Ο ερχομός ενός παιδιού είναι η στιγμή που περιμένεις πώς και πώς να κρατήσεις στην αγκαλιά σου όλον σου τον κόσμο. Όταν όμως ο τοκετός έρχεται πρόωρα -πριν συμπληρωθεί η 37η εβδομάδα της κύησης- τα σχέδιά σου ανατρέπονται μέσα σε λίγα λεπτά. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περίπου 1 στα 10 νεογνά (ποσοστό γύρω στο 11% με 12%) γεννιέται πρόωρα, τοποθετώντας τη χώρα μας στις υψηλότερες θέσεις στην Ευρώπη.
Για χιλιάδες μαμάδες και μπαμπάδες κάθε χρόνο, οι πρώτες εβδομάδες ή και μήνες της γονεϊκότητας δεν περνούν στο παιδικό δωμάτιο, αλλά έξω από το γυαλί μιας θερμοκοιτίδας στις Μονάδες Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών (ΜΕΝΝ). Και μέσα σε όλη αυτή την ψυχική καταιγίδα, έρχεται να προστεθεί και το ερώτημα: τι γίνεται με τη δουλειά και τις άδειες;
Τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία για την άδεια μητρότητας στον πρόωρο τοκετό;
Σύμφωνα με την Επιθεώρηση Εργασίας, στον ιδιωτικό τομέα η συνολική άδεια μητρότητας διαρκεί 17 εβδομάδες (119 ημερολογιακές ημέρες) και χωρίζεται σε δύο μέρη: 8 εβδομάδες πριν από τον τοκετό (άδεια κυοφορίας) και 9 εβδομάδες (63 ημέρες) μετά τον τοκετό (άδεια λοχείας).
Στην περίπτωση που το μωρό σου γεννηθεί πρόωρα, η νομοθεσία προστατεύει το σύνολο αυτών των ημερών, προβλέποντας συγκεκριμένες ρυθμίσεις:
Μεταφορά της προγεννητικής άδειας: Αν γεννήσεις νωρίτερα από την πιθανή ημερομηνία τοκετού, το υπόλοιπο της άδειας κυοφορίας (των 8 εβδομάδων) που δεν πρόλαβες να πάρεις δεν χάνεται. Μεταφέρεται υποχρεωτικά και προστίθεται μετά τον τοκετό, ώστε να συμπληρωθούν κανονικά οι 17 εβδομάδες. (Αντίστοιχα, αν ο τοκετός καθυστερήσει, η άδεια κυοφορίας παρατείνεται χωρίς να μειωθούν οι 9 εβδομάδες της λοχείας).
Η 9μηνη ειδική παροχή της ΔΥΠΑ: Μετά τη λήξη των 17 εβδομάδων, έχεις το δικαίωμα να αξιοποιήσεις την ειδική άδεια προστασίας μητρότητας της ΔΥΠΑ διάρκειας 9 μηνών (με δυνατότητα μεταβίβασης μέρους της στον πατέρα), εξασφαλίζοντας μια σημαντική οικονομική και χρονική ανάσα.
Πού εντοπίζεται το μεγάλο θεσμικό κενό στη ΜΕΝΝ;
Παρόλο που οι 17 εβδομάδες δεν χάνονται αριθμητικά, η πραγματικότητα της Μονάδας Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών δημιουργεί μια βαθιά αδικία. Η άδεια λοχείας ξεκινά να "τρέχει" από την επόμενη κιόλας ημέρα του τοκετού.
Αυτό σημαίνει ότι εσύ παίρνεις εξιτήριο από το μαιευτήριο και επιστρέφεις στο σπίτι, ενώ το μωρό σου παραμένει διασωληνωμένο ή σε θερμοκοιτίδα για εβδομάδες ή και μήνες. Ο χρόνος που το παιδί σου δίνει μάχη για τη ζωή του μέσα στο νοσοκομείο "τρώγεται" από την άδεια που προοριζόταν για να το φροντίσεις και να δεθείς μαζί του στο σπίτι. Επιπλέον, η άδεια ασθένειας τέκνου που δικαιούνται οι εργαζόμενοι γονείς είναι ελάχιστη μπροστά σε μια πολυήμερη νοσηλεία στη ΜΕΝΝ, ενώ οι 14 ημέρες άδειας πατρότητας εξαντλούνται συνήθως στους διαδρόμους του νοσοκομείου.
Το ψυχικό και οικονομικό βάρος για τις ελληνικές οικογένειες
Όπως επισημαίνουν οι φορείς στήριξης της προωρότητας στην Ελλάδα, το να φεύγεις από το μαιευτήριο με άδεια χέρια αφήνει ένα βαθύ ψυχικό αποτύπωμα. Οι επισκέψεις στη μονάδα με αυστηρά ωράρια, η αγωνία για κάθε γραμμάριο βάρους και η προσπάθεια άντλησης μητρικού γάλακτος εξαντλούν κάθε γονιό.
Παράλληλα, το οικονομικό κόστος είναι μεγάλο - ειδικά για τις οικογένειες από την περιφέρεια που αναγκάζονται να μετακινηθούν και να νοικιάσουν σπίτι σε μεγάλα αστικά κέντρα όπου λειτουργούν εξειδικευμένες ΜΕΝΝ, αλλά και για τις απαραίτητες ιατρικές παρακολουθήσεις μετά το εξιτήριο (αναπτυξιολόγοι, φυσικοθεραπευτές, οφθαλμίατροι).
Όπως συμβαίνει ήδη σε χώρες όπως η Νέα Ζηλανδία και ο Καναδάς -όπου θεσπίζονται επιπλέον εβδομάδες άδειας αποκλειστικά για τον χρόνο που το μωρό νοσηλεύεται στη ΜΕΘ- έτσι και στην Ελλάδα είναι ανάγκη να αναγνωριστεί ότι ο χρόνος στη ΜΕΝΝ δεν είναι άδεια ανατροφής. Κάθε μαμά και κάθε μπαμπάς αξίζει να έχει τον χρόνο να ζήσει το παιδί του στο σπίτι, χωρίς να μετρά αντίστροφα τις ημέρες μέχρι την επιστροφή στη δουλειά.

