι τα δεκάξι οφείλουμε να μιλάμε με το παιδί μας. Να μιλάμε με έναν τρόπο που μας ακούει αλλά και το ακούμε. Και όχι με ένα φόβο, με μια αγωνία που κάνει το παιδί να αισθάνεται ότι το καταπιέζουμε, το ανακρίνουμε και ότι φοβόμαστε ότι μας κρύβει τα μυστικά του. Να επικοινωνούμε με την εκπαιδευτική πλευρά. Εκπαιδευτικός δεν είναι μόνο ο δάσκαλος που πηγαίνει το παιδί στο σχολείο. Να είστε και εμείς οι γονείς. Γιατί κάθε τι που λέμε στο παιδί μας έχει τη δυνατότητα να διαμορφώσει τα όρια".
2. Τα όρια ως βάση ζωής και η καθημερινή διαπραγμάτευση
Αναφερόμενος στα όρια, ο κ. Ασκητής τονίζει τη σημασία της διαπραγμάτευσης έναντι της τιμωρίας και της σύγκρουσης:
"Τα όρια που είναι η βάση της ζωής. Και μέσα από τα όρια το παιδί καταλαβαίνει πώς ακριβώς επικοινωνεί με εμάς, επικοινωνεί με το σχολείο του, με τους φίλους του που αρχίζουν να γίνονται περισσότεροι και με την εξωστρέφεια στην κοινωνία. Τα όρια λοιπόν τι ζητούν, μια διαπραγμάτευση που ο γονιός με το παιδί καθημερινά βάζει, χωρίς να πηγαίνουμε αμέσως στην ποινή, στην τιμωρία, στη σύγκρουση, που δεν εξυπηρετεί απολύτως τίποτα".
3. Η ενίσχυση και η επιβράβευση, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία
Το τρίτο χαρακτηριστικό εστιάζει στην ανάγκη του παιδιού για θετική ενίσχυση, ειδικά όταν εισέρχεται στην εφηβεία και έρχεται αντιμέτωπο με βιολογικές αλλαγές:
"Το παιδί μας, κυρίως στην εφηβεία, δηλαδή από τα 12-14 που μπαίνει στο μεγάλο φάσμα των ορμονικών και βιολογικών αλλαγών του, ζητάει την ενίσχυση, την επιβράβευση που καμιά φορά ο γονιός την ξεχνάει. Ή αισθάνεται ότι αν τη δώσει θα χαλάσει το κλίμα, θα χαλαρώσει το παιδί του στο διάβασμα, στη συμπεριφορά του ή στην σχέση του με το σχολείο και με την κοινότητα που λέγεται οικογένεια, τη μικρή αυτή κοινότητα, την ομάδα του σπιτιού μας".
"Επιβράβευση σημαίνει ότι κάθε τι που κάνει έχει ένα θετικό αποτέλεσμα και μέσα στο μυαλό του παιδιού χρειάζεται αυτή η επιβράβευση για να ενισχυθεί η επόμενη φάση. Δηλαδή ένα παιδί που κάνει πράγματα που πολλές φορές έχει και λάθη και σωστά, καμιά φορά ο γονιός αυστηρός βλέπει μόνο τα αρνητικά, βλέπει τα λάθη. Δεν βλέπει τα σωστά ή δεν ακούει τις επιθυμίες του, θεωρώντας ότι ο γονιός ξέρει καλύτερα από το παιδί τι πρέπει να κάνει".
"Έτσι λοιπόν, μέσα στη διαδρομή που περνάει μέχρι την τρίτη γυμνασίου, τα όρια, οι υποχρεώσεις, οι δεσμεύσεις καθορίζουν τις τάσεις του γονιού, εξηγώντας ξεκάθαρα γιατί λέει όχι στο παιδί του σε κάποιο θέμα, γιατί λέει ναι και πώς το παιδί αρχίζει να αποκτάει την ευθύνη της συνέπειας και της πραγμάτωσης της δικής του συμπεριφοράς τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο".
Διαβάστε Επίσης
Η επίδραση του κινητού τηλεφώνου και του διαδικτύου στα παιδιά
Ο ΘάνοςΑσκητής τοποθετείται ανοιχτά για ένα από τα πιο φλέγοντα ζητήματα της εποχής μας, διαχωρίζοντας τη χρησιμότητα του ίντερνετ από τις αρνητικές συνέπειες της πρόωρης χρήσης smartphone:
"Ένα γεγονός των τελευταίων χρόνων είναι η χρήση του κινητού. Είναι γεγονός ότι το κινητό δεν διευκόλυνε τη ζωή μας στην παιδική ηλικία. Έχει δημιουργήσει πολλά ερωτηματικά, έχει αυξήσει τη βία στο παιδί, του έχει φέρει μια μηνυματική σύγχυση το πώς χειρίζεται στα 8 και 10 χρόνια ένα smartphone, ένα κινητό τηλέφωνο και πώς βιάζεται να μάθει από το κινητό τη ζωή και κυρίως τον κόσμο όλο. Κατι που είναι αφύσικο να γίνει γιατί ο εγκέφαλός του δεν μπορεί να απορροθήσει σε μικρόχρονικό διάστημα τόσες πολλές πληροφορίες".
"Πρέπει λοιπόν να εξηγήσουμε στο παιδί μας ότι το κινητό στα χέρια του στα 8 και 10 χρόνια δεν είναι καλό. Και σιγά σιγά όσο το κατανοεί και το επικοινωνεί και ας έχουν οι φίλοι του κινητό, τόσο η σχέση μας θα γίνεται πιο καλή και περισσότερο ποιοτική. Το ίντερνετ έχει βάση. Μέσα από το ίντερνετ μαθαίνει τη γνώση. Έχει τη χρήση του ίντερνετ για να πάρει πληροφορίες. Το κινητό τηλέφωνο τον κάνει πιο νάρκισσο. Τον κάνει να ζει στην εικονική πραγματικότητα. Και δημιουργεί μια λανθασμένη εντύπωση για το ποιο είναι το σπίτι του, ποια είναι η οικογένειά του και ποιο είναι το σχολείο, ακόμη και το μικρό του περιβάλλον, οι φίλοι του, όλοι αυτοί που γύρω του το ενισχύουν την προσωπικότητά του".
Γιατί η δεκαετία 6-16 είναι "χρυσή": Τα τρία στάδια εξέλιξης
Αυτή η περίοδος χαρακτηρίζεται ως κομβική, καθώς συντελείται μια αμφίδρομη διαδικασία μάθησης και ανάπτυξης των προσωπικών επιλογών του παιδιού:
"Αυτή η δεκαετία είναι χρυσή για τρεις λόγους. Πρώτον, γιατί το παιδί μου με μαθαίνει. Μαθαίνει ποιος είναι ο πατέρας του, ποια είναι η μητέρα του, ποια είναι τα αδέρφια του, που σημαίνει τι δουλειά κάνω, πώς είμαι μέσα στο σπίτι με τη μητέρα του ή με τον πατέρα του. Άρα διαμορφώνει την εικόνα των ανθρώπων που το γέννησαν.
Δεύτερο στάδιο είναι ότι μαθαίνουμε εμείς το παιδί μας περισσότερο. Το πιο μεγαλώνει γρήγορα. Και κάθε οτι εικόνα που έρχεται και τη φέρνει στο σπίτι, δεν χρειάζεται να είμαστε καχύποπτοι, φοβικοί, επιθετικοί και κυρίως αυταρχικοί. Φυσικά ούτε και αδιάφοροι και να μεταφέρουμε ο ένας τον άλλον το πρόβλημα του παιδιού μας.
Και το τρίτο, και νομίζω το πιο σημαντικό, ενισχύουμε το μεγάλωμά του. Περνώντας την ήβη, 12 με 14, 14 με 16 είναι η κυρίαρχη εφηβεία. Εκεί που το παιδί αναπτύσσει γρήγορα τις δικές προσωπικές επιλογές του Τους φίλους του, τις παρέες του, τα ενδιαφέροντά του. Οτιδήποτε του γεμίζει τη ζωή μέσα από το σπίτι και έξω από αυτό. Και εκεί είμαστε εμείς πάντα μαζί".
@draskitis #fy #thanosaskitis #psychiatrist #asktheexpert #foryoupage❤️❤️ #fyp #viralvideo #foryourpagetiktok #foryoupagе #foryoupagee ♬ original sound - Dr Thanos Askitis
Η σημασία της κοινής γραμμής και της ενότητας μεταξύ των γονέων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο διακεκριμένος ψυχίατρος στη στάση που πρέπει να κρατούν ο πατέρας και η μητέρα, τονίζοντας ότι οι διαφωνίες τους δεν πρέπει να εκδηλώνονται μπροστά στο παιδί, ακόμη και στην περίπτωση που το ζευγάρι είναι χωρισμένο:
"Σε αυτά τα τρία κριτήρια, 6 με 16 που είπαμε, οι δύο μεγάλοι πρωταγωνιστές είμαι εγώ και εσύ, ο πατέρας και η μητέρα. Αν οι σχέσεις μας δεν είναι καλοί, αν δεν συμφωνούμε, αν έχουμε διαφορετικές προσεγγίσεις, πρέπει να τις συζητάμε πριν μιλήσουμε στο παιδί μας. Δηλαδή το παιδί μας όταν βλέπει να τσακωνόμαστε μπροστά του, να διαφωνούμε ανοιχτά απέναντί του, καταλαβαίνετε ότι ενισχύεται μια σύγχυση και μια συμμαχία κακή. Δηλαδή συμμαχεί με εκείνον που είναι πιο καλός. Και αυτό δεν πρέπει να το κρατάμε στο μυαλό μας ποτέ.
Δεν υπάρχει ο καλός και ο κακός γονιός. Υπάρχουν δύο γονείς που έχουν κουβεντιάσει πριν στο παιδί τους και έχουν αναφερθεί οι δυο τους στο πώς θα διαχειριστούμε το πλάνο στο μεγάλωμα του παιδιού. Και όπου διαφωνούμε εμείς οι δύο μπορούμε να βλέπουμε τη διαφωνία μας και να την ξανακουβεντιάζουμε και να τη συζητούμε. Αλλά στο παιδί μας μπροστά πρέπει να είμαστε ενωμένοι, να μην βλέπει διαφορετική προσέγγιση, να μην βλέπει το κενό που εμείς δημιουργούμε μεταξύ μας και να πιστεύει ότι εμείς ως γονείς το αγαπάμε αυτό το παιδί και το θέλουμε να μεγαλώσει, να αναπτύξει τη δύναμή του και να κυριαρχήσει αύριο στη ζωή του όσο περνάει από την εφηβεία στην ενηλικίωση".
Η φύση της αγάπης του παιδιού
Συνεχίζοντας, αναλύει με ρεαλισμό τον τρόπο με τον οποίο το παιδί αντιλαμβάνεται και χρησιμοποιεί την αγάπη των γονιών του για τις δικές του αναζητήσεις:
"Άλλωστε το παιδί να ξέρετε δεν μας αγαπάει αν δεν ωριμάσει, αν δεν αναπτύξει τις δικές του γνωστικές ικανότητες. Εμείς το αγαπάμε. Το αγαπάμε με ανιδιοτέλεια. Εκείνο μας αγαπάει με ιδιοτέλεια. Θα μας χειριστεί, θα μας χρησιμοποιήσει. Θα βάλει το δεδομένο της αγάπης ως πειστήριο της δικής του αναζήτησης. Αγάπης ως πειστήριο της δικής του αναζήτησης. Πρέπει να ξέρουμε όμως ότι έχουμε στα χέρια μας ένα κλειδί που λέει ότι αυτή την πόρτα που ανοίγουμε είσαι εσύ το παιδί μας. Αν την ανοίξουμε και οι δυο μαζί θα μας βλέπει πάντα μαζί και θα ξέρει ότι δεν μπορεί να εισχωρήσει μέσα στο δικό μας κενό. Δεν θα αναζητήσει διαφορετικούς τρόπους. Ακόμη και αν είμαστε χωρισμένοι, όχι μόνο μαζί στο σπίτι, πρέπει να συνεννόμαστε οι δυο μας πρώτα, πρωτού μιλήσουμε στο παιδί μας".
Κλείνοντας, ο κ. Ασκητής συνοψίζει τη φιλοσοφία αυτής της δεκαετίας, εξηγώντας ότι ο τελικός στόχος του γονέα είναι να γίνει ο μεγάλος σύμμαχος του παιδιού του, επιτρέποντάς του σταδιακά να αυτονομηθεί:
"6 με 16 λοιπόν είναι μια σπουδαία δεκαετία. Γιατί το παιδί μας μαθαίνει, εμείς βλέπουμε το μεγάλο μάτου, ενισχύουμε τα θετικά, οριοθετούμε τα αρνητικά, χωρίς ποινές, χωρίς τιμωρίες, αλλά με την πειθώ ότι αυτό που λέμε είναι η αλήθεια και στο τέλος της ημέρας συνειδητοποιούμε ότι εμείς οι δύο που είμαστε και γονείς και σύντροφοι μπορούμε να μιλάμε πιο ελεύθερα και πιο άνετα μεταξύ μας και να φτάνουμε απέναντί του με ένα πλάνο, με ένα πλάνο της δικής του ζωής.
Μετά τα 16 αυτό το πλάνο λιγάκι χάνεται, περιορίζεται γιατί όσο μεγαλώνει το παιδί μας, το δικό μας πλάνο οφείλει να μικραίνει. Και αυτή είναι και η δική μας αλήθεια. Μεγαλώνουμε ένα παιδί, σημαίνει ότι εμείς σιγά-σιγά απομακρυνόμαστε από τη ζωή του, εκπαιδευτικά και λειτουργικά. Εξακολουθούμε να είμαστε όμως οι μεγάλοι σύμμαχοι και όχι φίλοι, οι μεγάλοι σύμμαχοι στη ζωή του παιδιού μας, για να μπει στην ενηλικίωση και σιγά σιγά να αυτονομηθεί.
Τότε θα μας αγαπήσει, τότε θα καταλάβει ποιοι είναι οι γονείς του και θα συνειδητοποιήσει το ρόλο του μέσα στη μεγάλη αυτή σχέση "γονιός και παιδί" με το δικό του εαυτό μπροστά και εμείς σιγά σιγά από πίσω να χαιρόμαστε, να παρακολουθούμε και να ζούμε μέσα από τη δική του ζωή αφού τα χρόνια που θα περνάμε θα είναι δικά του και εμείς θα είμαστε απλώς εκείνοι που τα βλέπουμε και χειρόμαστε γι' αυτό".
Διαβάστε Επίσης
