Σε έναν κόσμο όπου οι γονείς παλεύουν καθημερινά με tantrums, φωνές, πείσματα και ατελείωτες διαπραγματεύσεις, το να έχεις ένα παιδί που "δεν δημιουργεί ποτέ πρόβλημα" ακούγεται σαν ευλογία. Είναι το παιδί που ακούει πάντα στα πρώτα λόγια, που δεν φωνάζει, που δεν θυμώνει δημόσια, που φέρνει τέλειους βαθμούς και προσπαθεί διαρκώς να σε ευχαριστήσει.
Κι όμως, πίσω από αυτή την υποδειγματική, "βολική" συμπεριφορά, πολλές φορές μπροεί να κρύβεται κάτι άλλο: το λεγόμενο σύνδρομο του "καλού παιδιού".
Τι είναι ακριβώς το σύνδρομο του "καλού παιδιού";
Σύμφωνα με τους ειδικούς στην ψυχική υγεία, δεν πρόκειται για κάποια επίσημη ιατρική διάγνωση, αλλά για έναν περιγραφικό όρο που αποτυπώνει τα παιδιά τα οποία μαθαίνουν πολύ νωρίς στη ζωή τους να θυσιάζουν τις δικές τους ανάγκες, τα θέλω και τα συναισθήματά τους προκειμένου να κερδίσουν την αποδοχή, την αγάπη και την επιβεβαίωση των γονιών τους.
Το "καλό παιδί" δεν εκφράζει θυμό, δεν λέει ποτέ "όχι", αποφεύγει τις συγκρούσεις σαν την πανούκλα και καταπιέζει κάθε αρνητικό συναίσθημα. Γιατί; Επειδή υποσυνείδητα έχει πάρει το εξής μήνυμα από το περιβάλλον του: "Είμαι αγαπητός και ασφαλής μόνο όταν είμαι υπάκουος, τέλειος και δεν ενοχλώ".
Τα κρυφά σημάδια που ανησυχούν
Αν παρατηρήσεις προσεκτικά, θα δεις ότι πίσω από την "τελειότητα" υπάρχει τεράστιο εσωτερικό βάρος:
Ακραία τελειομανία: Ανθίσταται σε οποιοδήποτε λάθος, γιατί θεωρεί ότι ένα λάθος θα γκρεμίσει την αξία του στα μάτια σου.
Απουσία ορίων: Δυσκολεύεται απελπιστικά να πει "όχι" σε συνομηλίκους ή δασκάλους, γιατί φοβάται μήπως στεναχωρήσει ή απογοητεύσει.
Σωματικά συμπτώματα άγχους: Συχνά οιωνοί όπως πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι ή διαταραχές ύπνου εμφανίζονται χωρίς οργανική αιτία, καθώς το παιδί "καταπίνει" όλο το στρες του.
Έλλειψη αυθορμητισμού: Φοβάται να δοκιμάσει καινούργια πράγματα αν δεν είναι σίγουρο ότι θα πετύχει απόλυτα.
Πώς να βοηθήσεις το παιδί να σπάσει αυτό το καλούπι
1. Άφησέ το να θυμώσει και να διαφωνήσει μαζί σου
Είναι ζωτικής σημασίας το παιδί να βιώσει ότι η σχέση σας αντέχει τα "άσχημα" συναισθήματά του. Όταν διαφωνεί ή αντιδρά, μην το απορρίψεις. Πες του: "Καταλαβαίνω ότι διαφωνείς και έχεις δικαίωμα να λες τη γνώμη σου, ακόμα κι αν εγώ έχω άλλη άποψη. Η αγάπη μου για σένα δεν αλλάζει επειδή διαφωνείς".
2. Ξεχώρισε την αξία του παιδιού από την απόδοσή του
Σταμάτησε να συνδέεις την επιδοκιμασία σου με τα επιτεύγματα ("μπράβο που πήρες 20", "είσαι το πιο καλό παιδί"). Πες του απλά: "Χαίρομαι τόσο πολύ που σε βλέπω να γελάς / να παίζεις / να είσαι ο εαυτός σου". Δείξ' του ότι το αγαπάς για αυτό που είναι και όχι για αυτό που κάνει.
3. Δίδαξε και ενθάρρυνε το "όχι"
Άφησέ το να εξασκηθεί στο να βάζει όρια μέσα στην ίδια του την οικογένεια. Ρώτησέ το: "Θες όντως να πάμε εκεί σήμερα ή το κάνεις για να μη μας χαλάσεις το χατίρι; Θέλω να μου πεις την αλήθεια σου".
Το μεγαλύτερο δώρο που μπορείς να κάνεις σε ένα παιδί δεν είναι να το μεγαλώσεις "βολικό" για την κοινωνία, αλλά αληθινό, ικανό να νιώθει και να εκφράζει όλο το φάσμα των συναισθημάτων του χωρίς τον φόβο της απόρριψης.
