Όταν η κουβέντα έρχεται στις περίφημες "Μπλε Ζώνες" του πλανήτη -εκείνες τις περιοχές όπου οι άνθρωποι ζουν σταθερά πάνω από τα 100 χρόνια- το ενδιαφέρον μας στρέφεται σχεδόν πάντα στο πιάτο τους. Μιλάμε για το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, τα όσπρια, το προζυμένιο ψωμί ή τους καθημερινούς περιπάτους στα ανηφορικά χωριά. Όλες αυτές οι συνήθειες αξίζουν σίγουρα την προσοχή μας. Ωστόσο, όσο οι επιστήμονες εμβαθύνουν στη μελέτη αυτών των κοινοτήτων (όπως η Ικαρία και η Σαρδηνία), τόσο διαπιστώνουν ότι το μυστικό της μακροζωίας δεν κρύβεται αποκλειστικά στη διατροφή και τη σωματική άσκηση, αλλά και σε χαρακτηριστικά της προσωπικότητας. Ο τρόπος που διαχειριζόμαστε το στρες, η περιέργεια που διατηρούμε για τον κόσμο και η ενεργή συμμετοχή μας στην καθημερινότητα φαίνεται πως διεκδικούν εξίσου σημαντικό ρόλο.
Μια νέα επιστημονική μελέτη από τη διάσημη Μπλε Ζώνη της Σαρδηνίας δείχνει ότι αυτά τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά είναι ενδεχομένως εξίσου καθοριστικά για μια υγιή γήρανση όσο και οι συνήθειες τρόπου ζωής που συνήθως κλέβουν την παράσταση.
Διαβάστε Επίσης
Συγκρίνοντας τους κατοίκους της Μπλε Ζώνης με τους γείτονές τους
Για να αποσαφηνίσουν τι είναι αυτό που πραγματικά κάνει τους κατοίκους της Μπλε Ζώνης ξεχωριστούς, οι ερευνητές μελέτησαν 125 ενήλικες ηλικίας από 71 έως 101 ετών στη Σαρδηνία της Ιταλίας.
Οι μισοί από αυτούς ζούσαν στη γνωστή Μπλε Ζώνη του νησιού, ενώ οι υπόλοιποι προέρχονταν από μια γειτονική αγροτική κοινότητα. Η σύγκριση αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς και οι δύο ομάδες μοιράζονταν πολλά κοινά στοιχεία: ζούσαν σε παρόμοιο περιβάλλον, είχαν αντίστοιχη γνωστική λειτουργία και παρέμεναν σωματικά δραστήριοι μέσα από την καθημερινότητά τους, όπως τη φροντίδα του κήπου και τις εξωτερικές δουλειές.
Οι ερευνητές επισκέφθηκαν τους συμμετέχοντες στα σπίτια τους και αξιολόγησαν τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους, τη συναισθηματική τους ευεξία, τους μηχανισμούς διαχείρισης του άγχους, την ποιότητα ζωής, τη γνωστική τους κατάσταση, καθώς και τα είδη των χόμπι που απολάμβαναν τακτικά.
Η μεγαλύτερη διαφορά δεν ήταν η γυμναστική
Οι δύο ομάδες δεν διέφεραν δραματικά ως προς τις καθημερινές τους συνήθειες. Αντίθετα, οι κάτοικοι της Μπλε Ζώνης ξεχώριζαν για κάτι πολύ λιγότερο προφανές.
Σημείωσαν υψηλότερες βαθμολογίες στην "δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες" —το χαρακτηριστικό της προσωπικότητας που συνδέεται με την περιέργεια, την ευελιξία και τη διάθεση να δοκιμάζει κανείς καινούργια πράγματα. Παράλληλα, διέθεταν ισχυρότερη συναισθηματική επάρκεια, υγιέστερες στρατηγικές αντιμετώπισης δυσκολιών και αφιέρωναν πολύ περισσότερο χρόνο σε χόμπι που ακονίζουν το μυαλό και το σώμα.
Κατά μέσο όρο, αφιέρωναν πάνω από 11 ώρες την εβδομάδα σε δραστηριότητες όπως το διάβασμα, οι κοινοτικές εκδηλώσεις και άλλα δημιουργικά ενδιαφέροντα, την ώρα που οι γείτονές τους αφιέρωναν λιγότερες από επτά.
Μπορεί να ακούγεται ως μια μικρή λεπτομέρεια, αλλά συνθέτει μια εντελώς διαφορετική εικόνα για το τι σημαίνει να γερνάει κανείς όμορφα. Αντί απλώς να μένουν "απασχολημένοι", αυτοί οι ηλικιωμένοι παρέμεναν πραγματικά συνδεδεμένοι με τη ζωή. Συνέχιζαν να μαθαίνουν, να συναναστρέφονται με άλλους και να βρήσκουν δραστηριότητες που προκαλούσαν τόσο το πνεύμα όσο και το σώμα τους.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτά τα χαρακτηριστικά αλληλοενισχύονται. Οι άνθρωποι που διατηρούν την περιέργειά τους είναι πιο πιθανό να αναζητούν νέες εμπειρίες, να διατηρούν φιλίες και να καλλιεργούν νέες δεξιότητες, στοιχεία που προστατεύουν τη συναισθηματική τους ευεξία στο πέρασμα του χρόνου.
Το χαρακτηριστικό που λειτουργεί επιβαρυντικά
Και στις δύο ομάδες, τα υψηλότερα επίπεδα νευρωτισμού —ένα χαρακτηριστικό που συνοδεύεται από χρόνιο άγχος, αμφιβολία για τον εαυτό και αρνητική συναισθηματικότητα— συνδέονταν με χαμηλότερη ποιότητα ζωής σε θέματα υγείας.
Αυτό δεν σημαίνει φυσικά ότι το περιστασιακό άγχος κάνει κακό, ούτε ότι η προσωπικότητα προδιαγράφει το μέλλον μας. Η προσωπικότητα διαμορφώνεται τόσο από τη γενετική όσο και από τις εμπειρίες της ζωής. Επιβεβαιώνει όμως την ιδέα ότι ο τρόπος με τον οποίο συνηθίζουμε να αντιδρούμε στο στρες έχει τεράστια σημασία. Όσοι υιοθετούν υγιείς μηχανισμούς διαχείρισης νιώθουν καλύτερα τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά, ακόμα κι όταν η ζωή τους φέρνει αντιμέτωπους με προκλήσεις.
Διαβάστε Επίσης
Τι μπορούμε να μάθουμε από τις Μπλε Ζώνες
Το πιο όμορφο συμπέρασμα αυτής της μελέτης είναι ότι διευρύνει τη συζήτηση γύρω από τις Μπλε Ζώνες πέρα από το φαγητό.
Συχνά προσπαθούμε να αποκτήσουμε τις συνήθειες αυτών των κοινοτήτων αγοράζοντας καλύτερο ελαιόλαδο ή προσθέτοντας περισσότερα όσπρια στο πιάτο μας. Αυτές είναι αναμφισβήτητα πολύ καλές συνήθειες. Όμως η έρευνα δείχνει ότι υπάρχει κι ένα άλλο κομμάτι, το οποίο δεν μπορεί εύκολα να "συσκευαστεί".
Οι άνθρωποι που γερνούν εξαιρετικά καλά φαίνεται πως παραμένουν ψυχικά και πνευματικά επενδυμένοι στη ζωή.
Αυτό μπορεί να σημαίνει να γραφτεί κανείς σε μια ομάδα αναγνωστών, να ξεκινήσει ένα νέο άθλημα στα 65 του, να φροντίζει λαχανόκηπο, να προσφέρει εθελοντικά κάθε εβδομάδα, να παρακολουθεί μαθήματα ζωγραφικής ή απλώς να διατηρεί την αληθινή του περιέργεια για τον κόσμο γύρω του.
Ίσως το πιο σημαντικό από όλα είναι ότι οι κάτοικοι της Μπλε Ζώνης έδειξαν μεγαλύτερη ικανότητα να προσαρμόζονται καθώς μεγάλωναν. Αντί να εστιάζουν σε όσα δεν μπορούσαν πλέον να κάνουν, συνέχιζαν να επενδύουν σε όλα όσα μπορούσαν ακόμα να απολαύσουν.
Διαβάστε Επίσης
Για χρόνια στρέφαμε το βλέμμα στις Μπλε Ζώνες ψάχνοντας την τέλεια δίαιτα μακροζωίας. Αυτή η μελέτη μάς υπενθυμίζει ότι ίσως προσπερνούσαμε κάτι εξίσου ουσιαστικό.
Η όμορφη γήρανση δεν χτίζεται μόνο με το τι τρώμε ή πόσο γυμναζόμαστε. Διαμορφώνεται από το αν παραμένουμε περιεργοι, αν συνεχίζουμε να μαθαίνουμε, αν φροντίζουμε τις σχέσεις μας, αν βρίσκουμε υγιείς τρόπους να διαχειριζόμαστε το άγχος και αν ανακαλύπτουμε νόημα στην καθημερινότητα.
Διαβάστε Επίσης
