Πώς μπορεί το αθάνατο έργο του William Shakespeare να ζωντανέψει στη σκηνή για παιδιά ηλικίας 5 έως 12 ετών, καταφέρνοντας να κερδίσει την προσοχή τους χωρίς να χάσει την ουσίας του; Η απάντηση κρύβεται στο μαγεμένο δάσος του "Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας", το οποίο παρουσιάζεται στο Θέατρο Μαβίλη σε διασκευή, απόδοση και σκηνοθεσία του Λάζαρου Βαρτάνη και του Στέφανου Παπατρέχα.
Λίγο πριν από την πρεμιέρα, οι δύο δημιουργοί μιλούν στο Themamagers.gr για τη γοητεία και τις προκλήσεις του να συστήνεις τα κλασικά κείμενα στη νέα γενιά, τον ρόλο των τεσσάρων σκανταλιάρηδων Πουκ, τη δύναμη της διαδραστικότητας και το πώς μια θεατρική παράσταση μπορεί να γίνει μια αξέχαστη, κοινή εμπειρία για όλη την οικογένεια.
Πώς αποφασίσατε να "συστηθεί" ο Σαίξπηρ στα παιδιά ηλικίας 5 έως 12 ετών και γιατί επιλέξατε συγκεκριμένα το "Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας";
Στέφανος: Τίποτα δεν θα είχε γίνει χωρίς την Ναταλία Δήμου. Εκείνη είχε την ιδέα να ανέβει αυτό το υπέροχο έργο του Σαίξπηρ για παιδιά από 5 έως και 12 ετών. Απευθύνθηκε σε εμάς για τη διασκευή και τη σκηνοθεσία και εμείς με χαρά αποδεχτήκαμε αυτή την πολύ δημιουργική πρόκληση. Ο Σαίξπηρ γενικώς αλλά και το συγκεκριμένο έργο έχει όλη αυτή τη μαγεία, το χιούμορ μα και την πλοκή που ενδείκνυται και για μικρότερους θεατές, πάντα με την κατάλληλη διαχείριση.
Λάζαρος: Πέρσι με τον Στέφανο διασκευάσαμε για το θέατρο τη νουβέλα του Μπαλζάκ "Το καταραμένο παιδί" και απολαύσαμε όλη η διαδικασία της συγγραφής. Όταν, λοιπόν, μιλήσαμε με την Ναταλία, πέρα από το ότι μας συνεπήρε ο ενθουσιασμός της και η συνέπειά της που ήταν ξεκάθαρη από την πρώτη στιγμή, μας φάνηκε πολύ ενδιαφέρον να βουτήξουμε αυτήν την φορά στον κόσμο του Σαίξπηρ και ακόμη πιο γοητευτικό να τον συστήσουμε σε παιδιά.
Είναι μεγάλη πρόκληση να διασκευάζεις ένα κλασικό έργο της παγκόσμιας δραματουργίας για ένα νεότερο κοινό, διατηρώντας παράλληλα τη μαγεία και το πνεύμα του πρωτότυπου;
Στέφανος: Η μαγεία, το χιούμορ και η τρέλα που έχει αυτό το έργο από γραφής, είναι όλα στοιχεία απαραίτητα για μια παράσταση που απευθύνεται σε παιδιά. Αυτά ήταν η βάση της δραματουργίας και της διασκευής μας. Ήταν οι οδηγοί μας. Όποια προσαρμογή αφορούσε στα μηνύματα και σε κάποια νοήματα που δεν ταιριάζουν κατά τη γνώμη μας στο συγκεκριμένο πλαίσιο, αλλά τροποποιήθηκαν με πολλή φροντίδα και μελέτη, ώστε να αφορούν περισσότερο τα παιδιά που θα δουν το έργο.
Λάζαρος: Δεν θελήσαμε να κάνουμε μια παράσταση που έχει απλώς αφορμή το "Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας". Δεν θέλαμε να γράψουμε ένα νέο έργο, δηλαδή, που είχε ως βάση το έργο του Σαίξπηρ, αλλά απέχει από την πλοκή, τους χαρακτήρες και την ουσία του πρωτότυπου. Η πρόθεσή μας ήταν και είναι να μεταφέρουμε το έργο αυτό καθαυτό, όχι αλλάζοντας το, αλλά μόνο προσαρμόζοντάς το για παιδιά. Η πρόκληση είναι να αισθανθεί το παιδί σήμερα πως αυτή η ιστορία το αφορά, το παρασύρει και το ενδιαφέρει.
Ο Πουκ αποτελεί τον "απόλυτο οδηγό" σε αυτό το μαγεμένο δάσος. Πώς προσεγγίσατε σκηνοθετικά αυτόν τον σκανταλιάρη χαρακτήρα ώστε να κερδίσει την αγάπη και την προσοχή των παιδιών;
Λάζαρος: Στην παράστασή μας όλοι οι ρόλοι του έργου παίζονται από τέσσερεις ηθοποιούς. Επιλέξαμε, με βάση αυτό, να έχουμε τέσσερεις Πουκ που υποδέχονται το κοινό σε αυτό το μαγεμένο δάσος και το εισάγει στον κόσμο του έργου. Είναι ο χαρακτήρας που μιλάει απευθείας στον θεατή και μάλιστα σε μια κομβική στιγμή ζητάει τη βοήθειά του και τη συμμετοχή του.
Στέφανος: Μέσω του Πουκ – ή καλύτερα μέσω των Πουκ – γίνεται το διαδραστικό παιχνίδι που υπάρχει στην παράσταση. Θα μπορούσαμε να πούμε πως το ξωτικό αυτό είναι όλη η πλευρά, όχι μόνο των μικρών μα και των μεγάλων θεατών, που είναι γεμάτη ενέργεια, όρεξη για σκανταλιές και αταξίες. Είναι ένα πλάσμα παιχνιδιάρικο και έξυπνο, μέσω του οποίου το έργο προχωράει παρακάτω. Δεν θέλαμε να πάμε σε λογική ενός Πουκ με αέρινη κίνηση, επιτηδευμένη πονηρή φωνή και μούτες. Ο Πουκ είναι στην παράσταση ο πιο άμεσος, προσιτός και επικοινωνιακός χαρακτήρας, ένας διασκεδαστικός, εύθυμος και ζαβολιάρης τύπος που όλοι θα θέλαμε στην παρέα μας.
Η παράσταση δίνει έμφαση στη διαδραστικότητα, τη μουσική και το χρώμα. Πόσο σημαντικό θεωρείτε να συμμετέχει ενεργά το παιδί στη θεατρική εμπειρία αντί να λειτουργεί απλώς ως παθητικός θεατής;
Στέφανος: Το στοίχημα στο θέατρο, ανεξάρτητα με το αν απευθύνεται σε ενήλικες ή και σε παιδιά, είναι να κρατήσει το ενδιαφέρον του θεατή, να τον αφυπνίσει και να του προσφέρει μια μοναδική εμπειρία, μιας και κάθε παράσταση είναι πάντα διαφορετική αφού το κοινό αλλάζει κάθε μέρα. Στο θέατρο για παιδιά αυτό γίνεται ακόμη πιο απαιτητικό, καθώς σε αντίθεση με τον ενήλικα, ένα παιδί θα έρθει στο θέατρο που επέλεξαν άλλοι για εκείνο (γονείς, δάσκαλοι, κηδεμόνες κλπ). Από την άλλη έρχεται πιο αγνό, πιο αθώο, πιο έτοιμο ίσως να ξεχάσει τα πάντα και να μπει στην ιστορία που θα του διηγηθείς. Αυτό σημαίνει πως όλα, από το κείμενο, τη σκηνοθεσία, την υποκριτική, το σκηνικό και τα κοστούμια, τη μουσική, τις χορογραφίες, τους φωτισμούς, τα πάντα πρέπει να εγείρουν το ενδιαφέρον. Η διάδραση, όμως, είναι το κάτι παραπάνω, που βάζει το παιδικό κοινό σε πιο ενεργητική θέση.
Λάζαρος: Έτσι είναι. Και το "Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας" με όλη τη μαγεία, τις μεταμορφώσεις, τις παρεξηγήσεις και βέβαια τον σκανταλιάρη Πουκ, προσφέρεται για κάτι τέτοιο. Φροντίσαμε πολύ τη σκηνή που εμπεριέχει το διαδραστικό παιχνίδι, ώστε να γίνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, επενδύοντας στο χιούμορ, τη φαντασία και τη διασκέδαση για τα παιδιά, τα οποία βοηθούν τους Πουκ στο δύσκολο έργο τους. Εγώ ως ηθοποιός λατρεύω το διαδραστικό παιχνίδι στις παραστάσεις για παιδιά όπου παίζω. Πιστεύω είναι η στιγμή που πραγματικά κάνει σκηνή και πλατεία να ενωθούν και να νιώσουν ομάδα.
Πέρα από το χιούμορ και τη φαντασία, ποιες θεματικές και ποια μηνύματα θέλετε να "πάρουν" μαζί τους τα παιδιά φεύγοντας από το θέατρο;
Στέφανος: Το πρώτο πράγμα που θα ήθελα είναι το παιδί φεύγοντας να αισθανθεί πως για λίγο βρέθηκε σε ένα μαγικό μέρος, να νιώσει πως το θέατρο μπορεί να είναι ωραίο, δημιουργικό και ζωντανό και πως είναι ένα μέρος που θα ζητήσει να ξαναπάει. Θα μου άρεσε δηλαδή να το δει σαν ένα "όνειρο" που άξιζε το χρόνο του και άγγιξε λίγο την ψυχή του. Από εκεί και πέρα, στόχος μας είναι να σκεφτεί και να εισπράξει χωρίς διδακτισμούς πόσο σημαντικό είναι να μπαίνουμε ο ένας στη θέση του άλλου, πόσο μεγάλο ρόλο παίζει στη ζωή μας η φιλία, αλλά και πόσο ο καθένας μας είναι μοναδικός και ξεχωριστός.
Το "Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας" απευθύνεται σε όλη την οικογένεια. Πώς καταφέρνει μια παράσταση να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον τόσο των μικρών θεατών όσο και των γονιών τους;
Λάζαρος: Ένας από τους στόχους μας είναι να περνάμε και εμείς καλά βλέποντας την παράσταση. Επίσης είναι ζητούμενο να φτιαχτεί μια παράσταση που αντιμετωπίζει τα παιδιά σοβαρά και με ευθύνη, με πλήρη επίγνωση του ότι δεν μπορείς εύκολα να ξεγελάσεις αυτό το κοινό. Από παραστάσεις μέχρι ταινίες και μουσικές, όπου αυτό έχει πετύχει, βλέπουμε πως αυτόματα το αποτέλεσμα αφορά και τους ενήλικες. Εγώ προσωπικά ακόμη και σήμερα γελάω και συγκινούμαι από τις ταινίες της Disney, ακριβώς γιατί λαμβάνουν όλα τα παραπάνω υπόψη. Νομίζω πως είναι αναγκαίο να μην υποτιμούμε το παιδικό κοινό κυρίως να μας αφορά και εμάς η ιστορία που λέμε. Αν αυτό γίνει, νομίζω πως θα έχεις μια παράσταση που πιάνει κάθε ηλικία.
Πέρα από τα Σάββατα για το κοινό, υπάρχουν και καθημερινές παραστάσεις για σχολεία. Πώς αντιδρούν οι μαθητές όταν έρχονται σε επαφή με τον κόσμο του Σαίξπηρ μέσα από τη δική σας ματιά;
Στέφανος: Αυτό μένει να το μάθουμε μέσα από τις παραστάσεις που έρχονται. Προς το παρόν βλέπουμε μεγάλο ενδιαφέρον τόσο από γονείς όσο και από σχολεία που ήδη κλείνουν να δουν την παράσταση. Προσωπικά είμαι σίγουρος πως θα την απολαύσουν όσο την απολαμβάνουμε και εμείς σε όλη τη διάρκεια των προβών.
Λάζαρος: Στις παραστάσεις για σχολεία, όπου τα παιδιά είναι όλα μαζί και όχι με τους γονείς τους, είναι ακόμη μεγαλύτερο το στοίχημα να γίνουν όλοι μέτοχοι και κοινωνοί του "ονείρου". Έχω τη βεβαιότητα πως το στοίχημα αυτό θα κερδηθεί. Άλλωστε μιλάμε για ένα από τα αριστουργήματα του Σαίξπηρ και για μια παράσταση που όλοι μας έχουμε δώσει τον καλύτερο εαυτό μας.
Πληροφορίες παράστασης
Θέατρο Μαβίλη, Δορυλαίου 10-12, Αθήνα – Μετρό Μέγαρο Μουσικής
Πρεμιέρα: Σάββατο 3 Οκτωβρίου & Κάθε Σάββατο στις 12:00
Καθημερινές παραστάσεις για σχολεία
Ηλικίες: 5 έως 12 ετών
Διάρκεια: 75 λεπτά, χωρίς διάλειμμα
Εισιτήρια: από 8€ Προπώληση εδώ
