Τα παιδιά σχεδόν ποτέ δεν μας λένε ξεκάθαρα "θέλω την προσοχή σου". Η ανάγκη τους για σύνδεση δεν εκφράζεται με λόγια, αλλά μέσα από συμπεριφορές -άλλες εμφανείς, άλλες πιο σιωπηλές. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η δυσκολία για τον γονιό, γιατί αυτό που φαίνεται ως "δύσκολη συμπεριφορά" είναι συχνά μια μορφή επικοινωνίας.
Σύμφωνα με τη σύγχρονη αναπτυξιακή ψυχολογία, τα παιδιά χρησιμοποιούν τη συμπεριφορά ως βασικό μέσο για να καλύψουν συναισθηματικές ανάγκες, ιδιαίτερα όταν δεν έχουν ακόμη τα λεκτικά εργαλεία να τις εκφράσουν. Η θεωρία της προσκόλλησης, όπως διατυπώθηκε από τον John Bowlby, υπογραμμίζει ότι η ανάγκη για προσοχή είναι στην ουσία ανάγκη για σύνδεση και ασφάλεια - όχι για χειρισμό.
Πώς μεταφράζουμε τη "δύσκολη" συμπεριφορά
Ένα παιδί που γκρινιάζει, διακόπτει ή φωνάζει δεν προσπαθεί απαραίτητα να σε εκνευρίσει. Προσπαθεί να τραβήξει το βλέμμα σου και να εξασφαλίσει ότι είσαι διαθέσιμη.
Η έρευνα δείχνει ότι οι συμπεριφορές των παιδιών για να τραβήξουν την προσοχή, είναι συχνά αποτέλεσμα έλλειψης ποιοτικής αλληλεπίδρασης. Δεν έχει σημασία μόνο πόσο χρόνο περνάς με το παιδί, αλλά πόσο παρούσα είσαι μέσα σε αυτόν. Ένα παιδί που κάνει φασαρία ή αντιδρά έντονα μπορεί απλώς να θέλει να πει: "δες με". Όχι "τιμώρησέ με", όχι "μάλωσέ με", αλλά "συνδέσου μαζί μου".
Όταν οι γονείς είμαστε κουρασμένοι
Το παράδοξο, όπως διαπιστώνουμε συχνά οι γονείς, είναι ότι αυτές οι συμπεριφορές εμφανίζονται συχνότερα όταν είμαστε κουρασμένοι. Στο τέλος της ημέρας, όταν η αντοχή έχει μειωθεί και η υπομονή μας δοκιμάζεται.
Εκεί δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: Το παιδί ζητά προσοχή, αλλά ο γονιός δεν μπορεί να ανταποκριθεί. Έτσι το παιδί αυξάνει την ένταση της συμπεριφοράς κι ο γονιός απομακρύνεται περισσότερο (συνήθως με φωνές ή με μια αντίδραση που δημιουργεί απόσταση).
Μια έρευνα γύρω από τη συναισθηματική ρύθμιση των παιδιών δείχνει ότ δεν μπορούν να αυτορρυθμιστούν πλήρως χωρίς την παρουσία ενός ρυθμιστικού ενήλικα. Δηλαδή, χρειάζονται τον γονιό για να ηρεμήσουν, ακόμη κι αν φαίνεται πως κάνουν το αντίθετο.
Δεν ζητούν όλα τα παιδιά προσοχή με θόρυβο.
Δεν ζητούν όλα τα παιδιά την προσοχή μας με ένταση. Υπάρχουν και εκείνα που αποσύρονται. Που γίνονται πιο ήσυχα, πιο κλειστά, λιγότερο διεκδικητικά.
Αυτή η μορφή συμπεριφοράς συχνά περνά απαρατήρητη, γιατί δεν ενοχλεί. Όμως η ανάγκη είναι εξίσου έντονη. Ένα παιδί που αποσύρεται μπορεί να έχει μάθει ότι η προσοχή δεν είναι εύκολα διαθέσιμη και έτσι σταματά να τη ζητά ενεργά.
Μελέτες δείχνουν ότι η συναισθηματική απόσυρση στα παιδιά μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη αίσθηση ανταπόκρισης από το περιβάλλον τους.
Η σημασία της ουσιαστικής προσοχής
Πώς πρέπει να δείχνουμε την προσοχή μας; Τα παιδιά δεν χρειάζονται κάτι μεγάλο ή να τα διασκεδάζεις διαρκώς. Μερικές φορές, αυτό που κάνει τη διαφορά είναι κάτι πολύ πιο απλό:
Να σταματήσεις για λίγο, να σκύψεις στο ύψος του παιδιού,
να το κοιτάξεις και να του μιλήσεις χωρίς να κοιτάς το κινητό ή να σκέφτεσαι το επόμενο πράγμα που πρέπει να κάνεις.
Αυτό που τα παιδιά αναζητούν δεν είναι αδιάκοπη προσοχή. Είναι στιγμές αυθεντικής παρουσίας. Μέσα από αυτές τις μικρές, καθημερινές "ανταλλαγές προσοχής" χτίζεται η ασφάλεια, η εμπιστοσύνη και τελικά η συναισθηματική ισορροπία.
Διαβάστε Επίσης
