Όταν ακούμε τη λέξη "έφηβος", το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως σε ένα παιδί Γυμνασίου ή Λυκείου που κλείνει με δύναμη την πόρτα του δωματίου του. Στην πραγματικότητα, όμως, η εφηβεία είναι μια πολύ μεγαλύτερη και συναρπαστική διαδρομή που δεν έχει καμία σχέση με μια ενιαία κατηγορία.
Όπως εξηγεί η γνωστή ψυχοπαιδαγωγός Δανάη Δεληγεώργη, η εφηβεία χωρίζεται σε πέντε διαφορετικά στάδια, που εκτείνονται από την ηλικία των 9 έως και των 25 ετών! Κάθε στάδιο αποτελεί μια νέα "πίστα" για το παιδί, με τους δικούς της κανόνες, τις δικές της προκλήσεις και ένα κεντρικό ερώτημα που ψάχνει απάντηση.
Ας δούμε πώς διαμορφώνεται αυτό το ταξίδι και πώς μπορούμε, ως γονείς, να σταθούμε δίπλα τους χωρίς να χάσουμε την πολύτιμη σύνδεση μαζί τους.
Οι 5 "πίστες" της εφηβείας
Ηλικία 9-12: "Ανήκω κάπου;"
Εδώ ξεκινάει η προ-εφηβεία και μαζί της η ανάγκη του παιδιού για κοινωνική αποδοχή. Το παιδί αρχίζει να αναρωτιέται πώς το βλέπουν οι άλλοι, εμφανίζεται για πρώτη φορά το συναίσθημα της κοινωνικής ντροπής, ενώ η παρέα αποκτά τεράστια σημασία. Το παιδί κοιτάζει γύρω του, ψάχνει τη θέση του και ζητάει (κρυφά ή φανερά) να το προσέξουν.
Ηλικία 12-15: "Είμαι αρκετός;"
Αυτή είναι η κλασική, έντονη φάση της σύγκρισης. Το σώμα που αλλάζει, τα ρούχα, οι φίλοι, οι επιδόσεις στο σχολείο – όλα μπαίνουν στο μικροσκόπιο. Το παιδί θέλει απεγνωσμένα να ανήκει κάπου, αλλά ταυτόχρονα το απασχολεί έντονα το "στάτους" του μέσα στην ομάδα.
Ηλικία 15-17: "Ποιος είμαι;"
Η κατάσταση αρχίζει σιγά-σιγά να εξομαλύνεται και ο εγκέφαλος ξεκινά να χτίζει αυτό που ονομάζουμε ταυτότητα. Το παιδί δοκιμάζει ρόλους, στυλ, απόψεις και όρια. Σήμερα μπορεί να θέλει το ένα και αύριο το ακριβώς αντίθετο. Δεν πρόκειται για ασυνέπεια, αλλά για μια απαραίτητη διαδικασία αναζήτησης: ο εγκέφαλος προσπαθεί να δει τι του ταιριάζει με μεγαλύτερη πιστότητα.
Ηλικία 17-21: "Μέχρι πού μπορώ να φτάσω;"
Πρόκειται για την ηλικία των φοιτητών. Μοιάζουν με ώριμους ενήλικες, αλλά ο εγκέφαλός τους βρίσκεται ακόμα σε εφηβικό στάδιο. Εδώ ενεργοποιείται έντονα το σύστημα επιβράβευσης και η ντοπαμίνη παίρνει τα ηνία. Είναι η φάση των μεγάλων ιδεών, αλλά και των ρισκογόνων συμπεριφορών. Ξέρουν πολύ καλά τους κινδύνους (τους τους έχουμε διδάξει άλλωστε), αλλά το "γλυκό ποτό της αμαρτίας" και του ρίσκου είναι πολύ ελκυστικό, ενώ οι συνέπειες συχνά μένουν εκτός κάδρου.
Ηλικία 21-25: "Πώς ισορροπώ;"
Ακόμα και στο μεταπτυχιακό, η εφηβεία είναι παρούσα, αλλά πλέον φτάνει στο τέλος της. Σε αυτή την ηλικία επιτυγχάνεται μια ανάποδη ανάπτυξη λογικής και συναισθήματος. Η σκέψη και το συναίσθημα αρχίζουν να συνεργάζονται και να ισορροπούν. Το νεαρό άτομο επιβεβαιώνει ότι έμαθε να διαχειρίζεται τα μεγάλα του συναισθήματα και να τα μετατρέπει σε πιο ωφέλιμες πράξεις.
Ο ρόλος του γονέα: "Αγάπη άνευ όρων, εντός ορίων"
Πώς πρέπει να σταθούμε εμείς απέναντι σε αυτές τις συνεχείς αλλαγές; Η Δανάη Δεληγεώργη μας δίνει το κλειδί: Το πιο σημαντικό από όλα είναι η σύνδεση, και η σύνδεση γεννιέται μέσα από την ασφάλεια.
Συχνά μπερδεύουμε δύο πολύ σημαντικές λέξεις: τον όρο και το όριο. Η σωστή γονεϊκότητα απαιτεί αγάπη άνευ όρων, αλλά εντός ορίων.
Όταν ο έφηβος φωνάζει "άσε με", στην πραγματικότητα μας στέλνει ένα κρυφό μήνυμα: "Μείνε κοντά. Απλώς μη με κρατάς πολύ σφιχτά".
"Εμείς οι γονείς είμαστε τα όρια. Είμαστε οι θεματοφύλακες των ορίων. Μέσα σε αυτά τα όρια, το παιδί μπορεί να κάνει ό,τι θέλει και εμείς το σεβόμαστε. Αν μπερδέψουμε τον όρο με το όριο, χάσαμε το παιχνίδι".
Δεν χρειάζεται να έχουμε έτοιμες απαντήσεις για όλα, ούτε να γινόμαστε "ακτινογραφίες" που αναλύουν θεωρητικά κάθε αντίδραση του παιδιού. Χρειάζεται να μιλάμε, αλλά κυρίως να τηρούμε με τις πράξεις μας αυτά που λέμε. Τα παιδιά δεν διαβάζουν τις τεχνικές μας, διαβάζουν την αληθινή μας παρουσία.
Διαβάστε Επίσης
