Τι ρωτάμε πιο συχνά τα παιδιά μας καθημερινά; "Πώς πήγε το σχολείο;" ή "έφαγες το φαγητό σου;". Πιο σπάνια ρωτάμε πράγματα που μας φέρνουν πιο κοντά για αυτό μια ομάδα ψυχολόγων από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ στην Ολλανδία αποφάσισε να απαντήσει σε μια απλή απορία: Θα μπορούσε η υποβολή 14 ειδικά σχεδιασμένων ερωτήσεων από τους γονείς να βοηθήσει τα παιδιά να νιώσουν μεγαλύτερη αγάπη και ασφάλεια;
Το να νιώθει ένα παιδί ότι αγαπιέται από τους γονείς του είναι αποδεδειγμένα κρίσιμο για τη σωματική και ψυχική του υγεία, αλλά πώς μπορεί να νιώθυει καθημερινά την αγάπη μας;
Η μέθοδος των ερευνητών βασίστηκε σε μια παλαιότερη ψυχολογική τεχνική για ενήλικες, γνωστή ως "διαδικασία γρήγορης φιλίας". Η διαδικασία αυτή είχε γίνει παγκοσμίως viral πριν από μερικά χρόνια, όταν μια δημοσιογράφος δοκίμασε τις περίφημες "36 ερωτήσεις που σε κάνουν να ερωτευτείς" σε ένα ρομαντικό ραντεβού. Στην πραγματικότητα, όμως, η μέθοδος αυτή σχεδιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του '90 από τον Άρθουρ Άρον στο Πανεπιστήμιο Stony Brook της Νέας Υόρκης, όχι για τον έρωτα, αλλά για να δημιουργεί γρήγορα ισχυρούς δεσμούς οικειότητας μεταξύ των ανθρώπων μέσω της αυτοαποκάλυψης- δηλαδή της επιλογής να μοιράζεσαι προσωπικές σκέψεις και ευάλωτες στιγμές.
Το πείραμα των 9 λεπτών που συγκλόνισε
Ο Eddie Brummelman, αναπτυξιακός και κοινωνικός ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, προσάρμοσε αυτές τις ερωτήσεις ώστε να είναι κατάλληλες για παιδιά ηλικίας 8 έως 13 ετών και τους γονείς τους. Έβαλε τις οικογένειες να συζητήσουν, ζητώντας από τους γονείς να κάνουν στα παιδιά τους ερωτήσεις όπως:
- "Αν μπορούσες να ταξιδέψεις οπουδήποτε στον κόσμο, ποια χώρα θα ήθελες να επισκεφτείς και γιατί;"
- "Ποιο είναι το πιο παράξενο πράγμα που έχεις βιώσει ποτέ;"
- "Πότε ήταν η τελευταία φορά που ένιωσες μόνος/η; Τι σε έκανε να νιώσεις έτσι;"
Τα παιδιά συμπλήρωσαν ένα απλό ερωτηματολόγιο για το πόσο αγαπημένα και υποστηριζόμενα ένιωθαν πριν και μετά τη συζήτηση. Η κουβέντα κράτησε μόλις 9 λεπτά. Κι όμως, στο τέλος του πειράματος, τα επίπεδα της αίσθησης αγάπης και σύνδεσης στα παιδιά ήταν σημαντικά υψηλότερα!
Αξίζει να σημειωθεί ότι η απλή κουβέντα, όπως το να ρωτάνε οι γονείς για το αγαπημένο παγωτό ή την αγαπημένη ταινία του παιδιού, δεν επέφερε καμία απολύτως αλλαγή.
Ο Brummelman περιέγραψε στο BBC κάποιες από τις αλληλεπιδράσεις ως εξαιρετικά συγκινητικές: "Πραγματικά ανατρίχιασα. Ήταν πολύ, πολύ ουσιαστικές συζητήσεις. Αγγίξαμε θέματα που οι άνθρωποι προφανώς δεν συζητούν αυθόρμητα στην καθημερινότητα".
Γιατί φοβόμαστε τις δύσκολες συζητήσεις;
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι άνθρωποι και ιδιαίτερα οι γονείς όταν μιλάνε στα παιδιά τους συχνά αποφεύγουν τα αρνητικά ή επώδυνα θέματα. Θέλουν να προστατεύσουν τα παιδιά από τη θλίψη. Ωστόσο, αυτές οι βαθιές ερωτήσεις ωθούν τα μέλη της οικογένειας να δείξουν τους φόβους και τα τρωτά τους σημεία.
"Αντί να μιλάνε μόνο για τον ελεύθερο χρόνο ή το σχολείο, οι γονείς και τα παιδιά μίλησαν, για παράδειγμα, ακόμη και για τον θάνατο", εξηγεί ο Brummelman. "Τους ενθάρρυνε να μιλήσουν για πράγματα που έχουν πραγματική σημασία".
Η επίδραση των ενδορφινών
Αυτή η ζεστασιά που νιώθουμε όταν συνδεόμαστε βαθιά με κάποιον δεν είναι μόνο ψυχολογική, αλλά και βιολογική. Πηγάζει από το οπιοειδές σύστημα του εγκεφάλου μας. Είναι το ίδιο σημείο που ενεργοποιείται από ουσίες, όμως ο εγκέφαλος παράγει τα δικά του χημικά, τις ενδορφίνες.
Όταν το σύστημα αυτό ενεργοποιείται μέσα από την ουσιαστική συζήτηση και την αυτοαποκάλυψη, παράγει ευχάριστα συναισθήματα και μια βαθιά αίσθηση κοινωνικού δεσμού. Αντίθετα, επιστημονικά πειράματα έχουν δείξει ότι αν μπλοκαριστούν ιατρικά αυτοί οι υποδοχείς στον εγκέφαλο, οι άνθρωποι δυσκολεύονται να μοιραστούν τα συναισθήματά τους και δεν απολαμβάνουν καθόλου τη συζήτηση.
Πώς να αλλάξετε τη νοοτροπία στο σπίτι σας
Δεν χρειάζεται να κρατάτε μια τυπική λίστα ερωτήσεων στο χέρι. "Είναι περισσότερο μια αλλαγή νοοτροπίας παρά μια λίστα ερωτήσεων", τονίζει ο Brummelman στο BBC.
Για να πετύχει το τρικ και να δεθείτε με το παιδί σας, ακολουθήστε αυτούς τους βασικούς κανόνες:
- Η διαδικασία δεν αφορά μόνο τον γονιό που κάνει ερωτήσεις. Πρέπει να επιτρέπετε στο παιδί σας να σας ρωτήσει και εκείνο με τη σειρά του.
- Μην κρύβεστε πίσω από το προφίλ του "αλάθητου γονιού". Μοιραστείτε δικές σας αντίστοιχες εμπειρίες από την ηλικία του.
- Υιοθετήστε μια θέση ισότητας. Μη φοβάστε να αγγίξετε θέματα που μπορεί να προκαλέσουν αρνητικά συναισθήματα.


