Επτά διαφορετικές διαστάσεις συγκροτούν το φύλο και τη σεξουαλικότητα, σύμφωνα με τα ευρήματα μιας μακροχρόνιας μελέτης διάρκειας τριών δεκαετιών, που πραγματοποίησε η Αμερικανίδα ερευνήτρια Lisa Diamond, καθηγήτρια αναπτυξιακής ψυχολογίας και σπουδών φύλου στο University of Utah. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο 1ο Διεθνές Συνέδριο Ψυχοθεραπείας Gestalt που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα.
Οι διαστάσεις που προκύπτουν από την έρευνα περιλαμβάνουν το βιολογικό φύλο, την ταυτότητα φύλου (δηλαδή το πώς βιώνει εσωτερικά το άτομο τον εαυτό του), την έκφραση φύλου (τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται προς τα έξω), τους ρόλους φύλου (που σχετίζονται με κοινωνικές προσδοκίες), τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τον ρομαντικό προσανατολισμό και, τέλος, τη συμπεριφορά.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής Gestalt Νικόλας Ράπτης, μέλος της οργανωτικής επιτροπής και Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Gestalt, χαρακτήρισε την έρευνα ιδιαίτερα εκτενή, τονίζοντας ότι εισάγει για πρώτη φορά τον όρο "ρευστότητα της επιθυμίας".
"Ρευστότητα της επιθυμίας"
"Αυτό ήταν κάτι που μέχρι τώρα μας ήταν σχεδόν άγνωστο σαν όρος. Γνωρίζαμε τη ρευστότητα του φύλου, ωστόσο η ρευστότητα της επιθυμίας δημιουργεί νέα δεδομένα καθώς ως τώρα βλέπαμε μόνο το βιολογικό κομμάτι του φύλου και από εκεί ξεκινούσε και η διαδικασία πίεσης που δέχεται το κομμάτι της συζήτησης περί φύλου και σεξουαλικότητας" αναφέρει χαρακτηριστικά. Παράλληλα, εξηγεί ότι "ο αριθμός των διαστάσεων και η διάδρασή τους εντείνει αυτή τη ρευστότητα. Συνεπώς το να ορίζουμε την έννοια του φύλου, κρατώντας απλώς το βιολογικό μας δείκτη, περιορίζει κατά πολύ τη συζήτηση".
Όπως επισημαίνει, το συνέδριο με τίτλο "Φύλο και Σεξουαλικότητα σήμερα. Η Ψυχοθεραπεία Gestalt σε διεπιστημονικό διάλογο", που διοργανώθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Gestalt (HAGT), συνέβαλε σημαντικά στη διεύρυνση του επιστημονικού διαλόγου σε διεθνές επίπεδο. Από μια αρχικά περιορισμένη διοργάνωση, εξελίχθηκε σε ένα γεγονός με συμμετοχές από 30 χώρες και παρουσία ειδικών από όλο τον κόσμο.
Ο ίδιος αναφέρεται και στη φιλοσοφία της Gestalt, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια ολιστική και βιωματική προσέγγιση, που δίνει έμφαση στην αποδοχή της πραγματικότητας και στην επιβεβαίωση της εμπειρίας του ατόμου.
"Εμείς στη Gestalt δεν προσπαθούμε να αλλάξουμε κάτι στον θεραπευόμενο που έχουμε στα γραφεία μας. Αυτό που προσπαθούμε να δούμε είναι τι φέρνει αυτός ο άνθρωπος, να δει καλά τι είναι αυτό που κουβαλάει και να αποφασίσει μόνος του, αν θέλει να το αποδεχτεί, να το κρατήσει ως έχει ή να κάνει κάποιες αλλαγές για να διευκολύνει τη ζωή του. Δηλαδή μιλάμε ουσιαστικά για μια επιβεβαίωση της εμπειρίας του" σημειώνει.
Αρκεί η επίγνωση για την αλλαγή;
Απαντώντας στο ερώτημα αν η επίγνωση αρκεί για να επέλθει αλλαγή μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, ο κ. Ράπτης τονίζει:
"Η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα για να κάνει κάποιος το επόμενο. Μέσα από την επίγνωση, ο καθένας θα κατανοήσει τι είναι αυτό που το δυσκολεύει να κάνει το επόμενο βήμα, θα αξιολογήσει το αν αυτό που τον δυσκολεύει είναι το περιβάλλον του, (της μητέρας του, του πατέρα του, της εκκλησίας, του δασκάλου από την πρώτη δημοτικού κλπ) οπότε θα δει πού υπάρχει αυτό το πρέπει που τον κρατάει πίσω και τον καθηλώνει και μόνος του μέσα από αυτή τη διαδικασία θα αποφασίσει το τι θέλει να κάνει με αυτό το βήμα. Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι έτοιμοι πάντα να κάνουν ένα βήμα, οπότε αν πάμε να πιέσουμε μπορεί να κάνουμε μεγαλύτερο κακό, δηλαδή να τραυματίσουμε τον άνθρωπο. Θέλει έναν πολύ μεγάλο σεβασμό στην εμπειρία του καθενός και στον χρόνο του καθενός".
Τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύονται
Σχετικά με τα θέματα που φέρνουν οι άνθρωποι στην ψυχοθεραπεία, ο ίδιος αναφέρει:
"Κάθε ζήτημα μπορεί να έρθει στην ψυχοθεραπεία και στο γραφείο μας. Αυτή τη στιγμή πάρα πολύ αναδεικνύονται ζητήματα προσωπικών σχέσεων, ζητήματα σε σχέση με την κοινωνία, τα πρέπει, τη διαχείριση ορίων, την επιθετικότητα. Διαπιστώνω, επίσης, και φαίνεται αυτό και σε καινούριες έρευνες, ότι είναι εντυπωσιακός ο αντίκτυπος της καραντίνας και της κατάστασης του εγκλεισμού, σε αυτό που βιώνουμε. Νομίζω ότι αυτό άγγιξε κάτι πολύ βαθιά υπαρξιακό δικό μας, οπότε ο κάθε άνθρωπος, ανάλογα με την ανθεκτικότητα που είχε ήδη δουλέψει μπορούσε να διαχειριστεί λίγο, πολύ καλύτερα ή χειρότερα όλη αυτή την κατάσταση".
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η κοινωνική στάση απέναντι στην ψυχοθεραπεία έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
"Παλαιότερα ήταν ένα στίγμα το να έρθει κάποιος στο γραφείο μας. Θυμάμαι ότι ακόμα και η διαδικασία του πώς θα φύγω από το γραφείο προϋπόθετε ότι έπρεπε εγώ να έχω ένα κενό χρόνου ανάμεσα στο πρώτο και το επόμενο ραντεβού, για να μην συναντηθούν καν οι δύο θεραπευόμενοι, να μην βρεθούν ποτέ. Είναι κάτι που ξαφνικά είναι πολύ αποδεκτό να μιλάμε για την ψυχοθεραπεία και να λέμε ότι είναι πολύ βοηθητικό. Συμβαίνει μάλιστα να έχει αλλάξει και το στίγμα που υπήρχε πριν για τους άνδρες και την ψυχοθεραπεία" προσθέτει.
Το συνέδριο και οι διεθνείς συμμετοχές
Το 1ο Διεθνές Συνέδριο Ψυχοθεραπείας Gestalt στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 13, 14 και 15 Μαρτίου, με τη συμμετοχή σημαντικών ακαδημαϊκών και επιστημονικών φορέων, όπως η Επιτροπή Ισότητας Φύλων του ΑΠΘ, το Τμήμα Ψυχολογίας και το Τμήμα Βιολογίας του ΑΠΘ, το Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας, καθώς και διεθνείς οργανισμοί όπως η European Association for Gestalt Therapy (EAGT) και η International Association for the Advancement of Gestalt Therapy (IAAGT).
Κατά τη διάρκειά του εξετάστηκαν ζητήματα που σχετίζονται με την ταυτότητα φύλου, τη σεξουαλικότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις και τον ρόλο της ψυχοθεραπείας στον σύγχρονο διάλογο. Μεταξύ των κεντρικών ομιλητών ήταν οι Billy Desmond, Vikram Kolmannskog και Margherita Spagnuolo Lobb.
Στα βασικά συμπεράσματα του συνεδρίου περιλαμβάνεται η ανάγκη διαρκούς εγρήγορσης σε μια περίοδο έντονης πόλωσης, συγκρούσεων και παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων.
"Δράσεις στην πόλη"
Παράλληλα με το συνέδριο, υλοποιείται έως τον Μάιο του 2026 το πρόγραμμα κοινωνικής ευαισθητοποίησης "Δράσεις στην πόλη", με στόχο την προσέγγιση του ευρύτερου κοινού μέσα από την τέχνη και τον πολιτισμό.
"Στην Gestalt αγαπάμε πολύ την τέχνη και τη χρησιμοποιούμε ως βιωματικό εργαλείο και σαν εργαλείο γνώσης και αποδέσμευσης του κλεισίματος του θεραπευόμενου. Έτσι, σκεφτήκαμε να κάνουμε ένα κάλεσμα σε κάποιες ομάδες καλλιτεχνών ή σε εξατομικευμένους καλλιτέχνες που θα θέλανε να ασχοληθούν με τη θεματική του συνεδρίου. Ξαφνικά φτάσαμε να έχουμε το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, μεγάλους φορείς της πόλης που κινητοποιήθηκαν μόνοι τους και έψαχναν να βρουν πώς μπορούμε να συνεργαστούμε. Έτσι άρχισε να γίνεται ένα πρόγραμμα που πραγματικά έχει ένα πολύ σπουδαίο νόημα τελικά, γιατί κατάφερε να φέρει το θέμα του φύλου και της σεξουαλικότητας κοντά στο κοινό που μπορεί ποτέ να μην είχε προβληματιστεί γι’ αυτό άλλοτε" αναφέρει ο κ. Ράπτης.
Όπως επισημαίνει, μία από τις δράσεις πραγματοποιήθηκε στο βυζαντινό λουτρό της Άνω Πόλης στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων, συνδυάζοντας χορό, φωνή και μουσική από ούτι.
"Λάβαμε αργότερα μηνύματα που έλεγαν πόσο συγκινητικό είναι να βρίσκεται κανείς σε ένα πεδίο τέτοιο που κάποτε οι άνθρωποι καθάριζαν το σώμα τους και τώρα την ψυχή τους" συμπληρώνει.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
