Κατά τη μετάβαση από τη νηπιακή ηλικία στα προσχολικά χρόνια, η εξάρτηση των παιδιών από τους γονείς τους φυσιολογικά αρχίζει να υποχωρεί. Ωστόσο, μια νέα μελέτη με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου Penn State αποκάλυψε ότι η σωματικά ή ψυχολογικά επιθετική ανατροφή, όπως το ξύλο ή οι φωνές, μπορεί να διαταράξει αυτό το μοτίβο εις βάρος τόσο του παιδιού όσο και της μητέρας, με το παιδί να απαιτεί περισσότερη εξωτερική ρύθμιση, αντί για λιγότερη, καθώς μεγαλώνει.
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό "Child Development", επιβεβαιώνει μια μακροχρόνια θεωρία: ότι οι γονείς λειτουργούν ως οι πρωταρχικοί βιολογικοί ρυθμιστές για τα μικρά παιδιά τους. Η θεωρία της "συν-ρύθμισης" δείχνει ότι η πιο ήρεμη κατάσταση του γονέα επιτρέπει στο παιδί να σταθεροποιήσει το νευρικό του σύστημα σε στιγμές πίεσης. Όταν όμως η ανατροφή είναι σκληρή, αυτή η ισορροπία ανατρέπεται βιολογικά.
Το πείραμα με τα παζλ και τους καρδιογράφους
Οι ερευνητές παρατήρησαν 129 ζευγάρια μητέρων-παιδιών σε δύο φάσεις: όταν τα παιδιά ήταν τριών ετών και ξανά έναν χρόνο αργότερα. Κατά τη διάρκεια των παρατηρήσεων, στα παιδιά δόθηκε ένα δύσκολο παζλ. Οι μητέρες μπορούσαν να δώσουν μόνο λεκτική καθοδήγηση, χωρίς να το φτιάξουν οι ίδιες. Την ίδια στιγμή, τόσο οι μητέρες όσο και τα παιδιά φορούσαν ειδικές συσκευές παρακολούθησης της αναπνοής και της καρδιάς, μετρώντας την Αναπνευστική Φλεβοκομβική Αρρυθμία, έναν δείκτη που δείχνει σε πραγματικό χρόνο πώς το νευρικό σύστημα αντιδρά στο στρες.
Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Στις μητέρες που δεν χρησιμοποιούσαν βία ή φωνές, η βιολογική επιρροή πάνω στο παιδί εξασθενούσε φυσιολογικά από τα τρία στα τέσσερα έτη, καθώς το παιδί μάθαινε να αυτορρυθμίζεται. Στις μητέρες όμως που εφάρμοζαν αυστηρή ανατροφή με φωνές ή σωματική τιμωρία, το μοτίβο αντιστράφηκε. Τα παιδιά τους έγιναν πιο εξαρτημένα από την εξωτερική βιολογική ρύθμιση, εμφανίζοντας σοβαρές δυσκολίες να ηρεμήσουν μόνα τους.
Γιατί το παιδί που δέχεται φωνές "παγώνει" στο στρες;
Η έρευνα έδειξε ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν με φωνές παρουσιάζουν μια κατάσταση που ονομάζεται "αδράνεια του νευρικού συστήματος". Όταν το σύστημα "μάχης ή φυγής" ενεργοποιηθεί από μια πρόκληση, τα επίπεδα του στρες τους χρειάζονται σημαντικά περισσότερο χρόνο για να επιστρέψουν στο φυσιολογικό.
Η επικεφαλής της έρευνας, καθηγήτρια Ψυχολογίας Erika Lunkenheimer, εξηγεί στο neurosciencenews τη βιολογική διαδικασία πίσω από τις φωνές ή το ξύλο: "Τα μικρά παιδιά εξαρτώνται από τις αντιδράσεις των γονιών τους όχι μόνο για να καλυφθούν οι ανάγκες τους, αλλά και για να μάθουν τους κατάλληλους ρυθμούς για τη ρύθμιση των σωματικών και συναισθηματικών τους καταστάσεων. Σύμφωνα με τη θεωρία, οι ευαίσθητες και συνεπείς αντιδράσεις των γονιών καλλιεργούν την ασφάλεια, ώστε το νευρικό σύστημα του παιδιού να μπορεί να ηρεμήσει. Πέρα από τη γονική συμπεριφορά, η δουλειά μας υποδηλώνει ότι η πιο ήρεμη, καλύτερα ρυθμισμένη φυσική κατάσταση του γονέα κατά την ανατροφή παίζει επίσης βασικό ρόλο, θέτοντας τα θεμέλια για το πώς τα παιδιά ρυθμίζουν το στρες στο σώμα τους με την πάροδο του χρόνου".
Ο κύκλος της βίας μεταφέρεται από γενιά σε γενιά
Η μελέτη αναδεικνύει επίσης έναν φαύλο κύκλο. Οι μητέρες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναθρέψουν τα παιδιά τους με σκληρότητα αν οι ίδιες είχαν υποστεί κακομεταχείριση ή αυστηρή ανατρογή στην παιδική τους ηλικία. Αυτός ο κίνδυνος κλιμακώνεται όταν συνυπάρχουν οικονομικές δυσκολίες, οικογενειακές συγκρούσεις ή προβλήματα ψυχικής υγείας.
Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Jianing Sun, επισημαίνει στο ίδιο site χαρακτηριστικά: "Βρήκαμε ότι οι μητέρες χαμηλότερου κινδύνου, που ήταν λιγότερο αυστηρές, ρύθμιζαν τη φυσιολογία των μικρών παιδιών τους κατά τη διάρκεια απαιτητικών αλληλεπιδράσεων και ότι η μητρική επιρροή εξασθενούσε καθώς το παιδί αναπτυσσόταν με την ηλικία. Ωστόσο, αντίθετα μοτίβα βρέθηκαν για τις πιο αυστηρές μητέρες, οι οποίες έδειξαν αυξανόμενη εξωτερική ρύθμιση της φυσιολογίας του στρες των παιδιών τους, και των οποίων τα παιδιά παρουσίασαν περισσότερες δυσκολίες φυσιολογικής ρύθμισης καθώς μεγίλωναν, αντανακλώντας τον μεγαλύτερο κίνδυνο τους να εμφανίσουν προβλήματα αυτορρύθμισης".
Τι πρέπει να κάνουμε οι γονείς τηστιγμή που νιώθουμε να χάνουμε τον έλεγχο
Αυτή η μελέτη δεν αξιολόγησε συγκεκριμένες παρεμβάσεις, αλλά προσφέρει ένα τεράστιο μάθημα για κάθε γονιό που νιώθει να πνίγεται στην καθημερινότητα.
Η Erika Lunkenheimer καταλήγει με μια συμβουλή που μπορεί να αλλάξει τη ζωή μας: "Τα παιδιά έχουν τα καλύτερα αποτελέσματα εάν οι γονείς είναι ευαίσθητοι και εναρμονισμένοι με το παιδί τους, ενώ παράλληλα παραμένουν ευέλικτοι και ικανοί να ρυθμίζουν τον εαυτό τους. Και αυτό μπορεί να είναι πραγματικά δύσκολο – μπορεί να είσαι εναρμονισμένος με το παιδί σου, αλλά μετά μερικές φορές εκείνο παθαίνει ένα τεράστιο ξέσπασμα θυμού όταν εσύ αισθάνεσαι ήδη καταπονημένος. Η ανατροφή των παιδιών δεν είναι πάντα εύκολη, αλλά η δουλειά μας υποδηλώνει ότι αν αφιερώσεις μια στιγμή για να ρυθμίσεις τον εαυτό σου – ίσως ακόμη και απλώς κάνοντας μια παύση και παίρνοντας μερικές βαθιές ανάσες πριν απαντήσεις στο παιδί σου – υπάρχει ένα σημαντικό όφελος στο να μάθει το παιδί σου πώς να ρυθμίζει τον εαυτό του".
Διαβάστε Επίσης
