Όταν είσαι γονιός έχεις να διαχειριστείς καθημερινά υποχρεώσεις, ξεσπάσματα των παιδιών, καυγάδες ανάμεσα στα αδέρφια ή σχολικά ζητήματα. Μέσα σε αυτή την ένταση, πολλές φορές εστιάζουμε σε όσα πηγαίνουν στραβά, σε τι πρέπει να διορθωθεί ή τι δεν έπρεπε να γίνει.
Οι ειδικοί ψυχικής υγείας μάς προτείνουν μια διαφορετική προσέγγιση που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στο σπίτι. Ονομάζεται κανόνας 5:1 και μας προτρέπει να εστιάζουμε στις θετικές πτυχές της συμπεριφοράς του παιδιού, αντί να στεκόμαστε μόνο στις προκλήσεις ή τις αρνητικές πράξεις.
Τι είναι ακριβώς ο κανόνας 5:1;
Στην πράξη, ο κανόνας σημαίνει ότι αναδεικνύουμε και επιβραβεύουμε τις θετικές συμπεριφορές των παιδιών μας πιο συχνά από ό,τι διορθώνουμε τις αρνητικές. Η συγκεκριμένη αναλογία προέρχεται από τον ψυχολόγο Dr. John Gottman, ο οποίος μέσα από τις έρευνές του για τον γάμο ανακάλυψε ότι οι μακροχρόνιες σχέσεις έχουν περίπου πέντε θετικές αλληλεπιδράσεις για κάθε μία αρνητική. Αν και αρχικά μελετήθηκε σε ζευγάρια, η αρχή αυτή εφαρμόζεται εξίσου και στα παιδιά, καθώς εκείνα ευδοκιμούν όταν η ζεστασιά, η ενθάρρυνση και η σύνδεση υπερτερούν κατά πολύ της κριτικής ή της τιμωρίας.
Όπως εξηγεί η κλινική ψυχολόγος Dr. Carla C. Allan σε σχετικό άρθρο στο Parents: "Ο κανόνας γονεϊκότητας 5:1 είναι μια κατευθυντήρια γραμμή για τη δημιουργία υγιών σχέσεων. Όταν οι γονείς εφαρμόζουν τον κανόνα 5:1 με συνέπεια, μοντελοποιούν τη συναισθηματική ρύθμιση, μειώνουν το οικογενειακό άγχος και βοηθούν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και ανθεκτικότητας στα παιδιά τους. Στην αρχή, η εξάσκηση αυτής της αναλογίας μπορεί να μοιάζει άβολη, αναγκαστική ή ακόμα και ανόητη – αλλά τα οφέλη είναι σημαντικά".
Η ψυχολόγος Dr. Nina Kaiser στο ίδιο άρθρο προσθέτει μια πολύ εύστοχη παρομοίωση: "Θέλουμε να σκεφτόμαστε τις σχέσεις με τα παιδιά μας σαν έναν τραπεζικό λογαριασμό, υπό την έννοια ότι πρέπει να κάνουμε συνεχείς καταθέσεις για τη διατήρηση μιας ισχυρής σύνδεσης, ώστε να έχουμε περιθώριο όταν χρειαστεί να κάνουμε αναλήψεις με τη μορφή διορθώσεων. Όλοι μας είναι πιο πιθανό να αποδώσουμε στο μέγιστο όταν νιώθουμε συνδεδεμένοι και εκτιμημένοι από τους ανθρώπους που έχουν την ευθύνη. Αυτό ισχύει για εμάς ως ενήλικες, και ισχύει επίσης και για τα παιδιά μας".
Πώς να τον εφαρμόσεις στην καθημερινότητα
Η εφαρμογή του κανόνα δεν σημαίνει ότι πρέπει να κρατάς ένα τετράδιο και να σημειώνεις πόντους. Σημαίνει να προσπαθείς συνειδητά να γεμίζεις τη μέρα με περισσότερους επαίνους, θετική ανατροφοδότηση και ποιοτικό χρόνο σύνδεσης.
Είναι πολύ εύκολο για τον ανθρώπινο εγκέφαλο, λόγω της φυσικής μας τάσης προς την αρνητικότητα, να εντοπίζει αμέσως τα προβλήματα. Γι' αυτό χρειάζεται σκόπιμη εξάσκηση και αυτοεπίγνωση. Αν για παράδειγμα τα παιδιά σου τσακώνονται συχνά και κάνεις πολλές παρατηρήσεις, προσπάθησε να παραμονεύεις και να σχολιάζεις τις στιγμές που τα πάνε καλά ή παίζουν όμορφα μαζί.
Πώς επηρεάζει τη σχέση και την αυτοεκτίμηση του παιδιού
Όταν οι περισσότερες αλληλεπιδράσεις μέσα στο σπίτι είναι θετικές, τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια, γεγονός που θέτει τις βάσεις για την ανάπτυξη και τη μάθησή τους. Επιπλέον, μειώνεται η ανάγκη τους να κάνουν αταξίες απλώς και μόνο για να τραβήξουν την προσοχή σου.
Αντίθετα, όταν ένας γονέας εστιάζει συνεχώς στα λάθη, η αυτοεκτίμηση του παιδιού διαβρώνεται. Υπάρχει μάλιστα ο κίνδυνος το παιδί να συμπεριφέρεται καλά μόνο δημόσια (και όχι ιδιωτικά) από τον φόβο της τιμωρίας, να αρχίσει να ενεργεί κρυφά και ο γονέας να χάσει την αξιοπιστία του.
Τα θετικά λόγια του γονέα γίνονται η εσωτερική φωνή του παιδιού. Αν αυτή η φωνή είναι γεμάτη ενσυναίσθηση, το παιδί θα αναπτύξει ανθεκτικότητα και θα διαχειριστεί καλύτερα τα αναπόφευκτα λάθη της ζωής, νιώθοντας ότι το αγαπούν άνευ όρων για αυτό που είναι και όχι για αυτό που κάνει.
Λειτουργεί για όλες τις ηλικίες;
Η απάντηση είναι ναι, αλλά ο τρόπος έκφρασης αλλάζει:
Νήπια: Μαθαίνουν ότι η αγάπη των γονιών τους είναι σταθερή και δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά τους.
Παιδιά σχολικής ηλικίας: Καταλαβαίνουν ότι η αξία τους δεν βασίζεται στα επιτεύγματα ή τις ικανότητές τους, αλλά στο ποιοι είναι ως φίλοι και μέλη της οικογένειας.
Έφηβοι: Αντιλαμβάνονται ότι οι γονείς τους είναι στο πλευρό τους, ακόμα κι όταν πειραματίζονται. Εδώ, βέβαια, αντί για τον ενθουσιώδη έπαινο που αρέσει στα μικρότερα παιδιά, προτιμάται μια πιο λεπτή, ειλικρινής αναγνώριση της προσπάθειάς τους.
Ο κανόνας 5:1 δεν ταυτίζεται με την ανεκτική γονεϊκότηταόπου δεν υπάρχουν όρια. Αντίθετα, αυτή η θετική αναλογία προετοιμάζει το έδαφος για καλύτερη συνεργασία όταν έρθει η ώρα να μπουν οι απαραίτητοι κανόνες. Πρόκειται για μια πολύτιμη υπενθύμιση να γείρουμε τη ζυγαριά της καθημερινότητάς μας προς τη ζεστασιά.
Διαβάστε Επίσης
