Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι γονείς προσπαθούν να βρουν μια "χρυσή τομή" ανάμεσα στην ανάγκη να μοιραστούν στιγμές της οικογενειακής τους ζωής και στην επιθυμία να προστατεύσουν την ιδιωτικότητα των παιδιών τους. Έτσι γεννήθηκε μια δημοφιλής πρακτική: φωτογραφίες παιδιών στα social media με το πρόσωπό τους καλυμμένο από ένα emoji ή ένα αυτοκόλλητο.
Όμως, ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια προειδοποιούν ότι αυτή η τακτική μπορεί να δημιουργεί μια ψευδαίσθηση ασφάλειας — χωρίς να προσφέρει ουσιαστική προστασία.
Διαβάστε Επίσης
Το emoji δεν "σβήνει” τις πληροφορίες
Η Lisa Ventura, βραβευμένη ειδικός στην κυβερνοασφάλεια και ιδρύτρια του Cyber Security Unity, είναι ξεκάθαρη: το να καλύπτεις το πρόσωπο του παιδιού σου με ένα emoji δεν σημαίνει ότι προστατεύεις πραγματικά την ιδιωτικότητά του.
Όπως εξηγεί, το πρόσωπο είναι μόνο ένα μικρό κομμάτι της ταυτότητας ενός παιδιού. Ακόμα κι αν δεν φαίνεται, η φωτογραφία μπορεί να αποκαλύπτει πολλά άλλα στοιχεία: το περιβάλλον, το σχολείο, τη γειτονιά, τις συνήθειες της οικογένειας.
"Το emoji στο πρόσωπο προσφέρει σχεδόν μηδενική πραγματική προστασία", τονίζει, χαρακτηρίζοντας τη συγκεκριμένη πρακτική περισσότερο "θέατρο ασφάλειας" παρά ουσιαστικό μέτρο.
Οι λεπτομέρειες που συχνά αγνοούμε
Ένα σχολικό έμβλημα στη μπλούζα, μια πινακίδα δρόμου στο βάθος, μια αυλή, ένα αυτοκίνητο με ορατή πινακίδα, ακόμη και τα μεταδεδομένα μιας φωτογραφίας μπορούν να δώσουν πληροφορίες σε κάποιον που ξέρει πώς να τις διαβάσει.
Ακόμα και χωρίς πρόσωπο, μια εικόνα μπορεί να αποκαλύψει:
- την περίπου ηλικία του παιδιού
- τη σωματική του διάπλαση
- περιοχές όπου κινείται συχνά
- ρουτίνες της οικογένειας
Όπως λέει η Ventura, "όλα αυτά μαζί χτίζουν ένα προφίλ".
Διαβάστε Επίσης
Το πραγματικό ρίσκο είναι η επανάληψη
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μία μεμονωμένη φωτογραφία. Είναι η συσσώρευση. Οι περισσότεροι γονείς δεν ανεβάζουν μόνο μία εικόνα, αλλά πολλές — με την πάροδο του χρόνου.
Κάθε ανάρτηση προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο ψηφιακό παζλ της ζωής του παιδιού. Και όταν αυτά τα κομμάτια συνδυαστούν, η εικόνα γίνεται πολύ πιο ολοκληρωμένη απ’ όσο θα ήθελε ένας γονιός.
Τι γίνεται με τους αλγόριθμους και τα δεδομένα
Σύμφωνα με την Ventura, κάθε φωτογραφία που ανεβαίνει στο διαδίκτυο δεν μένει απλώς εκεί. Εκπαιδεύει αλγορίθμους, τροφοδοτεί συστήματα αναγνώρισης και συμβάλλει στη δημιουργία διαφημιστικών και ψηφιακών προφίλ.
Το θέμα δεν είναι αν κάποιος μπορεί να "αφαιρέσει" το emoji και να δει το πρόσωπο. Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι αυτός ο φόβος είναι υπερβολικός. Το ζήτημα είναι το σύνολο των πληροφοριών που συνοδεύουν την εικόνα και ο τρόπος που αυτές αξιοποιούνται.
Μια συζήτηση που μεγαλώνει: sharenting και συναίνεση
Η συζήτηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο φαινόμενο του sharenting — της πρακτικής των γονιών να μοιράζονται τη ζωή των παιδιών τους online. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ότι τα παιδιά δεν μπορούν να συναινέσουν ουσιαστικά στη δημιουργία ενός ψηφιακού αποτυπώματος που μπορεί να τα ακολουθεί για χρόνια.
Μια φωτογραφία που ανεβαίνει σήμερα μπορεί να αποθηκευτεί, να αναδημοσιευτεί, να αρχειοθετηθεί και να μην εξαφανιστεί ποτέ πραγματικά από το διαδίκτυο.
Τι μπορείς να κάνεις πιο συνειδητά
Το μήνυμα των ειδικών δεν είναι ότι κάθε φωτογραφία είναι επικίνδυνη. Είναι ότι αξίζει να γνωρίζεις τι ακριβώς αποκαλύπτεις. Ίσως χρειάζεται να αναρωτηθείς:
- ποιος μπορεί να δει αυτή την εικόνα
- τι δείχνει πέρα από το πρόσωπο
- πώς συνδέεται με προηγούμενες αναρτήσεις
Πολλοί γονείς επιλέγουν ιδιωτικούς λογαριασμούς, περιορισμένο κοινό ή κλειστές ομάδες για να μοιράζονται οικογενειακές στιγμές. Άλλοι απλώς επιλέγουν να μην ανεβάζουν καθόλου φωτογραφίες παιδιών σε δημόσια feeds.
Το emoji δεν είναι η λύση
Το βασικό μήνυμα της Lisa Ventura είναι απλό αλλά σημαντικό: η προστασία της ιδιωτικότητας δεν κρίνεται από ένα emoji, αλλά από το σύνολο των πληροφοριών που αφήνεις πίσω σου. Και ίσως, τελικά, το πιο ουσιαστικό φίλτρο δεν είναι αυτό που βάζεις πάνω στη φωτογραφία — αλλά αυτό που βάζεις πριν πατήσεις "δημοσίευση".
