Από πολύ νωρίς, μόλις γεννηθεί το παιδί σου, αρχίζεις να παρακολουθείς την ανάπτυξή του, πόσο γρήγορα βγάζει ήχους και βαβίζει ως βρέφος, πότε αρχίζει να μπουσουλάει, πόσες λέξεις λέει στους 18 μήνες και πόσο άνετα μιλά όταν αρχίζει να σχηματίζει προτάσεις. Αν και μερικές φορές μπορεί να υπερβάλλουμε δίνοντας υπερβολική σημασία σε κάποια ορόσημα, οι πρώιμες παρατηρήσεις στην ομιλία και τη γλώσσα μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό για κάποια προβλήματα λόγου ή τραυλισμού και να οδηγήσουν σε έγκαιρη παρέμβαση που μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στη ζωή των παιδιών.
Η ομιλία είναι κάτι δύσκολο να κατακτηθεί. Πρόκειται για μια σύνθετη λεπτή κινητική δεξιότητα που απαιτεί τη σύνδεση αφηρημένων γλωσσικών δομών με δυναμικές ακολουθίες κινήσεων των μυών και μάλιστα πολύ γρήγορα, αναφέρει η λογοπεδικός Χαρά Καραμήτσου. Γι’ αυτό, αν το παιδί σου δυσκολεύεται, να θυμάσαι ότι μοιάζει με το να μαθαίνει κάποιος πιάνο ή να γράφει για πρώτη φορά.
Ωστόσο, αν το παιδί αργεί σημαντικά να πει τις πρώτες του λέξεις σε σύγκριση με άλλα παιδιά της ίδιας ηλικίας ή αν παραλείπει ή προφέρει λάθος κάποιους ήχους, καλό είναι να απευθυνθείς σε έναν λογοθεραπευτή, συστήνει η Ευαγγελία Κουδουμνάκη, Λογοπεδικός, Επιστημονικά Υπεύθυνη του Τμήματος Λογοθεραπείας του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών. Οι ειδικοί αυτοί ασχολούνται με προβλήματα λόγου και ομιλίας και χρησιμοποιούν διάφορες τεχνικές, από ασκήσεις αναπνοής και άρθρωσης μέχρι το να βοηθούν το παιδί να μιλά πιο αργά.
Είναι σημαντικό να εντοπίζονται τα σημάδια νωρίς, προτείνει η Ελληνική Εταιρεία Αναπτυξιακών Παιδιάτρων. Για παράδειγμα, μια πιθανή διαταραχή λόγου στα μικρά παιδιά είναι όταν δυσκολεύονται να συνδυάσουν ήχους, ψάχνουν τις λέξεις ή τους ήχους, παραλείπουν μέρη των λέξεων, προσθέτουν ήχους σε λάθος σημεία ή αντικαθιστούν δύσκολους ήχους με πιο εύκολους αλλά λανθασμένους.
Ο τραυλισμός είναι ένα ακόμη πρόβλημα που χρειάζεται προσοχή με βάση τον παιδίατρο Δρ Αδάμο Χατζηπαναγή. Παρόλο που τα λάθη στην ομιλία είναι φυσιολογικά στα παιδιά, ειδικά όταν είναι ενθουσιασμένα μερικές φορές μπορεί να εξελιχθούν σε μακροχρόνιο πρόβλημα. Στον τραυλισμό, είναι σημαντικό να δεις αν το παιδί επαναλαμβάνει ολόκληρες λέξεις (που συνήθως είναι φυσιολογικό) ή αν επαναλαμβάνει μέρη λέξεων. Αυτό ονομάζεται μερική δυσχέρεια ροής. Αν παρατηρήσεις κάτι τέτοιο, ιδιαίτερα μαζί με δυσκολία στην προφορά, καλό είναι να ζητήσεις βοήθεια από ειδικό. Πολλά παιδιά ξεπερνούν τον τραυλισμό, αλλά η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη ροή της ομιλίας σε όσα κινδυνεύουν να τον διατηρήσουν.
Αν και κάποιες από αυτές τις συμπεριφορές μπορεί να είναι μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης αφού η ομιλία είναι απαιτητική δεξιότητα, μπορεί επίσης να αποτελούν πρώιμα σημάδια μιας διαταραχής λόγου. Σε αυτή την περίπτωση, είναι σημαντικό να υπάρξει κατάλληλη θεραπεία, καθώς το πρόβλημα δεν υποχωρεί από μόνο του. Οι δυσκολίες λόγου αναφορικά με συγκεκριμένη έρευνα, μπορεί να οδηγήσουν σε άγχος, να επηρεάσουν τη μάθηση και τη σχολική επίδοση.
Η οικογένεια παίζει καθοριστικό ρόλο στη θεραπεία. Υπάρχουν πράγματα που μπορείς να κάνεις για να βοηθήσεις το παιδί, αλλά και πράγματα που καλό είναι να αποφεύγεις.
Τι να κάνεις:
- καλό είναι να μιλάς πιο αργά
- να χρησιμοποιείς απλές λέξεις
- να δίνεις χρόνο σε κάθε παιδί να εκφραστεί
Τι να μην κάνεις:
- να μιλάς πολύ γρήγορα
- να χρησιμοποιείς πιο δύσκολη γλώσσα από αυτή που μπορεί να κατανοήσει το παιδί
Ακόμη κι αν φαίνεται εύκολο, η ομιλία είναι μια σύνθετη δεξιότητα. Όπως και σε άλλες δραστηριότητεςόπως το τένις, κάποιοι άνθρωποι έχουν φυσική ευκολία, ενώ άλλοι δυσκολεύονται περισσότερο. Όμως, σε αντίθεση με αυτό, η ομιλία δεν είναι κάτι που μπορείς να αποφύγεις. Αν το παιδί σου δυσκολεύεται, είναι σημαντικό να ζητήσεις βοήθεια.
Συχνές διαταραχές λόγου
Ποιές είναι όμως οι πιο κοινές διαταραχές λόγου στα παιδιά; Ο Δρ Αδάμος Χατζηπαναγής, αναφέρει τις πιο σημαντικές.
- Διαταραχές ήχων ομιλίας: Γενικός όρος για δυσκολίες στην άρθρωση και χρήση σωστών ήχων. Εμφανίζονται συνήθως σε παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας.
- Φωνολογική καθυστέρηση: Το παιδί παραλείπει μέρη λέξεων ή προσθέτει ήχους σε λάθος σημεία.
- Κινητικές διαταραχές: Δυσκολία στον έλεγχο των κινήσεων που απαιτούνται για την παραγωγή ήχων (π.χ. απραξία, δυσαρθρία).
- Δομικές διαταραχές: Προβλήματα λόγω ανατομικών ιδιαιτεροτήτων (π.χ. λυκόστομα).
- Αισθητηριακές διαταραχές: Όπως η απώλεια ακοής, που επηρεάζει την ομιλία.
- Παιδική απραξία λόγου (CAS): Σπάνια διαταραχή που επηρεάζει τον σχεδιασμό και την εκτέλεση της ομιλίας.
- Τραυλισμός: Διαταραχή στη ροή της ομιλίας με επαναλήψεις ήχων, συλλαβών ή λέξεων. Περίπου 5% των ανθρώπων θα τραυλίσουν σε κάποια φάση της ζωής τους.
Διαβάστε Επίσης
