Η εφηβεία αποτελεί ένα αναπτυξιακό στάδιο που χαρακτηρίζεται από έντονες αλλαγές (ψυχολογικές και σωματικές). Είναι μια περίοδος αναζήτησης και εσωτερικών συγκρούσεων. Σε αυτό το στάδιο ζωής πολλοί έφηβοι δυσκολεύονται να σχεδιάσουν το μέλλον τους και να θέσουν στόχους. Η δυσκολία αυτή δεν είναι απαραίτητα ένδειξη αδιαφορίας, έλλειψης ικανοτήτων ή φιλοδοξίας, αλλά αποτέλεσμα ποικίλων παραγόντων που επηρεάζουν την ψυχολογία και τον τρόπο σκέψης των εφήβων.
Ποιοι παράγοντες δυσκολεύουν τους έφηβους να θέσουν στόχους;
1. Έλλειψη αυτογνωσίας
Η εφηβεία είναι περίοδος διαμόρφωσης της ταυτότητας. Στη φάση αυτή οι νέοι προσπαθούν να κατανοήσουν ποιοι είναι και τι θέλουν. Ωστόσο, συχνά δυσκολεύονται να προσδιορίσουν τα ενδιαφέροντα, τις αξίες και τις δυνατότητές τους, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη διαμόρφωση σταθερών στόχων.
2. Ο φόβος της αποτυχίας
Πολλοί νέοι αποφεύγουν να θέσουν στόχους, επειδή φοβούνται μήπως αποτύχουν. Αυτό συνδέεται με το γεγονός ότι η κοινωνία συχνά προβάλλει την επιτυχία ως το "υπέρτατο αγαθό". Η αντίληψη αυτή εμποδίζει τους εφήβους να κατανοήσουν ότι η αποτυχία αποτελεί αναπόσπαστο συστατικό της ζωής. Για τον λόγο αυτό, όταν βιώνεται, συχνά προκαλεί έντονα συναισθήματα απογοήτευσης και προσωπικής ανεπάρκειας, δυσκολεύοντας τη στοχοθεσία.
3. Πίεση από το περιβάλλον
Οι προσδοκίες των γονέων, του σχολείου και της κοινωνίας μπορεί να δυσχεράνουν τη διαδικασία διαμόρφωσης στόχων. Όταν οι στόχοι επιβάλλονται, οι νέοι δυσκολεύονται να ανακαλύψουν τι πραγματικά θέλουν και να οραματιστούν τον μελλοντικό τους εαυτό. Το γεγονός αυτό οδηγεί είτε σε παθητικότητα είτε στη θέσπιση στόχων που δεν έχουν νόημα για τους ίδιους .
4. Λανθασμένα πρότυπα
Οι έφηβοι αφιερώνουν πολύ χρόνο στα social media και όπως είναι αναμενόμενο δέχονται επιρροές από αυτά. Το νεαρό της ηλικίας, η έλλειψη κοινωνικής εμπειρίας και κριτικής σκέψης δεν τους επιτρέπουν να φιλτράρουν όσα ακούν και βλέπουν, με αποτέλεσμα να διαμορφώνουν μια διαστρεβλωμένη εικόνα για τον κόσμο. Τα πρότυπα που προβάλλονται μέσω των κοινωνικών δικτύων τις περισσότερες φορές δε συνάδουν με την πραγματικότητα. Έτσι, οι έφηβοι είναι πιθανόν να διαμορφώσουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες για τη ζωή και τη σταδιοδρομία τους.
5. Υπερπληροφόρηση και πολλές επιλογές
Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από υπερπληροφόρηση. Έφηβοι και νέοι μεγαλώνουν σε έναν κόσμο γεμάτο πληροφορίες και πληθώρα εναλλακτικών επιλογών. Σπουδές, επαγγέλματα, διαφορετικοί τρόποι ζωής και πρότυπα προβάλλονται συνεχώς. Η ποικιλία αυτή είναι πιθανό να προκαλέσει σύγχυση και αναποφασιστικότητα στους εφήβους. Όταν "όλα είναι πιθανά", είναι δύσκολο να επιλεγεί ένα συγκεκριμένο μονοπάτι.
6. Αβεβαιότητα για το μέλλον
Οι οικονομικές δυσκολίες, οι κοινωνικές μεταβολές και η ρευστότητα που επικρατεί στην αγορά εργασίας δημιουργούν αισθήματα ανασφάλειας και αβεβαιότητας σε εφήβους και νέους. Το μέλλον μοιάζει απρόβλεπτο και οι μακροπρόθεσμοι στόχοι φαίνονται μάταιοι ή μη ρεαλιστικοί. Έτσι, πολλοί νέοι επιλέγουν συνειδητά να ζουν το "τώρα", αποφεύγοντας να κάνουν σχέδια για το μέλλον.
7. Έλλειψη καθοδήγησης
Το εκπαιδευτικό σύστημα δίνει έμφαση στις επιδόσεις και λιγότερο στην καλλιέργεια αυτογνωσίας, τη διαδικασία λήψης απόφασης και τον προσωπικό σχεδιασμό ζωής. Η απουσία επαγγελματικού προσανατολισμού αποτελεί τον κανόνα στην εκπαιδευτική πραγματικότητα με ελάχιστες εξαιρέσεις. Το γεγονός αυτό δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την κατάσταση αυτή. Στο πλαίσιο αυτό ο Επαγγελματικός Προσανατολισμός κρίνεται απαραίτητος, αφού είναι μια διαδικασία που βοηθά τους εφήβους να προσδιορίσουν τα ενδιαφέροντά τους, να συνειδητοποιήσουν τις κλίσεις τους και να αναπτύξουν τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να διαχειριστούν οι ίδιοι τα ζητήματα της προσωπικής και επαγγελματικής τους ανάπτυξης.
Πώς μπορούν γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί να βοηθήσουν τους εφήβους;
1.Ενίσχυση της αυτογνωσίας
Είναι σημαντικό να ενθαρρύνουν τους εφήβους να ανακαλύψουν την προσωπική τους "πυξίδα", δηλαδή τα ενδιαφέροντα, τις αξίες και τις δεξιότητές τους. Οι συζητήσεις, οι δημιουργικές δραστηριότητες, η συμμετοχή σε ομάδες, ο εθελοντισμός βοηθούν τους έφηβους να αποκτήσουν ερεθίσματα και κοινωνική εμπειρία και να γνωρίσουν βαθύτερα τον εαυτό τους.
2. Αποδοχή της αποτυχίας
Στην πραγματικότητα η αποτυχία είναι ένα από τα πιο πολύτιμα εργαλεία μάθησης και ανάπτυξης και με αυτόν τον τρόπο πρέπει να αντιμετωπίζεται από όλους. Η σωστή διαχείριση της αποτυχίας είναι δυνατόν να μας προσφέρει ευκαιρία για μάθηση και αναστοχασμό και να ενισχύσει την προσωπική και επαγγελματική μας ανάπτυξη.
3. Υποστήριξη χωρίς επιβολή
Η ανοιχτή συζήτηση, η ενσυναίσθηση και η αποδοχή βοηθούν τους εφήβους να εκφράσουν τις σκέψεις τους χωρίς τον φόβο της κριτικής. Γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί είναι απαραίτητο να λειτουργούν υποστηρικτά χωρίς να επιβάλλουν τις δικές τους προσδοκίες. Να δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι έφηβοι θα νιώθουν ελεύθεροι να εκφράσουν τους προβληματισμούς και τις επιθυμίες τους. Όταν οι νέοι έχουν θέσει μόνοι τους στόχους τους, αναλαμβάνουν και την εύθυνη για την υλοποίησή τους.
Η δυσκολία των εφήβων να θέσουν στόχους αποτελεί φυσιολογικό στάδιο της αναπτυξιακής τους πορείας. Είναι σημαντικό γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί να τους δώσουμε τον απαραίτητο "χώρο" και την προσοχή που χρειάζονται, προκειμένου να οραματιστούν το μέλλον τους και να χαράξουν το δικό τους μονοπάτι. Η ενίσχυση της αυτογνωσίας, η αποδοχή της αποτυχίας, η απόκτηση εμπειριών και η ευελιξία αποτελούν τη βάση για τη θέσπιση ρεαλιστικών στόχων.
Τι θα έλεγε ένας σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού σε έναν έφηβο για τη σπουδαιότητα της θέσπισης στόχων;
"Τα όνειρα χωρίς στόχους είναι απλώς όνειρα” Denzel Washington
Από την Αλεξάνδρα Καπαρελιώτη, Σύμβουλο Σταδιοδρομίας, Career Counselor, MA
Info.followyourpath@gmail.com - followyourpath.gr
Διαβάστε Επίσης
