Η ανάπτυξη ενός παιδιού είναι μια συνεχής διαδικασία, όμως ο ρυθμός με τον οποίο ψηλώνει δεν είναι σταθερός σε όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Τα παιδιά αναπτύσσονται ταχύτερα κατά τη βρεφική και την εφηβική ηλικία (8-10 εκατοστά ύψος/έτος), ενώ ο ρυθμός μειώνεται στην παιδική και προεφηβική ηλικία (5-6 εκατοστά/έτος).
Επειδή κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό, είναι φυσιολογικό να παρατηρούνται διαφορές στο ύψος μεταξύ συνομηλίκων. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες που καθορίζουν το τελικό ανάστημα.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν το ύψος
Σύμφωνα με την Παιδοενδοκρινολόγο Σοφία Σακκά αν και το ύψος καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό γενετικά (από το ύψος των γονέων), υπάρχουν αρκετοί άλλοι παράγοντες που παίζουν ρόλο:
Ορμονικές διαταραχές: Όπως η ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης.
Χρόνια νοσήματα: Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, κοιλιοκάκη, άσθμα, παθήσεις θυρεοειδούς, αναιμία ή νεφρική ανεπάρκεια.
Φαρμακευτική αγωγή: Μακροχρόνια λήψη κορτικοστεροειδών ή φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ.
Τρόπος ζωής: Κακή διατροφή, υπερβολικά έντονη άσκηση και ανεπαρκής ύπνος (π.χ. λόγω άπνοιας).
Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες: Ψυχοκοινωνική αποστέρηση.
Ηλικία έναρξης εφηβείας: Τα παιδιά που αργούν να μπουν στην εφηβεία μπορεί να δείχνουν πιο κοντά, αλλά συνήθως αναπληρώνουν το ύψος αργότερα, φτάνοντας σε φυσιολογικό τελικό ανάστημα (συχνό φαινόμενο στα αγόρια με αντίστοιχο οικογενειακό ιστορικό).
Βάρος γέννησης: Παιδιά που γεννήθηκαν μικρά για την ηλικία κύησης (SGA) και δεν ανέκτησαν φυσιολογικό ύψος μέχρι τα 4 έτη, ενδέχεται να χρειαστούν υποστήριξη με αυξητική ορμόνη.
Σύνδρομα & δυσπλασίες: Ύπαρξη συνδρόμων όπως Turner, Down ή Noonan, καθώς και σκελετικές δυσπλασίες.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε παιδοενδοκρινολόγο;
Ένας έλεγχος της ανάπτυξης κρίνεται απαραίτητος όταν:
- Το ύψος του παιδιού βρίσκεται κάτω από την 3η εκατοστιαία θέση στις καμπύλες ανάπτυξης.
- Παρατηρείται πτώση στις καμπύλες μεταξύ των μετρήσεων (χαμηλός ρυθμός αύξησης).
- Το ύψος του παιδιού απέχει σημαντικά από το "ύψος στόχο" που προκύπτει από το ύψος των γονέων του.
Η διαδικασία του ελέγχου
Ο παιδοενδοκρινολόγος θα αξιολογήσει το ιστορικό και τις προηγούμενες μετρήσεις (ιδανικά με μεσοδιάστημα 6 μηνών). Ο έλεγχος περιλαμβάνει:
- Κλινική εξέταση.
- Εργαστηριακές εξετάσεις για αποκλεισμό παθήσεων.
- Ακτινογραφία άκρας χειρός για τον υπολογισμό της οστικής ηλικίας.
- Ειδική δοκιμασία διέγερσης, αν υπάρχει υποψία ανεπάρκειας αυξητικής ορμόνης.
Θεραπεία με αυξητική ορμόνη
Σε περιπτώσεις επιβεβαιωμένης ανεπάρκειας, χορηγείται θεραπεία υποκατάστασης. Αυτή γίνεται με μια καθημερινή βραδινή ένεση (με ειδική πένα) και διαρκεί μέχρι την ωρίμανση των οστών – περίπου στα 15 έτη για τα κορίτσια και στα 17-18 για τα αγόρια.
Όπως επισημαίνει η παιδοενδοκρινολόγος Σοφία Σακκά "Αν ένα παιδί παρουσιάζει ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης και ψηλώνει σε χαμηλές καμπύλες ανάπτυξης, τότε μπορεί να λάβει θεραπεία υποκατάστασης με αυξητική ορμόνη. Αυτή χορηγείται κάθε βράδυ με μια ένεση με πένα μέχρι την ηλικία ωρίμανσης των οστών".
Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η στενή παρακολούθηση από τον ειδικό είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της σωστής ανάπτυξης του παιδιού.
Διαβάστε Επίσης
