Σε μια εποχή όπου η βία, η σιωπή και η αδιαφορία μοιάζουν να κανονικοποιούνται όλο και περισσότερο, ακόμα και μέσα στους σχολικούς χώρους, ο εκπαιδευτικός Μάριος Μάζαρης αποφάσισε να κάνει κάτι διαφορετικό. Όχι ένα μάθημα από βιβλίο, αλλά ένα κοινωνικό πείραμα μέσα στην ίδια την τάξη.
Αφορμή στάθηκαν εικόνες και ιστορίες παιδιών που φιμώνονται, εκφοβίζονται, ταπεινώνονται, ενώ οι γύρω τους σιωπούν. Με τη βοήθεια ενός μαθητή, σκηνοθέτησε μια κατάσταση αδικίας: Μια αυστηρή, άδικη επίπληξη και αποπομπή από την αίθουσα, μπροστά στα μάτια όλων.
Το αποτέλεσμα ήταν αποκαλυπτικό. Κανένα παιδί δεν παρενέβη. Κανείς δεν υπερασπίστηκε τον συμμαθητή του. Όταν αποκαλύφθηκε πως επρόκειτο για πείραμα, οι λόγοι βγήκαν στην επιφάνεια: Φόβος, αδιαφορία, σύγχυση, ακόμα και η πεποίθηση ότι "ίσως το άξιζε".
Αυτό ακριβώς ήταν και το πιο δυνατό μάθημα: Η αδικία συχνά επιβιώνει όχι επειδή είναι ισχυρή, αλλά επειδή οι πολλοί σωπαίνουν. Και ότι το θάρρος δεν είναι να μην φοβάσαι, είναι να μιλάς παρ’ όλο τον φόβο. Γιατί τελικά, όπως ειπώθηκε στην τάξη εκείνη τη μέρα, έχουμε μόνο ο ένας τον άλλον.
Πως περιέγραψε ο εκπαιδευτικός το πείραμα στην τάξη του:
"Σήμερα στην τάξη έκανα ένα κοινωνικό πείραμα.
Ο λόγος ήταν η επικαιρότητα και ο κόσμος γύρω μας που αγριεύει. Παιδιά που τους κλείνουν το στόμα, τους δένουν τα χέρια. Βία στα διαλείμματα και στις βόλτες, και κανείς να μη αντιδρά. Παιδιά που "για πλάκα" πειράζουν άλλα παιδιά. Κουβέντες για το αν όσοι βλέπουν κάτι τέτοιο κάνουν κάτι ή απλώς δεν ανακατεύονται. Όλα αυτά μου έδωσαν την ιδέα.
Ζήτησα από ένα αγόρι να συνεργαστούμε.
Στο διάλειμμα του έδωσα οδηγίες:
"Θέλω κάποια στιγμή μέσα στη μέρα να είσαι λίγο πιο ζωηρός. Να μιλάς λίγο παραπάνω με την ομάδα σου. Θα σου κάνω κάποιες παρατηρήσεις, κάποια σχόλια, και σε κάποια στιγμή θα ξεσπάσω. Θα σου πω να φύγεις από την αίθουσα. Εσύ θα ξαφνιαστείς, αλλά στο τέλος θα φύγεις. Δεν θα πας σπίτι, θα καθίσεις έξω, στη γωνία."
Έτσι κι έγινε.
Του φώναξα. Του είπα να φύγει, να σχολάσει νωρίτερα αφού "δεν αντέχει". Όταν έκλεισε την πόρτα πίσω του, οι υπόλοιποι με κοιτούσαν αμήχανοι και άναυδοι.
"Συνεχίζουμε", τους είπα.
"Αλήθεια έφυγε;" με ρώτησε ένα κορίτσι.
"Ναι", της απάντησα.
Ύστερα τους ρώτησα αν είχαν παρατηρήσει κακή συμπεριφορά από τον συμμαθητή τους εκείνη τη μέρα και αν δικαιολογούσε το ξέσπασμά μου. Δεν είχαν απάντηση.
Φώναξα μέσα τον μαθητή.
"Πες τους ό,τι σου είπα."
Τα παιδιά έπαθαν σοκ.
"Μας κάνατε φάρσα!" είπαν.
"Ναι", τους απάντησα. "Γελάσατε. Γιατί όμως κανείς δεν τον υπερασπίστηκε; Αφού είδατε ότι παρεκτράπηκα. Ότι δεν είχα δικαίωμα να του μιλήσω έτσι."
Εκεί πάγωσαν.
"Δεν πρόσεχα τι έκανε", είπε ένας.
"Δεν με ένοιαζε", είπε μια άλλη.
"Πίστευα ότι το άξιζε", είπε τρίτος.
"Σας φοβήθηκα", είπε ο τέταρτος.
Και τότε συζητήσαμε.
Για όλα αυτά που μας κάνουν να φοβόμαστε: την εξουσία των άλλων, την ηλικία τους, τη συνθήκη στην οποία βρισκόμαστε. Και είπαμε πως κάποιες φορές πρέπει να ορθώνεις το ανάστημά σου, όποιους κι αν έχεις απέναντί σου.
Να μιλάς όταν βλέπεις ότι κάποιος αδικείται. Όταν του μιλάνε άσχημα. Όταν τον χτυπούν. Να ζητάς βοήθεια όταν εσύ δεν μπορείς να παρέμβεις.
Έχεις χρέος να βοηθήσεις αυτόν που αδικείται.
Έχεις και υποχρέωση να δείξεις σε αυτόν που ξεφεύγει ότι ξεφεύγει και ότι γίνεται αντιληπτό. Μπας και μαζευτεί.
Η ζωή θέλει βοήθεια.
Έχουμε μόνο ο ένας τον άλλον.
Και να βάζουμε όρια σε αυτούς που τα ξεπερνούν.
Μην ξεχνάμε: είμαστε πολλοί και έχουμε φωνή".
Διαβάστε Επίσης
