Θα ψηλώσει το παιδί μου; Πόσο θα ψηλώσει; Το ύψος μπορεί να -λέγεται- ότι δεν πρέπει να απασχολεί τους γονείς, όμως οι περισσότεροι ανατρέχουμε συχνά στις καμπύλες ανάπτυξης του βιβλιαρίου ή βλέπουμε την πρόοδο στο αναστημόμετρο του παιδικού δωματίου! Η παιδίατρος, παιδοενδοκρινολόγος και παιδοδιαβητολόγος Γεωργία Αβράμη μας δίνει όλες τις απαντήσεις.
Η πραγματικότητα της ανάπτυξης συχνά μας παίζει παιχνίδια. Ένα παιδί που σήμερα φαίνεται "πρώτο μπόι" μπορεί να σταματήσει να ψηλώνει απότομα, ενώ ένα "κοντό" παιδί μπορεί να έχει ακόμα τεράστια περιθώρια ανάπτυξης. Το μυστικό για να καταλάβεις τι πραγματικά συμβαίνει δεν βρίσκεται στα εκατοστά, αλλά στην οστική ηλικία.
Αν οι καμπύλες ανάπτυξης είναι ο χάρτης, η οστική ηλικία είναι το GPS που μας δείχνει πού ακριβώς βρίσκεται το παιδί πάνω σε αυτόν τον χάρτη. Γιατί η ημερομηνία γέννησης δεν συμπίπτει πάντα με την ηλικία των οστών του παιδιού σου.
Όπως μας εξηγεί η παιδίατρος, παιδοενδοκρινολόγος και παιδοδιαβητολόγος Γεωργία Αβράμη "η οστική ηλικία αποτυπώνει το επίπεδο ωρίμανσης των οστών σε σχέση με το αναμενόμενο για το φύλο και τη χρονολογική ηλικία του παιδιού. Κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία, ο σκελετός αναπτύσσεται και ωριμάζει σταδιακά, ακολουθώντας συγκεκριμένα και επιστημονικά τεκμηριωμένα στάδια σκελετικής ωρίμανσης. Η αξιολόγηση αυτών των σταδίων, επιτρέπει την εκτίμηση του κατά πόσο η ανάπτυξη του παιδιού εξελίσσεται εντός φυσιολογικών ορίων ή αν παρατηρείται επιβράδυνση ή επιτάχυνση της σκελετικής του ωρίμανσης".
Τι είναι η οστική ηλικία
Σκέψου τον σκελετό του παιδιού σου σαν μια μπαταρία. Η χρονολογική ηλικία (τα χρόνια που έχει ζήσει) σου λέει πόση ώρα είναι "αναμμένη" η μπαταρία. Η οστική ηλικία, όμως, σου λέει πόση ενέργεια έχει μείνει μέσα της.
Η οστική ηλικία αποτυπώνει τον βαθμό ωρίμανσης των οστών. Στα άκρα των μακρών οστών (όπως στα χέρια και τα πόδια) υπάρχουν οι επιφύσεις, περιοχές από χόνδρο που επιτρέπουν στο οστό να μακραίνει. Όσο αυτές οι περιοχές είναι "ανοιχτές", το παιδί έχει περιθώρια να ψηλώσει. Όταν οστεοποιηθούν και "κλείσουν", η ανάπτυξη ολοκληρώνεται.
Το παράδοξο: Ψηλό παιδί, κοντός ενήλικας;
Αυτό συμβαίνει όταν η οστική ηλικία τρέχει πιο γρήγορα από το ρολόι. Για παράδειγμα, ένα παιδί 9 ετών μπορεί να έχει ύψος 11χρονου, αλλά και οστά που αντιστοιχούν σε 12χρονο.
Γιατί είναι παγίδα; Επειδή ο σκελετός του είναι "γερασμένος" πρόωρα. Οι επιφύσεις του θα κλείσουν πολύ νωρίτερα από των συμμαθητών του. Έτσι, ενώ τώρα είναι ψηλό, θα σταματήσει να ψηλώνει στα 13, ενώ οι άλλοι θα συνεχίσουν μέχρι τα 17.
Πού οφείλεται; Σύμφωνα με την ειδικό "η προχωρημένη οστική ηλικία μπορεί να συσχετίζεται με διάφορες κλινικές καταστάσεις, όπως:
Πρώιμη ήβη, κατά την οποία η πρόωρη ενεργοποίηση των γοναδικών ορμονών οδηγεί σε επιτάχυνση της σκελετικής ωρίμανσης.
Ορμονικές διαταραχές, όπως διαταραχές της λειτουργίας των επινεφριδίων ή άλλες ενδοκρινολογικές παθήσεις (π.χ. συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων), οι οποίες επηρεάζουν την παραγωγή ή τη δράση των ορμονών και, κατ’ επέκταση, τον ρυθμό οστικής ωρίμανσης.
Παχυσαρκία, η οποία έχει συσχετιστεί με προχωρημένη οστική ηλικία, πιθανώς μέσω πολύπλοκων μηχανισμών που σχετίζονται με αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης, λεπτίνης και άλλων αυξητικών και ορμονικών παραγόντων.
Ορισμένα γενετικά σύνδρομα, στα οποία η επιτάχυνση της σκελετικής ωρίμανσης αποτελεί μέρος της συνολικής κλινικής εικόνας του συνδρόμου".
Τι είναι καθυστερημένη οστική ηλικία;
Η καθυστερημένη οστική ηλικία περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία ο βαθμός σκελετικής ωρίμανσης ενός παιδιού υπολείπεται του αναμενόμενου για τη χρονολογική του ηλικία και το φύλο του. Στην πράξη, εξηγεί η κα Αβράμη, "η εικόνα των οστών αντιστοιχεί σε μικρότερη ηλικία σε σχέση με τα έτη ζωής του παιδιού. Η καθυστερημένη οστική ηλικία μπορεί να σχετίζεται με κλινικές καταστάσεις, όπως:
Ιδιοσυστασιακή καθυστέρηση ανάπτυξης, όπου το παιδί παρουσιάζει βραδύτερο ρυθμό σωματικής ανάπτυξης και συχνά καθυστερημένη έναρξη της εφηβείας, χωρίς να υποκρύπτεται υποκείμενη παθολογία, ενώ συχνά συνυπάρχει αντίστοιχο οικογενειακό ιστορικό.
Ορμονικές διαταραχές, όπως η ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης ή άλλες ενδοκρινολογικές παθήσεις (π.χ. διαταραχές του άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης), οι οποίες επηρεάζουν τον ρυθμό σωματικής ανάπτυξης και την εξέλιξη της σκελετικής ωρίμανσης.
Χρόνια νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων χρόνιων φλεγμονωδών ή συστηματικών παθήσεων, που μπορεί να επιβαρύνουν τη γενική κατάσταση του οργανισμού και να οδηγήσουν σε επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Υποθρεψία ή δυσαπορρόφηση, καταστάσεις στις οποίες η ανεπαρκής πρόσληψη ή απορρόφηση βασικών θρεπτικών συστατικών επηρεάζει αρνητικά τη φυσιολογική ανάπτυξη και τη σκελετική ωρίμανση".
Πώς θα καταλάβεις αν υπάρχουν περιθώρια ανάπτυξης;
Ο μόνος τρόπος για να καταλάβει κανείς αν η "αποθήκη" ανάπτυξης είναι ακόμα γεμάτη, είναι η ακτινογραφία οστικής ηλικίας. Ο παιδοενδοκρινολόγος θα ζητήσει μια απλή ακτινογραφία στο αριστερό χέρι και τον καρπό.
Αν η οστική ηλικία είναι μικρότερη από τη χρονολογική: Το παιδί σου έχει "αποθέματα". Ακόμα κι αν είναι κοντό τώρα, ο σκελετός του είναι νεότερος και θα συνεχίσει να ψηλώνει για περισσότερα χρόνια.
Αν η οστική ηλικία είναι μεγαλύτερη: Πρέπει να διερευνηθεί ο λόγος της επιτάχυνσης, ώστε να προλάβει ο ειδικός να "φρενάρει" την ωρίμανση αν αυτό είναι απαραίτητο για το τελικό ύψος.
Πότε πρέπει να ανησυχήσεις;
Σύμφωνα με τη γιατρό η αξιολόγηση από παιδοενδοκρινολόγο είναι απαραίτητη αν παρατηρήσεις:
Απότομη επιτάχυνση: Το παιδί ψήλωσε 10-12 εκατοστά σε έναν χρόνο χωρίς να έχει μπει στην εφηβεία.
Πρώιμα σημάδια ήβης: Εμφάνιση στήθους στα κορίτσια πριν τα 8 ή αύξηση των όρχεων στα αγόρια πριν τα 9.
Στασιμότητα: Το παιδί φοράει το ίδιο νούμερο ρούχων για πάνω από έναν χρόνο.
Το ύψος του παιδιού σου δεν είναι μια απλή γραμμή σε ένα διάγραμμα. Είναι μια διαδικασία που επηρεάζεται από ορμόνες, διατροφή και κληρονομικότητα. Η οστική ηλικία είναι το πολυτιμότερο εργαλείο που διαθέτουμε για να καταλάβουμε αν το παιδί αξιοποιεί το μέγιστο του γενετικού του δυναμικού. Αν έχεις αμφιβολίες, ο ειδικός παιδοενδοκρινολόγος είναι ο μόνος που μπορεί να "διαβάσει" το ρολόι της ανάπτυξης του παιδιού σου.
Ευχαριστούμε πολύ την παιδίατρο, παιδοενδοκρινολόγο και παιδοδιαβητολόγο Γεωργία Αβράμη, Facebook, Instagram
Διαβάστε Επίσης
