Η καθημερινότητα με παιδιά μπορεί να γίνει ιδιαίτερα απαιτητική. Η έλλειψη ύπνου, η συνεχής ευθύνη φροντίδας και η αδυναμία να υπάρξει πραγματικός χρόνος ξεκούρασης, συχνά οδηγούν σε έντονη κόπωση που ξεπερνά τα συνηθισμένα επίπεδα. Το γονεϊκό burnout είναι μια πραγματικότητα που βιώνουν πολλοί γονείς.
Τι συμβαίνει όταν η κούραση των γονιών εξελίσσεται σε κάτι πιο βαθύ; Όταν εμφανίζεται μια έντονη εξάντληση και ένα αίσθημα αποσύνδεσης από την καθημερινότητα;
Η ειδικός ψυχικής υγείας Gill Meens εξηγεί σε συνέντευξή της τι είναι ακριβώς το γονεϊκό burnout, ποια τα σημάδια του και ποιοι οι τρόποι διαχείρισής του.
Τι είναι το γονεϊκό burnout
Όπως και άλλες μορφές burnout που σχετίζονται με την εργασία ή άλλες πιέσεις της ζωής, το γονεϊκό burnout είναι αποτέλεσμα συσσωρευμένου στρες που οδηγεί σε σωματική και συναισθηματική εξάντληση. Δεν πρόκειται για απλή κούραση και δεν αντιμετωπίζεται άμεσα με έναν καλό ύπνο.
Μπορεί να προκληθεί από μια αλλαγή στην καθημερινότητα που αυξάνει την πίεση, αλλά και από τη συσσώρευση μικρών, καθημερινών στρεσογόνων καταστάσεων. Από τις επαναλαμβανόμενες υπενθυμίσεις στο παιδί για απλά πράγματα μέχρι τις εντάσεις της εφηβείας, όλα αυτά μπορούν να συσσωρευτούν και να γίνουν δύσκολα διαχειρίσιμα.
Όπως επισημαίνει η ειδικός το γονεϊκό burnout δεν είναι πάντα εύκολο να οριστεί, καθώς μπορεί να συνυπάρχει με άλλες καταστάσεις όπως επαγγελματική εξουθένωση, οικονομικό άγχος ή επιλόχεια κατάθλιψη.
"Αν πρόκειται για γονεϊκό burnout, μπορεί να βελτιωθεί με αλλαγές στις συνθήκες και με υποστήριξη. Αν όμως αυτά τα συναισθήματα διαρκούν περισσότερο, ίσως υποδηλώνουν ότι υπάρχει κάτι βαθύτερο".
Γιατί η γονεϊκότητα γίνεται τόσο απαιτητική
Κάθε οικογένεια έχει τις δικές της συνθήκες, ωστόσο κοινός παράγοντας είναι συχνά η πίεση για "τελειότητα". Οι συγκρίσεις με άλλους γονείς -είτε στο σχολείο είτε στα social media- δημιουργούν μια εικόνα ιδανικής ζωής που δεν ανταποκρίνεται απαραίτητα στην πραγματικότητα.
Η Gill Meens εξηγεί: "Όλοι μπορούμε να σταθούμε στην πύλη του σχολείου και να βρούμε έναν άλλον γονιό που πιστεύουμε ότι τα καταφέρνει καλύτερα από εμάς. Είτε αυτό ισχύει είτε όχι, μπορεί να αρχίσει να δημιουργεί ένα αίσθημα ενοχής, ντροπής και στίγματος, και όταν αυτό συνδέεται τόσο έντονα με το πώς θεωρούμε ότι τα καταφέρνουμε ως άνθρωποι, τότε μπορεί να αρχίσει να υπονομεύει την αυτοπεποίθηση και την αίσθηση του εαυτού μας".
Παράλληλα, πολλές σύγχρονες οικογένειες δεν έχουν το υποστηρικτικό δίκτυο που υπήρχε παλαιότερα. Όπως σημειώνει: "Δεν μεγαλώνουμε πλέον παιδιά μέσα σε μια κοινότητα. Τείνουμε να έχουμε απομακρυνθεί από τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας και να ζούμε μέσα σε μια μικρή οικογενειακή "φούσκα”, κάτι που μπορεί να έχει υπέροχες πλευρές, αλλά μπορεί να είναι και αρκετά δύσκολο. Όταν οι γονείς δυσκολεύονται, αυτό μπορεί να γίνει ιδιαίτερα απομονωτικό".
Πώς εκδηλώνεται
Το γονεϊκό burnout μπορεί να δημιουργήσει ένα αίσθημα αποστασιοποίησης, σαν ο γονέας να λειτουργεί "μηχανικά" χωρίς να είναι πραγματικά παρών.
Εκτός από την έντονη κόπωση, μπορεί να εμφανιστούν και σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι, μυϊκή ένταση, στομαχικές ενοχλήσεις και ταχυκαρδίες.
Η Gill Meens αναφέρει: "Συχνά συνοδεύεται από το ότι οι γονείς συνεχίζουν να νιώθουν κουρασμένοι ακόμη κι αφού έχουν κοιμηθεί καλά, κάτι που από μόνο του είναι δύσκολο όταν υπάρχουν παιδιά. Μπορεί να αισθάνονται ευερέθιστοι ή αποσυνδεδεμένοι από το παιδί τους. Ενδέχεται να έχουν έλλειψη ενδιαφέροντος για πράγματα, να νιώθουν "μουδιασμένοι” ή πιθανώς να δυσκολεύονται στη συγκέντρωση και στη λήψη αποφάσεων".
Πώς να το αναγνωρίσεις
Ένας απλός τρόπος αυτοαξιολόγησης είναι το λεγόμενο τεστ με τα τάπερ: "Αν όλα τα τάπερ σου έπεφταν από το ντουλάπι, η αντίδρασή σου δείχνει σε τι κατάσταση βρίσκεσαι. Θα είχες ένα ξέσπασμα ή θα τα μάζευες ήρεμα και θα τα τακτοποιούσες;"
Αν μια μικρή καθημερινή δυσκολία προκαλεί έντονη αντίδραση, είναι πιθανό να υπάρχει ήδη υπερφόρτωση.
Άλλα σημάδια περιλαμβάνουν δυσκολία συγκέντρωσης, εκνευρισμό προς το παιδί ή τον σύντροφο και μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες που παλαιότερα έδιναν χαρά.
Τι μπορείς να κάνεις
Η αναζήτηση βοήθειας είναι σημαντική. Επισκέψου τον γιατρό και μίλησε με την οικογένειά σου για αυτό. Η βοήθεια μπορεί να έρθει και από το περιβάλλον σου: Συνεργασία με άλλους γονείς ή υποστήριξη από μέλη της οικογένειας μπορεί να προσφέρει πολύτιμες ανάσες.
Είναι σημαντικό να επανεξεταστούν οι προσδοκίες. Η σύγκριση με "ιδανικές" εικόνες γονεϊκότητας δεν βοηθά, ενώ πρακτικά ερωτήματα -όπως το αν το παιδί χρειάζεται τόσες δραστηριότητες- μπορούν να μειώσουν την πίεση.
Απλές καθημερινές αλλαγές, όπως λιγότερη χρήση κινητού πριν τον ύπνο ή χρόνος στη φύση, μπορούν επίσης να συμβάλουν θετικά.
Τέλος, μικρά διαλείμματα μέσα στην ημέρα -όπως λίγα λεπτά βαθιάς αναπνοής, ένας σύντομος περίπατος ή λίγη ώρα ξεκούρασης- βοηθούν στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στη μείωση της έντασης.
Διαβάστε Επίσης
