Στην καθημερινότητα της οικογένειας, υπάρχουν στιγμές που ένα παιδί κλείνεται στον εαυτό του, θυμώνει χωρίς προφανή λόγο ή ξεσπά σε κλάματα χωρίς να μπορεί να εξηγήσει το "γιατί". Δεν πρόκειται για ανυπακοή ούτε για υπερβολή. Συχνά, πρόκειται για κάτι πολύ πιο απλό: δεν έχει ακόμη τις λέξεις για να περιγράψει αυτό που νιώθει.
Η φιλόλογος και συγγραφέας Σοφία Αλεξίου, μιλώντας στο TheMamagers εξηγεί: "Τα παιδιά συχνά δυσκολεύονται να πουν τι νιώθουν. Μπορεί να θυμώνουν, να στεναχωριούνται, να χαίρονται… αλλά να μην έχουν τις λέξεις". Και εκεί ακριβώς ξεκινά ο ρόλος του ενήλικα βοηθώντας το παιδί να αναγνωρίσει και να ονομάσει το συναίσθημα.
Όπως ένα παιδί μαθαίνει να μιλά, να διαβάζει ή να μετρά, έτσι μαθαίνει και να αποκωδικοποιεί τα συναισθήματά του. Το πρόβλημα είναι ότι τα συναισθήματα προηγούνται της γλωσσικής ωριμότητας. Το παιδί νιώθει έντονα, αλλά δεν μπορεί να εξηγήσει τι του συμβαίνει. Εδώ χρειάζεται η καθοδήγηση από τον γονιό. Όχι με "μην κλαις" ή "δεν είναι τίποτα".
"Εκεί βοηθάμε με απλούς, δημιουργικούς τρόπους", τονίζει η Σοφία Αλεξίου, προτείνοντας παιχνίδια που γίνονται γέφυρες επικοινωνίας.
- Παίζουμε παιχνίδια με κάρτες συναισθημάτων: μπορούμε να δείξουμε μια φατσούλα κι εκείνα να διαλέξουν ποια τους ταιριάζει!
Μια τόσο απλή πρακτική δημιουργεί έναν ασφαλή χώρο. Το παιδί δεν χρειάζεται να μιλήσει άμεσα για τον εαυτό του. Μπορεί πρώτα να αναγνωρίσει το συναίσθημα στο πρόσωπο μιας εικόνας. Έτσι, η ταύτιση γίνεται πιο εύκολη και λιγότερο εκτεθειμένη.
- Ζητάμε να ζωγραφίσουν την "καρδιά τους σήμερα” με χρώματα: κόκκινο αν νιώθουν χαρά, μπλε αν είναι λυπημένα.
Το χρώμα λειτουργεί ως γλώσσα πριν από τη γλώσσα. Η ζωγραφιά είναι καθρέφτης. Και πολλές φορές αποκαλύπτει περισσότερα απ’ όσα θα μπορούσε να εκφράσει μια πρόταση.
- Διαβάζουμε ιστορίες όπου οι ήρωες θυμώνουν, φοβούνται, χαίρονται. Έτσι τα παιδιά βλέπουν τον εαυτό τους μέσα στις ιστορίες. Τους δίνουμε λέξεις για να εκφραστούν, γέφυρες να επικοινωνήσουν".
Η αφήγηση είναι ένα ισχυρό εργαλείο. Όταν ένα παιδί ακούει για έναν ήρωα που φοβάται, θυμώνει ή χαίρεται, αποκτά ένα ασφαλές πλαίσιο ταύτισης. Η ιστορία δημιουργεί απόσταση από το προσωπικό βίωμα, αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει τη σύνδεση. Το παιδί δεν εκτίθεται άμεσα. Αναγνωρίζει πρώτα το συναίσθημα στον ήρωα και σταδιακά στον εαυτό του.
"Το πιο σημαντικό μήνυμα είναι ότι κανένα συναίσθημα δεν είναι λάθος. Όλα είναι σημάδια που μας δείχνουν ποιοι είμαστε και τι χρειαζόμαστε", τονίζει η Σοφία Αλεξίου. Όταν ο ενήλικας αποδέχεται το συναίσθημα χωρίς να το ακυρώνει, το παιδί μαθαίνει ότι ο εσωτερικός του κόσμος είναι ασφαλής.
Η αναγνώριση είναι το πρώτο βήμα. Η διαχείριση έρχεται αργότερα και μόνο όταν έχει προηγηθεί κατανόηση. "Κι όταν τα παιδιά μάθουν να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν όσα νιώθουν, τότε μπορούν να διαχειριστούν καλύτερα τις δυσκολίες αλλά και να χαρούν πιο ουσιαστικά τις χαρές τους", λέει η Σοφία Αλεξίου.
Δες τα βίντεο της Σοφίας Αλεξίου για το TheMamagers.gr
Αυτοεκτίμηση παιδιού: Oι γονείς παίζουν τον πιο σημαντικό ρόλο
3 τρόποι για να οργανώσεις το πρόγραμμα των παιδιών
