Κάποιοι άνθρωποι μαθαίνουν να διαβάζουν με ευκολία, ενώ άλλοι δυσκολεύονται. Ένας συχνός λόγος είναι η δυσλεξία. Αν και η δυσλεξία μπορεί να κάνει την ανάγνωση πιο απαιτητική, δεν αποτελεί εμπόδιο για τη διά βίου μάθηση.
Ως γονείς συχνά δεν έχουμε τα κατάλληλα "εργαλεία" για να στηρίξουμε το παιδί μας που αντιμετωπίζει καθημερινά τις προκλήσεις της δυσλεξίας. Σύμφωνα με δημοσίευμα, όμως, της Ιατρικής Σχολής του Harvard υπάρχουν τρόποι για να βοηθήσουμε το παιδί όχι μόνο να ανθίσει στο σχολείο αλλά να μπορεί να έχει τα εφόδια που χρειάζεται ώστε να ανταπεξέλθει και ως ενήλικας με δυσλεξία.
Τι είναι η δυσλεξία;
Η δυσλεξία, σύμφωνα με το Harvard, είναι μια μορφή μαθησιακής δυσκολίας που αφορά κυρίως την ανάγνωση. Δεν σχετίζεται με την ευφυΐα. Τα άτομα με δυσλεξία έχουν απλώς έναν διαφορετικό τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου, που δυσκολεύει την επεξεργασία του γραπτού λόγου. Συγκεκριμένα, δυσκολεύονται να συνδέσουν γράμματα ή ομάδες γραμμάτων με τους αντίστοιχους ήχους. Αυτό καθιστά πιο δύσκολη τη μετατροπή των γραπτών λέξεων σε προφορικές, καθώς και την κατανόηση και απομνημόνευση όσων διαβάζουν.
Τι προκαλεί τη δυσλεξία;
Η δυσλεξία έχει γενετική βάση και συχνά εμφανίζεται σε μέλη της ίδιας οικογένειας. Παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν το χαμηλό βάρος γέννησης, τον πρόωρο τοκετό και πιθανώς την έκθεση του εμβρύου σε ορισμένες ουσίες ή φάρμακα.
Υπολογίζεται ότι περίπου το 5% έως 10% των παιδιών έχουν δυσλεξία.
Σε επίπεδο εγκεφάλου, παρατηρούνται μικρές διαφοροποιήσεις, κυρίως στο αριστερό ημισφαίριο, οι οποίες επηρεάζουν την επεξεργασία της γλώσσας.
Συμπτώματα και ενδείξεις
Η εικόνα της δυσλεξίας διαφέρει ανάλογα με την ηλικία.
Προσχολική ηλικία
Το παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να:
- μάθει παιδικά τραγουδάκια ή παιχνίδια με ομοιοκαταληξία
- προφέρει σωστά λέξεις
- θυμάται τα ονόματα των γραμμάτων
- ονομάζει αντικείμενα σωστά
Πρώτες τάξεις του δημοτικού (Κ-2)
Μπορεί να δυσκολεύεται να:
- μάθει τα γράμματα
- ξεχωρίσει γράμματα που μοιάζουν (όπως b και d ή p και q)
- διαβάσει γνωστές λέξεις
- γράψει σωστά
Μεσαίες τάξεις δημοτικού (3η–5η)
Σε αυτή τη φάση μπορεί:
- να δυσκολεύεται να "αποκωδικοποιήσει" νέες λέξεις
- να μην αναγνωρίζει εύκολα κοινές λέξεις
- να αντιστρέφει γράμματα
- να έχει ορθογραφικές δυσκολίες
- να αποφεύγει το διάβασμα
Έφηβοι και ενήλικες
Αν δεν έχει διαγνωστεί, μπορεί να:
- διαβάζουν και να γράφουν αργά
- συγχέουν λέξεις που μοιάζουν (π.χ. "cat" και "cot")
- χρειάζονται να διαβάσουν ένα κείμενο πάνω από μία φορά για να το κατανοήσουν
- δυσκολεύονται στη συγκέντρωση
- έχουν δυσκολία στην οργάνωση
Συχνά, η δυσλεξία συνυπάρχει με άλλες καταστάσεις, όπως διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ADHD), άγχος ή κατάθλιψη.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Δεν υπάρχει μία και μοναδική εξέταση για τη διάγνωση της δυσλεξίας. Στα παιδιά, γίνεται αξιολόγηση αναγνωστικών δεξιοτήτων από ειδικούς στην εκπαίδευση ή τη γλώσσα. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω του σχολείου ή ιδιωτικά. Ο παιδίατρος μπορεί να κατευθύνει την οικογένεια στον κατάλληλο ειδικό. Στους ενήλικες, η αξιολόγηση γίνεται από νευροψυχολόγους, κλινικούς ψυχολόγους ή ειδικούς στην εκπαιδευτική ψυχολογία.
Πώς μπορείς να στηρίξεις ένα παιδί με δυσλεξία;
"Τα παιδιά με δυσλεξία μπορούν να μάθουν να διαβάζουν και μάλιστα καλά. Χρειάζονται όμως επιπλέον υποστήριξη. Σύμφωνα με το upbility.grστην Ελλάδα, η διαγνωστική διαδικασία μπορεί να γίνει μέσω ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. (Κέντρα Διαφοροδιαγνωστικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης), ιδιωτικών κέντρων αξιολόγησης ή νευροψυχολόγων, τα οποία χρησιμοποιούν εξειδικευμένα εργαλεία για τη διάγνωση. Η διάγνωση δεν χρειάζεται να αναμένει μέχρι το παιδί να αποτύχει, μπορεί να γίνει από τη Β’ Δημοτικού περίπου. Το σχολείο είναι συχνά το πρώτο πλαίσιο όπου εντοπίζονται οι δυσκολίες, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ σχολείου, οικογένειας και ειδικών.
Σημαντικό: η επίσημη διάγνωση δίνει στο παιδί πρόσβαση σε εκπαιδευτικές διευκολύνσεις (παράταση χρόνου στις εξετάσεις, αξιολόγηση από προφορικό λόγο κ.ά.), κάτι που μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά στη σχολική πορεία του. Μετά τη διάγνωση, είναι απαραίτητος ο σχεδιασμός ενός εξατομικευμένου προγράμματος παρέμβασης, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες του κάθε ατόμου. Η συλλογική μας ευθύνη είναι να στηρίξουμε τα παιδιά με δυσλεξία, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα εργαλεία και πόρους".
Ποιες παρεμβάσεις βοηθούν;
Ποια μέθοδος είναι πιο αποτελεσματική; Η έρευνα δείχνει ότι πολλά προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν, αρκεί να προσφέρουν:
- συστηματική, βήμα-βήμα διδασκαλία
- έμφαση στη σύνδεση γραμμάτων και ήχων
- εκπαίδευση στην ανάγνωση και τη γραφή
Η λεγόμενη δομημένη διδασκαλία γραμματισμού θεωρείται σήμερα η πιο αποτελεσματική προσέγγιση.
Τι μπορείς να κάνεις στο σπίτι;
Ο ρόλος του γονιού είναι κρίσιμος. Το Harvard προτείνει στους γονείς τα εξής εργαλεία:
- Διάβαζε καθημερινά μαζί με το παιδί σου αλλά και στο παιδί σου
- Ενίσχυσε το λεξιλόγιό του μέσα από συζήτηση και αφήγηση
- Δημιούργησε ένα περιβάλλον χωρίς πίεση, όπου το διάβασμα δεν είναι τιμωρία
- Η επανάληψη και η σταθερότητα βοηθούν το παιδί να χτίσει δεξιότητες και αυτοπεποίθηση.
Η δυσλεξία δεν ορίζει τις δυνατότητες ενός παιδιού. Με την κατάλληλη υποστήριξη, μπορεί να εξελιχθεί, να μάθει και να βρει τον δικό του τρόπο να κατακτήσει τη γνώση.
Διαβάστε Επίσης
