Οι διαφωνίες ξεσπούν γρήγορα, κλιμακώνονται ακόμα πιο γρήγορα - και συνήθως δεν καταλήγουν πουθενά. Όχι γιατί τα παιδιά είναι δύσκολα, αλλά γιατί μάλλον κανείς δεν τους έχει εξηγήσει πως μπορούν να διαφωνούν χωρίς να μαλώνουν.
-Δεν είναι αλήθεια!
-Ναι είναι!
-Όχι δεν είναι!
-ΕΓΩ ΤΟ ΕΙΠΑ ΠΡΩΤΟΟΟΣ!
Αν αυτός ο διάλογος σου θυμίζει κάτι, καλώς ήρθες στην καθημερινότητα κάθε σπιτιού με παιδιά!
Η διαφωνία δεν είναι πρόβλημα χαρακτήρα. Είναι δεξιότητα - και όπως κάθε δεξιότητα, χρειάζεται εξάσκηση.
Η πρώτη μας αντίδραση όταν τα παιδιά διαφωνούν έντονα είναι να σβήσουμε τη φωτιά όσο πιο γρήγορα γίνεται. "
Σταματήστε να μαλώνετε!", "Δεν έχει σημασία ποιος έχει δίκιο!", "Μοιραστείτε τα!".
Κατανοητό. Και κάποιες φορές αναγκαίο. Όμως κάθε φορά που σταματάμε τη σύγκρουση πριν εξελιχθεί, χάνεται και η ευκαιρία του παιδιού να εξασκηθεί. Να ακούσει την άλλη πλευρά. Να σκεφτεί γιατί διαφωνεί. Να βρει τρόπο να εκφραστεί χωρίς να πληγώσει. Έτσι τα παιδιά δεν μαθαίνουν να μη διαφωνούν - μαθαίνουν να το κάνουν κρυφά, παθητικά ή εκρηκτικά.
Υπάρχουν όμως αρκετά εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν ένα παιδί να διαχειριστεί τη συναισθηματική φόρτιση, να αποστασιοποιηθεί από την κατάσταση, να ακούσει και να κατανοήσει την άλλη πλευρά.
3 τρόποι να εξασκήσεις αυτές τις δεξιότητες
1. Μάθε του να ακούει ενεργητικά - όχι μόνο να μιλάει
Η βασικότερη αιτία που οι διαφωνίες γίνονται καυγάδες είναι ότι και τα δύο μέρη μιλούν, αλλά κανένα δεν ακούει. Το παιδί νομίζει ότι ο στόχος είναι να "κερδίσει”, να αποδείξει πως έχει δίκιο ή ότι δεν έκανε λάθος, ενώ στην πραγματικότητα ο στόχος είναι να γίνει κατανοητό αλλά και να εξασκηθεί στην ενεργητική ακρόαση.
Δοκίμασε μια απλή άσκηση: την επόμενη φορά που το παιδί σου διαφωνεί με κάποιον, χρησιμοποίησε ερωτήσεις που θα το βάλουν στη διαδικασία να κατανοήσει τα λεγόμενα του άλλου, όπως:
- -Μπορείς να μου πεις τι ακριβώς είπε ο άλλος;
- -Τι εννοούσε όταν είπε…;
- -Μήπως είπε και κάτι με το οποίο να συμφωνείς;
Αν δεν μπορεί να απαντήσει, δεν άκουσε πραγματικά - κι αυτό είναι η αφετηρία της συζήτησης. Επαναλαμβάνοντας αυτό το μοτίβο σε κάθε διαφωνία το παιδί εξασκείται στο να ακούει ενεργητικά τον συνομιλητή αντί να βιάζεται να διαφωνήσει. Μάλιστα, σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στο The Person-Centered Journal (Cochran et al., 2002), τα παιδιά που μαθαίνουν να ακούνε ενεργητικά και να κατανοούν την οπτική του άλλου αναπτύσσουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, συναισθηματική ωριμότητα και ικανότητα να χτίζουν ουσιαστικές σχέσεις.
2. Βάλε τη διαφωνία σε ένα φανταστικό πλαίσιο
Όταν ένα δίλημμα ή μια διαφωνία αφορά προσωπικά το παιδί, τα συναισθήματα εντείνονται τόσο γρήγορα που δεν υπάρχει χώρος για σκέψη. Μια αποτελεσματική τεχνική είναι να μεταφέρεις το ίδιο πρόβλημα σε ένα φανταστικό σενάριο - με άλλα πρόσωπα, άλλο πλαίσιο, αλλά την ίδια ουσία.
Αυτή η απόσταση επιτρέπει στο παιδί να δει τις συνέπειες κάθε επιλογής χωρίς να νιώθει ότι κρίνεται το ίδιο.
3. Μάθε του να χτίζει επιχείρημα - όχι να επαναλαμβάνει τη θέση του
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο "έχω δίκιο γιατί έχω δίκιο" και στο "πιστεύω αυτό γιατί...". Όταν το παιδί σου ισχυρίζεται κάτι με σιγουριά, ρώτησέ το: "Γιατί το πιστεύεις αυτό; Τι θα έλεγε κάποιος που διαφωνεί μαζί σου;"
Δεν χρειάζεται να αλλάξει γνώμη. Χρειάζεται να μάθει να την υπερασπίζεται με λόγια αντί για φωνές - και να την επανεξετάζει όταν ακούει κάτι που δεν είχε σκεφτεί. Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Human Development (Kuhn, 2019), η ικανότητα κριτικής σκέψης και επιχειρηματολογίας δεν αναπτύσσεται αυθόρμητα - χρειάζεται να δημιουργούμε ευκαιρίες για εξάσκηση από μικρή ηλικία.
Μια διαφωνία μπορεί να είναι το καλύτερο μάθημα της μέρας
Την επόμενη φορά που θα δεις το παιδί σου να μαλώνει, κάτσε για ένα λεπτό και παρατήρησε. Ακούει; Ή απλώς περιμένει τη σειρά του να μιλήσει; Εξηγεί; Ή επαναλαμβάνει;
Ένα παιδί που ξέρει να διαφωνεί με σεβασμό και επιχειρήματα δεν γίνεται απλώς καλύτερος φίλος ή συμμαθητής. Γίνεται ένας άνθρωπος που ξέρει να βρίσκει λύσεις - ακόμα και όταν δεν συμφωνεί κανείς μαζί του.
Από την ομάδα του The Why Community
