Σε μια εποχή όπου οι διακρίσεις στην παιδική ηλικία συχνά παρουσιάζονται ως προάγγελος μεγάλης καριέρας, η επιστημονική έρευνα έρχεται να ανατρέψει έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους γύρω από το ταλέντο. Ο ψυχολόγος Αχιλλέας Υφαντίδης, ειδικός στη Ψυχολογία των Αθλημάτων Υψηλής Απόδοσης, αναλύει νέα δεδομένα που δείχνουν πως η πρώιμη επιτυχία δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη μελλοντικής αριστείας. Αντίθετα, η εμμονή με τα "παιδιά-θαύματα" μπορεί να δημιουργήσει πίεση, εξουθένωση και προσδοκίες που τελικά λειτουργούν ανασταλτικά για την πορεία ενός παιδιού.
Βασισμένος σε μεγάλη διεθνή ανάλυση χιλιάδων επαγγελματιών από τον αθλητισμό, τη μουσική, το σκάκι και την επιστήμη, ο Υφαντίδης εξηγεί γιατί η σταδιακή ανάπτυξη, η ποικιλία εμπειριών και η διατήρηση του εσωτερικού κινήτρου αποτελούν πιο αξιόπιστους δείκτες μακροπρόθεσμης επιτυχίας. Το κείμενο που δημοσίευσε στο Facebook δεν απευθύνεται μόνο σε αθλητές και προπονητές, αλλά κυρίως σε γονείς που καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη στήριξη και στην υπερβολική προσδοκία - θυμίζοντας ότι ο στόχος δεν είναι η πρόωρη δόξα, αλλά η υγιής πορεία προς την ωριμότητα.
Τα "παιδιά-θαύματα" σπάνια εξελίσσονται σε κορυφαίους επαγγελματίες
"Νέες επιστημονικές μελέτες έρχονται να επιβεβαιώσουν ότι τα "παιδιά-θαύματα" σπάνια εξελίσσονται σε κορυφαίους επαγγελματίες, καταρρίπτοντας για άλλη μια φορά τις παραδοσιακές πεποιθήσεις γύρω από το ταλέντο και την επιτυχία.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση σε μια βάση δεδομένων 35.000 κορυφαίων επαγγελματιών διεθνούς επιπέδου στον αθλητισμό, τη μουσική, το σκάκι και την επιστήμη, διαπιστώθηκε μια εκπληκτική αρνητική συσχέτιση μεταξύ της πρώιμης δόξας και της μακροπρόθεσμης επιτυχίας.
Τα νούμερα είναι αμείλικτα. Μόλις το 10% των ενηλίκων παγκόσμιας κλάσης ξεχώριζαν ως παιδιά, και αντίστροφα, μόνο το 10% των παιδιών-θαυμάτων έφτασαν ποτέ στο κορυφαίο ελίτ επίπεδο ως ενήλικες.
Να γιατί, αγαπητέ γονιέ, η πρόωρη εξειδίκευση δεν πρέπει να θεωρείται πανάκεια. Τα παιδικά τρόπαια – για τα οποία μπορεί να αγωνιάς ή, δυστυχώς, να φανατίζεσαι, ωθώντας και το παιδί σου να τα κυνηγά με εμμονή – δεν εγγυώνται τη μετέπειτα καθιέρωσή του στη ζωή.
Όπως ακριβώς η παγκόσμιας κλάσης αριστεία, έτσι και η γενικότερη επιτυχία του παιδιού σου, τροφοδοτείται πολύ καλύτερα από μια σταδιακή και συνειδητή ανάπτυξη σε αθλητικό και κοινωνικό επίπεδο.
Μία σταδιακή ανάπτυξη που
δεν εγκλωβίζει την προσαρμοστικότητά του, καθώς του επιτρέπει να πειραματιστεί σε διαφορετικά αθλητικά και κοινωνικά περιβάλλοντα πριν επιλέξει τον δρόμο του,
δεν καταπνίγει το κίνητρο και τη χαρά του, καθώς προστατεύει το παιδί από την πρόωρη εξουθένωση κρατώντας ζωντανή την αγάπη του για αυτό που κάνει,
διατηρεί τις προσδοκίες σε ρεαλιστικά επίπεδα, καθώς δεν φορτώνει τα παιδιά με το δυσανάλογο βάρος του "πρέπει να γίνεις επαγγελματίας από τα 12" και ταυτόχρονα προσφέρει πολλαπλές ευκαιρίες μάθησης, καθώς η έκθεση σε διαφορετικές συνθήκες και εντάσεις χτίζει μια ευέλικτη νοοτροπία – ένα πολύτιμο εφόδιο τόσο για την επιτυχία όσο και για την ψυχική ισορροπία στην ενήλικη ζωή.
Πανηγύρισε, λοιπόν, αγαπητέ γονιέ, τη νίκη του παιδιού σου στο τοπικό ή περιφερειακό τουρνουά, καθώς και στα σχολικά πρωταθλήματα, αλλά κάνε το με εγκράτεια. Γιατί το παιδί σου δεν κατέκτησε ακόμα τη δόξα.
Γιόρτασε τη συμμετοχή του στα πανελλήνια παιδικά και εφηβικά πρωταθλήματα, αλλά και πάλι με εγκράτεια. Γιατί δεν έφτασε ακόμα στην καθιέρωση.
Χαμογέλασε με την επιλογή του στα αναπτυξιακά τμήματα μιας ελίτ ακαδημίας ή το κύπελλο που ίσως κατέκτησε μαζί της. Γιατί είναι ένα εξαιρετικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Αλλά είναι ακριβώς αυτό. Ένα βήμα, και τίποτα περισσότερο.
Πάνω απ' όλα, όμως αγαπητέ γονιέ, αυτό που πρέπει πρωτίστως να θέλεις, είναι το παιδί σου να γίνει ένας πρωταθλητής ζωής. Ένας άνθρωπος που δεν θα έχει "καεί" στο ζέσταμα των παιδικών και εφηβικών του χρόνων.
Η κοινωνία μας, άλλωστε, έχει γεμίσει από ενήλικες που "κάποτε ήταν μεγάλα ταλέντα", "κάποτε έπαιξαν σε …αυτή την ομάδα" και "θα γίνονταν μεγάλοι πρωταθλητές, αλλά…".
