Το βίντεο που είδε το φως της δημοσιότητας από νηπιαγωγείο στα Άνω Λιόσια δείχνει σε λίγα δευτερόλεπτα μια συμπυκνωμένη εικόνα της βαθιάς κοινωνικής παθογένειας στα σχολεία σε ευαίσθητες περιοχές. Από τη μία πλευρά, μια διευθύντρια νηπιαγωγείου να χάνει τον έλεγχο και να ξεσπά με βαριές εκφράσεις σε νήπια 4 και 5 ετών επειδή- όπως λένε- ζωγράφισαν σε μια καρέκλα. Από την άλλη, ένας γονέας να περνά στη χειροδικία, η κοινότητα των Ρομά να καταγγέλλει βία κατά των παιδιών και το σχολικό περιβάλλον να μετατρέπεται σε πεδίο μάχης.
Το περιστατικό αυτό, ανεξάρτητα από τις νομικές ευθύνες και τις αλληλομηνύσεις που πήραν τον δρόμο της δικαιοσύνης, θέτει επί τάπητος ένα αμείλικτο ερώτημα: Πώς φτάσαμε στο σημείο το νηπιαγωγείο –ο πρώτος σταθμός κοινωνικοποίησης ενός παιδιού– να θυμίζει ζώνη υψηλού κινδύνου;
Ο ρόλος των εκπαιδευτικών
Οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν σε σχολεία δύσκολων περιοχών, όπως τα Άνω Λιόσια, καλούνται καθημερινά να παίξουν έναν ρόλο που ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια της διδασκαλίας. Λειτουργούν ως κοινωνικοί λειτουργοί, ως ψυχολόγοι, συχνά δεχόμενοι απειλές, ύβρεις και δολιοφθορές, όπως καταγγέλλεται από το περιβάλλον του σχολείου.
Η ψυχραιμία και η παιδαγωγική επάρκεια δοκιμάζονται στα άκρα. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται από το περιβάλλον της νηπιαγωγού, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Mega, "οι εκπαιδευτικοί δέχονται ύβρεις και κατάρες, τις φτύνουν. Κανένας εκπαιδευτικός δεν θέλει να εργαστεί εκεί". Αλλά η απώλεια ψυχραιμίας και η χρήση χοντροκομμένων απειλών ή χαρακτηρισμών προς τα παιδιά –ακόμη κι αν προκύπτουν από την αγανάκτησή τους για ζημιές– υπονομεύουν τον ίδιο τον πυρήνα του παιδαγωγικού ρόλου. Ο δάσκαλος δεν μπορεί να γίνεται μέρος της κρίσης. Όταν οι παιδαγωγοί αφήνονται μόνοι, χωρίς ουσιαστική στήριξη από την Πολιτεία, συχνά λυγίζουν.
Ο ρόλος των γονιών: Ανάμεσα στην επιβίωση, τα επιδόματα και την προστασία
Από την πλευρά των γονιών, κυρίως της τοπικής κοινότητας των Ρομά, το πρόβλημα αποκτά άλλες διαστάσεις. Η οικογένεια του 4χρονου κοριτσιού έδωσε τη δική της εκδοχή, υποστηρίζοντας πως η ένταση ξεκίνησε για μια ασήμαντη αφορμή: "Επειδή τα πιτσιρίκια έβγαλαν έξω μια καρέκλα σχολείου για να κάτσουν να παίξουν και ένα από αυτά τη λέρωσε με κηρομπογιές, ξεκίνησε η διεύθυνση να ωρύεται και να βρίζει". Παράλληλα, οι καταγγελίες για σωματική βία από πλευράς του σχολείου προς τα παιδιά προκαλούν εύλογη οργή.
Ωστόσο, η άλλη όψη του νομίσματος αφορά τη γενικότερη λειτουργία της σχολικής κοινότητας. Από το περιβάλλον του σχολείου επισημαίνεται ότι "οι Ρομά εκβιάζουν διαρκώς την σχολική κοινότητα για να επιτύχουν τα αιτήματά τους. Θέλουν να λάβουν βεβαίωση φοίτησης νηπίου για τα προνοιακά επιδόματα Α21, παρά την ελλιπή και κακή φοίτηση των παιδιών τους". Η εργαλειοποίηση της εκπαίδευσης αποκλειστικά για την είσπραξη επιδομάτων, σε συνδυασμό με την άρνηση συμμόρφωσης στους κανόνες φοίτησης, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα καχυποψίας. Όταν η βία –είτε λεκτική είτε σωματική– γίνεται το μέσο επίλυσης διαφορών, τα παιδιά είναι τα μόνα αθώα θύματα.
Διαβάστε Επίσης
Αν τα παιδιά δεν ήταν Ρομά...
Αξίζει να αναρωτηθούμε όλοι μας με απόλυτη ειλικρίνεια: Αν το ίδιο ακριβώς περιστατικό –η λεκτική επίθεση με βαριές εκφράσεις από εκπαιδευτικό και η φερόμενη χειροδικία– είχε συμβεί σε ένα άλλο προάστιο της Αθήνας, σε ένα σχολείο με παιδιά μεσοαστικών οικογενειών, ποια θα ήταν η αντίδραση της κοινής γνώμης και της Πολιτείας;
Η απάντηση είναι πιθανότατα διαφορετική. Στην περίπτωση των Ρομά, τα αντανακλαστικά της κοινωνίας διχάζονται επικίνδυνα ανάμεσα στην απόλυτη προκατάληψη ("έτσι είναι αυτοί") και την πλήρη άγνοια των πραγματικών συνθηκών διαβίωσης και ενσωμάτωσης. Το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενοι είναι Ρομά αποπροσανατολίζει από την ουσία. Ένα δημόσιο σχολείο έχει αφεθεί στην τύχη του. Αν τα παιδιά δεν ήταν Ρομά, το πρόβλημα ίσως να είχε αναγνωριστεί από την πρώτη στιγμή χωρίς να θεωρείται ένα ακόμα επεισόδιο σε μια δύσκολη γειτονιά της Αθήνας.
Αν συνέβαινε στο δικό σου παιδί...
Ας αναρωτηθούμε όμως και το άλλο: Αν ήσουν εσύ ο γονιός και έβλεπες στο βίντεο μια δασκάλα να ουρλιάζει στο 5χρονο παιδί σου λέγοντάς του "θα σου φάω τα χέρια" ή αν άκουγες καταγγελίες ότι το χτύπησαν στο μάγουλο;
Η οργή των γονιών, ανεξάρτητα από το απαράδεκτο γεγονός της χειροδικίας και της βίας που ποτέ δεν μπορεί να δικαιολογηθεί, πηγάζει το ένστικτο τους να προστατεύσουν το παιδί. Όταν ένας γονιός αισθάνεται ότι η πολιτεία δεν προστατεύει το παιδί του, όταν βλέπει εκπαιδευτικούς να χάνουν την ψυχραιμία τους και το σχολείο να μοιάζει με αρένα, ο θυμός συχνά υπερνικά τη λογική.
Η καταδίκη της βίας πρέπει να είναι απόλυτη –από όπου κι αν προέρχεται–, αλλά η κριτική μας δεν μπορεί να αγνοεί την απελπισία και το αίσθημα ανασφάλειας που νιώθουν οι γονείς όταν παραδίδουν το πιο πολύτιμο πράγμα στον κόσμο σε δομές που καταρρέουν.
Κανένα παιδί δεν αξίζει να γίνεται θύμα μιας πολιτείας που αδιαφορεί
Το περιστατικό στα Άνω Λιόσια δείχνει μια κοινωνία που νοσεί, όπου οι θεσμοί καταρρέουν και η επικοινωνία δίνει τη θέση της στις φωνές και στις μπουνιές.
Οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται προστασία και ψυχολογική στήριξη για να αντέξουν σε δύσκολα περιβάλλοντα, οι γονείς οφείλουν να καταλάβουν ότι το σχολείο δεν είναι χώρος εκβιασμών αλλά μέλλοντος για τα παιδιά τους, και η Πολιτεία οφείλει επιτέλους να σταματήσει να "σφυρίζει αδιάφορα". Αν δεν υπάρξει σοβαρή, διαρκής και ψύχραιμη κρατική παρέμβαση, τα παιδιά θα μεγαλώνουν μέσα στη βία. Κι όταν ένα παιδί ζει μέσα στη βία είναι σαν όλα τα παιδιά να βιώνουν το ίδιο. Ας θυμηθούμε επιτέλους -όσο ρομαντικό κι αν ακούγεται- πως όλοι ζούμε στον ίδιο κόσμο, ανεξαρτήτως καταγωγής, χρώματος ή τάξης, και κανένα παιδί δεν αξίζει να γίνεται θύμα μιας πολιτείας που αδιαφορεί.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
