Υπάρχει σε κάθε σπίτι με παιδιά. Ένα κουτί ψηλά στη ντουλάπα που μέσα του κρύβει θησαυρούς: Το πρώτο φορμάκι όταν βγήκαμε από το μαιευτήριο, ένα ζευγάρι πλεκτά καλτσάκια που δεν χωράνε πια ούτε στην παλάμη του, το πρώτο του κουκλάκι, ακόμα και το πρώτο του ποτηράκι. Οι μαμάδες κρατάμε τα "πρώτα" του μωρού μας. Κάποιοι μπορεί να το χαρακτηρίσουν ως "περιττή προσκόλληση", η επιστήμη της ψυχολογίας, όμως, αποκαλύπτει ότι αυτή η πράξη κρύβει μια βαθιά ανάγκη του γονεϊκού ψυχισμού.
Η θεωρία των "Αντικειμένων Σύνδεσης"
Ο διάσημος παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald Winnicott εισήγαγε την έννοια των "μεταβατικών αντικειμένων". Αν και η θεωρία ξεκίνησε από το πώς τα παιδιά δένονται με μια κουβέρτα ή ένα λούτρινο, οι σύγχρονες έρευνες στην αναπτυξιακή ψυχολογία επεκτείνουν αυτή την έννοια και στους γονείς. Τα πρώτα ρούχα του παιδιού λειτουργούν ως "αντικείμενα σύνδεσης". Είναι η φυσική προέκταση μιας ανάμνησης που μας επιτρέπει να διαχειριστούμε τη συναισθηματική απώλεια που φέρνει το πέρασμα του χρόνου και η γρήγορη ανάπτυξη του παιδιού.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο του γονέα
Σύμφωνα με τη νευροψυχολογία, τα αντικείμενα αυτά ενεργοποιούν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Η όψη ή η μυρωδιά ενός παλιού βρεφικού ρούχου μπορεί να προκαλέσει την έκκριση ωκυτοκίνης (της ορμόνης της αγάπης), μεταφέροντάς μας ακαριαία πίσω στη στιγμή της απόλυτης σύνδεσης με το νεογέννητο. Δεν πρόκειται για αδυναμία να αποχωριστούμε το παρελθόν, αλλά για μια βιολογική και ψυχική ανάγκη να "αγκυροβολήσουμε" σε στιγμές ασφάλειας και ευτυχίας.
Γιατί αυτή η ανάγκη είναι υγιής;
- Μας υπενθυμίζουν τη δική μας διαδρομή και εξέλιξη ως γονείς.
- Λειτουργούν ως "αποδείξεις" μιας περιόδου που πέρασε πολύ γρήγορα, βοηθώντας μας να επεξεργαστούμε το μεγάλωμα του παιδιού.
- Πολλές μαμάδες κρατούν αυτά τα αντικείμενα με την ελπίδα να τα δείξουν στο παιδί τους αργότερα, δημιουργώντας μια συνέχεια στην οικογενειακή ιστορία.
Πότε η διατήρηση γίνεται πρόβλημα;
Η ψυχολογία ξεκαθαρίζει ότι η συναισθηματική διατήρηση είναι μια υγιής διαδικασία. Διαφέρει ριζικά από την ψυχαναγκαστική συσσώρευση. Αν το κουτί με τα αναμνηστικά σας προσφέρει χαμόγελο και συγκίνηση όταν το ανοίγεις, τότε επιτελεί το σκοπό του. Γίνεται πρόβλημα μόνο αν η ανάγκη αυτή καταλαμβάνει ζωτικό χώρο στο σπίτι ή αν η εμμονή με το παρελθόν σε εμποδίζει να ζήσεις το παρόν με το παιδί σου.
Αν έχεις κι εσύ φυλαγμένο εκείνο το ξεθωριασμένο φορμάκι, μην νιώθεις ενοχές. Δεν προσπαθείς να αποδείξεις κάτι, ούτε είσαι "υπερβολική". Απλώς διατηρείς ζωντανό το νήμα μιας από τις πιο σημαντικές περιόδους της ζωής σου. Κλείσε το κουτί με αγάπη και συνέχισε να δημιουργείς νέες αναμνήσεις – αυτές είναι, άλλωστε, που θα γεμίσουν το επόμενο κουτί!

