Δεν υπάρχει πιο αποκαρδιωτική στιγμή για μια μαμά από το να αφήνει το παιδί της για να πάει στη δουλειά ή απλά σε μια δουλειά και εκείνο να γαντζώνεται πάνω της και να κλαίει με λυγμούς. Εκείνα τα λεπτά, οι ενοχές χτυπάνε κόκκινο και το μόνο που σκέφτεσαι είναι αν: "Κάνω κάτι λάθος;" και αν "Είναι φυσιολογική αυτή η αντίδραση;".
Άγχος αποχωρισμού
Η σύντομη απάντηση από τους παιδοψυχολόγους και τους παιδιάτρους είναι πως είναι απολύτως φυσιολογικό. Αυτό που βιώνει το παιδί ονομάζεται άγχος αποχωρισμού και, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP), αποτελεί ένα αναμενόμενο και υγιές στάδιο της συναισθηματικής ανάπτυξης του ανθρώπου.
Το άγχος αποχωρισμού εμφανίζεται συνήθως γύρω στους 9 μήνες, κάνει μια μεγάλη κορύφωση μεταξύ 10 και 18 μηνών και μπορεί να επανεμφανίζεται κατά κύματα μέχρι την ηλικία των 3 ή 4 ετών. Όσο κι αν ακούγεται παράξενο, το κλάμα του παιδιού είναι ένδειξη ότι έχει αναπτύξει έναν ισχυρό, υγιή και ασφαλή δεσμό προσκόλλησης με τη μητέρα του. Κατανοεί ότι η μαμά είναι η "ασφαλής βάση" του και η απουσία της του προκαλεί το φυσικό ένστικτο της αυτοπροστασίας.
Η εξέλιξη ανάλογα με την ηλικία
Στα μικρότερα βρέφη, το άγχος συνδέεται με την έννοια της "μονιμότητας του αντικειμένου" -το μωρό δεν ξέρει ότι αν κάτι φύγει από το οπτικό του πεδίο, συνεχίζει να υπάρχει.
Στα μεγαλύτερα παιδιά (2-4 ετών), το κλάμα στον αποχωρισμό είναι συχνά μια αντίδραση στη μετάβαση ή στον φόβο του αγνώστου, ειδικά κατά την ένταξη σε ένα νέο περιβάλλον όπως ο παιδικός σταθμός.
Σύμφωνα με το Child Mind Institute, η συμπεριφορά αυτή θεωρείται φυσιολογική εφόσον:
- Το κλάμα διαρκεί λίγα λεπτά αφού φύγει η μαμά και το παιδί ηρεμεί σχετικά γρήγορα με τη βοήθεια του δασκάλου ή του φροντιστή.
- Το παιδί συμμετέχει κανονικά στις δραστηριότητες και παιχνίδια κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Πώς να βοηθήσετε το παιδί (και τον εαυτό σας)
Ο τρόπος που διαχειρίζεστε τον αποχωρισμό παίζει καθοριστικό ρόλο.
- Καθιερώστε ένα σύντομο τελετουργικό: Μια συγκεκριμένη αγκαλιά, ένα φιλί στο χέρι και η φράση "θα σε πάρω μετά το φαγητό". Ο αποχωρισμός πρέπει να είναι σύντομος. Οι παρατεταμένοι αποχαιρετισμοί αυξάνουν το άγχος.
- Μην "αποδράτε" κρυφά: Το να φεύγετε κρυφά όταν το παιδί δεν κοιτάζει κλονίζει την εμπιστοσύνη του και επιτείνει το πρόβλημα την επόμενη φορά.
- Δείξτε σταθερότητα και ψυχραιμία: Τα παιδιά λειτουργούν σαν καθρέφτες των δικών μας συναισθημάτων. Αν δει τη μαμά αγχωμένη ή έτοιμη να κλάψει, το παιδί θα σκεφτεί: "Όντως, αυτό το μέρος είναι επικίνδυνο".
Αν το άγχος αποχωρισμού είναι τόσο έντονο που διαρκεί για μήνες, εμποδίζει το παιδί να φάει ή να παίξει στο σχολείο, ή εκδηλώνεται με σωματικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, εμετοί), τότε ίσως πρόκειται για Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού και είναι καλό να ζητηθεί η καθοδήγηση ενός παιδοψυχολόγου.

