Ως γονιόε παρατηρείς κάθε μικρή λεπτομέρεια στην ανάπτυξη του παιδιού σου. Το πρώτο του χαμόγελο, τις πρώτες λέξεις, τον τρόπο που παίζει. Κάποιες φορές όμως, μπορεί να νιώσεις μια αόριστη ανησυχία: "Γιατί δεν αντιδρά όταν το φωνάζω;" ή "Γιατί αποφεύγει την βλεμματική επαφή;". Κι αμέσως αναρωτιέσαι αν βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού.
Η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) σύμφωνα με το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών είναι μια νευροαναπτυξιακή κατάσταση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο επικοινωνεί, αλληλεπιδρά και αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του. Η έγκαιρη διάγνωση είναι το πολυτιμότερο εργαλείο που έχεις στα χέρια σου, καθώς η πρώιμη παρέμβαση βοηθά το παιδί να αναπτύξει τις δεξιότητές του και να εξελιχθεί.
Πότε εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια;
Η εικόνα διαφέρει από παιδί σε παιδί σύμφωνα με την έγκυρη Mayo Clinic. Ορισμένα βρέφη δείχνουν σημάδια από τους πρώτους κιόλας μήνες της ζωής τους (π.χ. μειωμένη βλεμματική επαφή, έλλειψη αντίδρασης στη φωνή των γονιών).
Άλλα παιδιά αναπτύσσονται φυσιολογικά μέχρι τους πρώτους 12-24 μήνες, αλλά στη συνέχεια μπορεί να εμφανίσουν υποχώρηση στις δεξιότητές τους - όπως απώλεια λέξεων που ήδη γνώριζαν ή αλλαγή στη συμπεριφορά τους.
Κάθε παιδί στο φάσμα είναι μοναδικό:
Ορισμένα παιδιά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη μάθηση ή την ομιλία.
Άλλα έχουν φυσιολογική ή υψηλή νοημοσύνη, μαθαίνουν γρήγορα, αλλά δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν και να ενταχθούν σε κοινωνικές ομάδες.
Σημάδια στην επικοινωνία και την κοινωνική αλληλεπίδραση
Η δυσκολία στη σύνδεση με τους άλλους είναι ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά. Παρατήρησε αν το παιδί:
- Δεν ανταποκρίνεται στο όνομά του ή φαίνεται να μην σε ακούει ώρες-ώρες.
- Αποφεύγει τη βλεμματική επαφή και δεν δείχνει εκφράσεις στο πρόσωπό του.
- Δεν δείχνει αντικείμενα για να μοιραστεί το ενδιαφέρον του ή δεν ζητά βοήθεια.
- Δυσκολεύεται να εκφράσει συναισθήματα ή να κατανοήσει τα συναισθήματα των άλλων.
- Καθυστερεί να μιλήσει, χάνει λέξεις που έλεγε παλιότερα ή δεν μιλάει καθόλου.
- Επαναλαμβάνει φράσεις αυτούσιες (εχολαλία) εκτός πλαισίου.
- Μιλά με μονότονη, ρομποτική ή τραγουδιστή φωνή.
- Δυσκολεύεται να διαβάσει τη γλώσσα του σώματος, τις εκφράσεις του προσώπου ή το χιούμορ.
- Αποφεύγει τις αγκαλιές και προτιμά να παίζει μόνο του.
Χαρακτηριστικά μοτίβα συμπεριφοράς
Τα παιδιά στο φάσμα συχνά εμφανίζουν επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή στενά ενδιαφέροντα:
- Επαναλαμβανόμενες κινήσεις: Κούνημα των χεριών (flapping), λίκνισμα του σώματος ή περιστροφές.
- Εμμονή με λεπτομέρειες: Εστίαση στα ροδάκια ενός παιχνιδιού και όχι στο ίδιο το παιχνίδι ως σύνολο.
- Προσκόλληση σε ρουτίνες: Αναστατώνεται υπερβολικά ακόμη και με την πιο μικρή αλλαγή στο πρόγραμμά του.
- Αισθητηριακές ευαισθησίες: Υπερευαισθησία (ή πλήρης αδιαφορία) σε δυνατούς θορύβους, φώτα, υφές ή πόνο.
- Επιλεκτικότητα στο φαγητό: Αρνείται τροφές με συγκεκριμένη υφή ή χρώμα.
- Έλλειψη συμβολικού παιχνιδιού: Δεν κάνει παιχνίδια ρόλων ή προσποίησης (π.χ. να ταΐσει μια κούκλα).
- Επιθετικές ή αυτοτραυματικές συμπεριφορές: Όπως χτύπημα του κεφαλιού ή δάγκωμα.
Πότε πρέπει να συμβουλευτείς τον ειδικό;
Όσο νωρίτερα εντοπιστεί μια αναπτυξιακή καθυστέρηση, τόσο πιο αποτελεσματική είναι η υποστήριξη που μπορεί να λάβει το παιδί. Απευθύνσου άμεσα στον παιδίατρο ή σε ειδικό αναπτυξιολόγο αν το παιδί σου:
Έως 6 μηνών: Δεν ανταποκρίνεται με χαμόγελο ή ζεστή έκφραση.
Έως 9 μηνών: Δεν ανταλλάσσει ήχους, χαμόγελα ή εκφράσεις.
Έως 12 μηνών: Δεν κάνει ήχους βαβίσματος.
Έως 14 μηνών: Δεν κάνει χειρονομίες (δεν δείχνει με το δάχτυλο, δεν χαιρετάει).
Έως 16 μηνών: Δεν λέει μεμονωμένες λέξεις.
Έως 18 μηνών: Δεν παίζει παιχνίδια προσποίησης.
Έως 24 μηνών: Δεν χρησιμοποιεί αυθόρμητες προτάσεις δύο λέξεων.
Σε οποιαδήποτε ηλικία: Χάνει γλωσσικές ή κοινωνικές δεξιότητες που είχε ήδη κατακτήσει.
Θυμήσου: Κάθε παιδί εξελίσσεται με τον δικό του ρυθμό. Η παρουσία κάποιου από τα παραπάνω σημάδια δεν σημαίνει αυτόματα αυτισμό, αλλά είναι μια ένδειξη ότι χρειάζεται η αξιολόγηση από έναν ειδικό.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
