Στην ψηφιακή εποχή που μεγαλώνουν τα παιδιά μας, το tablet και το smartphone έχουν γίνει οι σύγχρονες "νταντάδες" αλλά και τα μέσα χαλάρωσης πριν τον ύπνο. Ωστόσο, μια σειρά από νέες επιστημονικές έρευνες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου (εδώ και καιρό): η έκθεση στο μπλε φως των οθονών κατά τις βραδινές ώρες μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο όχι μόνο στην ποιότητα του ύπνου, αλλά και στις γνωστικές επιδόσεις και το IQ των παιδιών.
Διαβάστε Επίσης
Η βιολογική "απάτη" του μπλε φωτός
Το μπλε φως που εκπέμπουν οι οθόνες, σύμφωνα με τους ειδικούς, έχει ένα συγκεκριμένο μήκος κύματος που προσομοιάζει το φως της ημέρας. Όταν ένα παιδί κοιτάζει μια οθόνη αργά το βράδυ, ο εγκέφαλός του λαμβάνει ένα λανθασμένο σήμα ότι είναι ακόμα μεσημέρι.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την άμεση καταστολή της μελατονίνης, της ορμόνης που είναι υπεύθυνη για την έλευση του ύπνου. Στα παιδιά, η ευαισθησία στο φως είναι έως και δύο φορές μεγαλύτερη από ό,τι στους ενήλικες, πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη και λίγα λεπτά έκθεσης μπορούν να καθυστερήσουν τον βιολογικό ύπνο για ώρες.
Πώς η οθόνη "κλέβει" μονάδες από το IQ
Η σύνδεση της οθόνης με τη νοημοσύνη (IQ) δεν είναι αυθαίρετη. Η διαδικασία λειτουργεί αλυσιδωτά σύμφωνα με τους ειδικούς:
Διαταραχή της νευροπλαστικότητας: Κατά τη διάρκεια του ύπνου, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες της ημέρας και ενισχύει τις συναπτικές συνδέσεις. Χωρίς ποιοτικό ύπνο, αυτή η διαδικασία εξασθενεί.
Συρρίκνωση της φαιάς ουσίας: Μελέτες σε παιδιά που κάνουν υπερβολική χρήση οθονών έχουν δείξει χαμηλότερη ακεραιότητα στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, η οποία υποστηρίζει τη γλώσσα και τις δεξιότητες γραμματισμού.
Εκτελεστικές λειτουργίες: Η έλλειψη ύπνου λόγω μπλε οθόνης επηρεάζει τον προμετωπιαίο φλοιό, το κέντρο που ελέγχει τη συγκέντρωση, την επίλυση προβλημάτων και τη μνήμη εργασίας – βασικά συστατικά των τεστ IQ.
Ο κανόνας των 120 λεπτών
Το κρίσιμο ερώτημα είναι: "Πότε πρέπει να κλείνει η οθόνη;".
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά το κλείσιμο όλων των οθονών τουλάχιστον 1 έως 2 ώρες πριν από τον ύπνο.
Στα 60 λεπτά: Είναι το ελάχιστο όριο για να ξεκινήσει η φυσική παραγωγή μελατονίνης.
Στα 120 λεπτά: Θεωρείται το "χρυσό παράθυρο" ώστε ο εγκέφαλος να αποφορτιστεί όχι μόνο από το φως, αλλά και από την υπερδιέγερση που προκαλούν τα παιχνίδια ή τα βίντεο (ντοπαμίνη), επιτρέποντας στον εγκέφαλο να εισέλθει σε κατάσταση "συντήρησης και καθαρισμού".
Το IQ ενός παιδιού δεν είναι μόνο θέμα γονιδίων ή διαβάσματος, είναι και θέμα νευρολογικής ξεκούρασης. Η μπλε οθόνη πριν τον ύπνο δρά ως "θόρυβος" που εμποδίζει τον εγκέφαλο να αναπτυχθεί στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Η αντικατάσταση του tablet με ένα χάρτινο βιβλίο τις τελευταίες δύο ώρες της ημέρας είναι ίσως η πιο απλή και αποτελεσματική παρέμβαση για την ενίσχυση της νοημοσύνης του παιδιού.
