Από τη στιγμή που μαθαίνουμε για μια εγκυμοσύνη, ξεκινάμε έναν μαραθώνιο σχεδιασμού. Διατροφή, αξίες, επιλογή σχολείου, τρόπος ζωής... δεν αφήνουμε πέτρα που να μην αναποδογυρίσουμε προκειμένου να επιλέξουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας. Πολλές από αυτές τις πρακτικές και συνήθειες επηρεάζονται από τις δικές μας πεποιθήσεις, τα βιώματα ή τις δεξιότητές μας.
Ωστόσο, δεν είναι όλες οι συνήθειες ευεργετικές για τα παιδιά. Πρακτικές που αρχικά μοιάζουν υπέροχες ή βολικές, μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Η παιδοψυχολόγος Dr. Roseann Capanna-Hodge αποκαλύπτει -σε άρθρο του Parade όπως δημοσιεύτηκε στο Upworthy - έξι κοινές συνήθειες που θέλουμε να κρατήσουμε μακριά από τη ζωή του παιδιού μας και προτρέπει εμάς –αλλά και τους παππούδες– να τις αφήσουμε πίσω μας, βρίσκοντας πιο γόνιμες εναλλακτικές.
1. Χρησιμοποιούμε τις οθόνες για να κρατάμε τα παιδιά απασχολημένα
Οι οθόνες είναι σωσίβιο όταν είμαστε εξουθενωμένοι, όταν μαγειρεύουμε ή όταν προσπαθούμε να ισορροπήσουμε ανάμεσα στη δουλειά και τη φροντίδα των παιδιών. Όμως, το να βασιζόμαστε σε αυτές πολύ συχνά έχει σοβαρά μειονεκτήματα.
"Τα παιδιά χρειάζονται μια ποικιλία δραστηριοτήτων που βασίζονται στο παιχνίδι, οι οποίες προάγουν την ανάπτυξη σε τομείς όπως οι οπτικοκινητικές δεξιότητες, η φυσική άσκηση και η κοινωνικοποίηση", εξηγεί η Capanna-Hodge. Όταν η οθόνη γίνεται ο μόνιμος τρόπος για να ηρεμήσει το παιδί, κλέβει πολύτιμες στιγμές σύνδεσης μαζί μας.
Τι να δοκιμάσεις αντί για αυτό: Δημιούργησε ένα 5λεπτο "τελετουργικό σύνδεσης" στα γεύματα ή την ώρα του ύπνου (μια ιστορία, ένα αστείο ποιηματάκι, μια ερώτηση της ημέρας) ή έχε πρόχειρο ένα μικρό "κιτ ηρεμίας" με μαρκαδόρους, παιχνίδια anti-stress ή μίνι παζλ.
2. Ξεχνάμε ότι τα παιδιά μαθαίνουν κοιτάζοντάς μας
Τα παιδιά απορροφούν πολύ περισσότερα από αυτά που κάνουμε παρά από αυτά που λέμε. Όταν οι ενήλικες τσακώνονται σκληρά, κλείνονται συναισθηματικά ή φέρονται χωρίς σεβασμό, τα παιδιά εσωτερικεύουν αυτά τα πρότυπα.
Γιατί πέφτουμε σε αυτή την παγίδα; Τα μικρά σπίτια σημαίνουν ότι δεν υπάρχει ιδιωτικός χώρος, το στρες χτυπάει κόκκινο και πολλοί από εμάς προσπαθούμε ακόμα να ξεμάθουμε τις κακές συνήθειες διαχείρισης θυμού με τις οποίες μεγαλώσαμε οι ίδιοι.
Τι να δοκιμάσεις αντί για αυτό: Περίγραψε τα συναισθήματά σου φωναχτά: "Είμαι εκνευρισμένη, οπότε παίρνω μια βαθιά ανάσα". Αν μια σύγκρουση αρχίσει να κλιμακώνεται, πες απλά: "Ας κάνουμε μια παύση και θα το συζητήσουμε ξανά αργότερα".
3. Αφήνουμε την αρνητικότητα να γίνει μοτίβο
Αν προσθέσεις το οικονομικό άγχος, την έλλειψη ύπνου και την προσδοκία να τα προλάβουμε όλα, η υπομονή μας εξαντλείται γρήγορα. Όμως, οι φωνές και η συνεχής κριτική κλονίζουν την αίσθηση ασφάλειας και την αυτοεκτίμηση του παιδιού. "Το να υψώνεις τακτικά τη φωνή σου δημιουργεί ένα περιβάλλον φόβου, άγχους και κακής διαχείρισης του στρες", λέει η Capanna-Hodge.
Τι να δοκιμάσεις αντί για αυτό: Χρησιμοποίησε μια χαμηλή, ψιθυριστή φωνή (τα παιδιά παραδόξως δίνουν περισσότερη προσοχή τότε). Κάνε πίσω για 10 δευτερόλεπτα πριν απαντήσεις και δώσε συγκεκριμένους επαίνους, όπως: "Προσπάθησες πραγματικά πολύ σε αυτό".
4. Χρησιμοποιούμε τις ενοχές για να επηρεάσουμε τη συμπεριφορά του
Οι φράσεις που βασίζονται στην ενοχή προέρχονται συχνά από παλαιότερες γενιές. Πολλοί παππούδες μεγάλωσαν ακούγοντας το "Μετά από όλα όσα έκανα για σένα..." και απλώς επαναλαμβάνουν ό,τι ξέρουν. Η ανατροφή όμως που βασίζεται στην ενοχή μπορεί να σημαδέψει τα παιδιά για όλη τους τη ζωή, καθώς συνδέεται άμεσα με το άγχος, την τάση να ευχαριστούν πάντα τους άλλους και τη χαμηλή αυτονομία.
Φράσεις όπως "Η γιαγιά θα στεναχωρηθεί πολύ αν δεν..." δεν χτίζουν υπευθυνότητα. Χτίζουν ντροπή.
Τι να δοκιμάσεις αντί για αυτό: Δίδαξε την ανάληψη ευθυνών λέγοντας: "Πώς μπορούμε να το διορθώσουμε αυτό μαζί;". Αναγνώρισε τα συναισθήματά του, βάζοντας παράλληλα το όριο: "Καταλαβαίνω ότι είσαι εκνευρισμένος, αλλά πρέπει ακόμα να μαζέψουμε αυτά τα παιχνίδια".
5. Είμαστε ασυνεπείς με τους κανόνες και την πειθαρχία
Πολλοί γονείς ανησυχούμε ότι τα παιδιά μας δεν μας ακούνε, αλλά το πρόβλημα είναι συχνά η δική μας ασυνέπεια, όχι η ανυπακοή τους. Τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα μέσα από προβλέψιμα όρια.
"Οι ασυνεπείς κανόνες δημιουργούν σύγχυση και ανασφάλεια", λέει η Capanna-Hodge. Έρευνες σε παιδιά με ΔΕΠΥ δείχνουν ότι η σκληρή ή ασυνεπής ανατροφή συνδέεται με περισσότερα προβλήματα συμπεριφοράς, ενώ οι σταθερές ρουτίνες προμηνύουν καλύτερα συναισθηματικά και συμπεριφορικά αποτελέσματα – ειδικά για παιδιά που δυσκολεύονται με την προσοχή ή την αυτορρύθμιση.
Τι να δοκιμάσεις αντί για αυτό: Κόλλησε απλούς, ξεκάθαρους κανόνες στο ψυγείο. Χρησιμοποίησε την ίδια ακριβώς συνέπεια κάθε φορά για την ίδια συμπεριφορά και χτίσε έναν μικρό καθημερινό ρυθμό: σνακ → παιχνίδι → μάζεμα → ύπνος.
6. Συγκρίνουμε τα παιδιά μεταξύ τους
Η σύγκριση πηγάζει συνήθως από το δικό μας άγχος. Ανησυχούμε μήπως το παιδί μας έχει μείνει "πίσω" ή δεν πιάνει τα αναπτυξιακά ορόσημα. Όμως, η σύγκριση υπονομεύει την εμπιστοσύνη του παιδιού στον εαυτό του και μπορεί να πυροδοτήσει θυμό ή την πίεση να υπερπροσπαθήσει για να μας ικανοποιήσει.
"Όταν οι παππούδες συγκρίνουν ανοιχτά τα εγγόνια, μειώνουν την αίσθηση της αυτοαξίας του παιδιού", τονίζει η Capanna-Hodge. Κάθε παιδί χρειάζεται χώρο και χρόνο για να αναπτυχθεί με τον δικό του ρυθμό.
Τι να δοκιμάσεις αντί για αυτό: Γιόρτασε τη μοναδικότητά του: "Είσαι υπέροχος στις κατασκευές!". Εστίασε στη δική του πρόοδο και όχι στο τι κάνουν οι συνομήλικοί του.
Καμία από αυτές τις αρνητικές συνήθειες δεν σε καθορίζει ως γονιό. Κάθε ενήλικας μπαίνει σε μοτίβα συμπεριφοράς που αργότερα εύχεται να μπορούσε να αλλάξει. Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι να το παρατηρούμε, να προσαρμοζόμαστε και να επανασυνδεόμαστε με το παιδί μας.

