Μία από τις πιο συχνές φράσεις που ακούνε οι παιδίατροι και οι λογοθεραπευτές από τους γονείς είναι: "Το παιδί μου καταλαβαίνει τα πάντα. Αν του ζητήσω να μου φέρει τα παπούτσια του, θα το κάνει. Αν του δείξω ένα αντικείμενο, ξέρει τι είναι. Γιατί όμως δεν μιλάει ακόμα;"
Αυτή η εικόνα, όπου η κατανόηση προηγείται κατά πολύ της ομιλίας, είναι πολύ συχνή στα παιδιά προσχολικής ηλικίας. Για να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει, πρέπει να διαχωρίσουμε δύο βασικές έννοιες: τον αντιληπτικό λόγο και τον εκφραστικό λόγο.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο του παιδιού;
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Ομιλίας-Γλώσσας-Ακοής (ASHA), ο λόγος χωρίζεται σε δύο "κανάλια":
Αντιληπτικός Λόγος (Κατανόηση): Είναι η ικανότητα του παιδιού να κατανοεί τις λέξεις, τις προτάσεις και τις οδηγίες που ακούει. Αυτό το κομμάτι αναπτύσσεται πάντα πρώτο. Το παιδί χτίζει ένα τεράστιο εσωτερικό λεξικό πολύ πριν καταφέρει να αρθρώσει την πρώτη του λέξη.
Εκφραστικός Λόγος (Ομιλία): Είναι η ικανότητα να χρησιμοποιεί τη γλώσσα, τις λέξεις και τη σύνταξη για να εκφράσει σκέψεις, ανάγκες και συναισθήματα.
Όταν ένα παιδί "καταλαβαίνει τα πάντα αλλά δεν μιλάει", σημαίνει ότι ο αντιληπτικός του λόγος εξελίσσεται φυσιολογικά, αλλά υπάρχει μια προσωρινή ή μόνιμη δυσκολία στη μετάβαση στον εκφραστικό λόγο.
Το παιδί που αργεί να μιλήσει
Οι παιδίατροι λένε ότι ένα παιδί "αργεί να μιλήσει" για παιδιά ηλικίας 18 έως 30 μηνών που έχουν καλή κατανόηση, φυσιολογική νοητική και κινητική ανάπτυξη, αλλά το εκφραστικό τους λεξιλόγιο είναι περιορισμένο.
Επιστημονικές μελέτες, όπως αυτές που έχουν δημοσιευτεί στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Speech, Language, and Hearing Research, δείχνουν ότι:
- Περίπου το 70-80% των παιδιών που αργούν να μιλήσουν (αλλά έχουν καλή κατανόηση) καταφέρνουν να "φτάσουν" τους συνομηλίκους τους μέχρι την ηλικία των 3-4 ετών χωρίς εξειδικευμένη παρέμβαση. Αυτά τα παιδιά ονομάζονται συχνά "late bloomers".
- Το υπόλοιπο 20-30%, ωστόσο, μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει δυσκολίες, οι οποίες αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, ενδέχεται να εξελιχθούν σε αναπτυξιακή γλωσσική διαταραχή.
Πότε πρέπει να συμβουλευτείτε έναν ειδικό;
Αν και η καλή κατανόηση είναι ένας εξαιρετικά θετικός προγνωστικός δείκτης, η επιστήμη τονίζει ότι δεν πρέπει να βασιζόμαστε αποκλειστικά στο "θα μιλήσει όταν είναι έτοιμο". Σύμφωνα με τα επίσημα ορόσημα της ASHA, καλό είναι να ζητήσετε τη γνώμη ενός λογοθεραπευτή:
Στους 18 μήνες: Το παιδί δεν χρησιμοποιεί τουλάχιστον 6-10 λέξεις με νόημα ή δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες (π.χ. να δείχνει με το δάχτυλο αυτό που θέλει).
Στους 24 μήνες (2 ετών): Δεν χρησιμοποιεί αυθόρμητα τουλάχιστον 50 απλές λέξεις ή δεν κάνει συνδυασμούς δύο λέξεων (π.χ. "μαμά νερό", "πάμε βόλτα").
Σε οποιαδήποτε ηλικία: Το παιδί δείχνει να μην ανταποκρίνεται στον ήχο, να μην έχει βλεμματική επαφή ή να παρουσιάζει έντονο εκνευρισμό επειδή θέλει να επικοινωνήσει και δεν μπορεί.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί στο σπίτι;
Η επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση για την ενίσχυση του εκφραστικού λόγου περιλαμβάνει απλές, καθημερινές στρατηγικές:
- Μειώστε τις ερωτήσεις, αυξήστε τις περιγραφές: Αντί να ρωτάτε συνεχώς "Τι είναι αυτό;", κάντε περιγραφή: "Κοίτα, ένα μεγάλο κόκκινο αυτοκίνητο!".
- Δώστε χρόνο: Όταν το παιδί σού δείχνει κάτι, μην προτρέχεις να του το δώσεις αμέσως. Περίμενε 3-5 δευτερόλεπτα, κοίταξέ το και δώσε του την ευκαιρία να προσπαθήσει να βγάλει έναν ήχο ή μια λέξη.
- Επεκτείνετε τα λόγια του: Αν το παιδί πει "μπάλα", εσύ απάντησε: "Ναι, η μεγάλη μπάλα!". Έτσι του δείχνεις το επόμενο γλωσσικό σκαλοπάτι.
Το γεγονός ότι το παιδί σας καταλαβαίνει είναι το πιο θετικό θεμέλιο. Δείχνει ότι ο εγκέφαλός του επεξεργάζεται σωστά τις πληροφορίες.
Ωστόσο, η έγκαιρη αξιολόγηση από έναν λογοθεραπευτή σημαίνει πρώιμη παρέμβαση και καθοδήγηση, ώστε να βοηθήσετε το παιδί να ξεκλειδώσει τη φωνή του με τον πιο ανώδυνο τρόπο.
Διαβάστε Επίσης
