Ζούμε σε μια εποχή που οι λέξεις "συμπερίληψη", "ίσιες ευκαιρίες" και "ενταξιακή εκπαίδευση" φιγουράρουν σε συνεντεύξεις πολιτικών και σε κάθε σχολική εγκύκλιο. Στην πράξη όμως, η πραγματικότητα για τις οικογένειες των νευροδιαφορετικών παιδιών παραμένει σκληρή, τιμωρητική και, τελικά, βαθιά ταξική.
Ας πάρουμε ένα μόνο παράδειγμα από τα πολλά. Σε ένα δημόσιο λύκειο στην Αττική. Πρωταγωνιστές, ένας μαθητής Λυκείου που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού και η μητέρα του, που έρχεται αντιμέτωπη με το αληθινό πρόσωπο του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.
Η υπόσχεση, η προκαταβολή και το "όχι"
Ο μαθητής είναι ένας έφηβος αυτόνομος, λειτουργικός, χωρίς εκρήξεις ή επιθετικές συμπεριφορές. Το μόνο που μπορεί να του συμβεί υπό συνθήκες έντονου στρες είναι μια κρίση πανικού - κάτι που μπορεί να βιώσει οποιοσδήποτε έφηβος στην ηλικία του.
Όταν το σχολείο ανακοίνωσε την προγραμματισμένη τετραήμερη εκδρομή στο εξωτερικό για την άνοιξη, το αγόρι χάρηκε όπως κάθε παιδί. Το κόστος της εκδρομής είναι όσο ένας μέσος μισθός - ένα υπέρογκο ποσό δηλαδή για την πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών εν μέσω ασταμάτητης ακρίβειας. Η μαμά του ζήτησε βοήθεια από την οικογένειά της, βρήκε τα χρήματα και κατέβαλε εγκαίρως την προκαταβολή μαζί με τη γραπτή συγκατάθεσή της.
Λίγο αργότερα, όμως, ήρθε η ψυχρολουσία.
Ο σύλλογος καθηγητών συνεδρίασε και αποφάσισε πως δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να συνοδεύσει το συγκεκριμένο παιδί στο ταξίδι. Έτσι απλά. Χωρίς δεύτερη κουβέντα, χωρίς να αναζητηθεί μια ουσιαστική λύση.
Για να είμαστε δίκαιοι, η στάση των εκπαιδευτικών είναι σε ένα βαθμό κατανοητή. Οι καθηγητές καλούνται να συνοδεύσουν δεκάδες εφήβους στο εξωτερικό χωρίς καμία ουσιαστική νομική κάλυψη ή εξειδικευμένη υποστήριξη από το κράτος. Σε περίπτωση που συμβεί το παραμικρό, η ποινική και αστική ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τους ίδιους. Όταν το ίδιο το σύστημα τους αφήνει ακάλυπτους, είναι αναμενόμενο να διστάζουν να αναλάβουν ευθύνες που υπερβαίνουν τους όρους των καθηκόντων τους, βάζοντας ενδεχομένως σε κίνδυνο την ασφάλεια όλων των μαθητών.
Η γραφειοκρατία της απόρριψης
Η μητέρα δεν το έβαλε κάτω. Επικοινώνησε άμεσα με τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Η απάντηση που έλαβε, όπως μας είπε η ίδια η μητέρα, ήταν αποκαλυπτική του μεγάλου θεσμικού κενού: "Δεν υπάρχει νομοθεσία που να καλύπτει τέτοιες περιπτώσεις". Η μόνη διέξοδος, της είπαν, είναι να συνοδευτεί ο μαθητής από την εκπαιδευτικό Παράλληλης Στήριξης, αν και εφόσον η ίδια το δεχτεί.
Εδώ όμως αποκαλύπτεται το παράλογο του ελληνικού σχολείου:
-Μέχρι σήμερα, με τη σχολική χρονιά να προχωρά, η παράλληλη στήριξη για το παιδί δεν έχει φτάσει ακόμα στο σχολείο!
-Ακόμα κι αν το Υπουργείο αποφασίσει να καλύψει το κενό, η πραγματικότητα στα σχολεία είναι ότι ένας εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης καλύπτει 3 με 4 παιδιά παρά τις επίσημες συστάσεις για αποκλειστική στήριξη. Πώς λοιπόν αυτή η εκπαιδευτικός θα αφήσει τους υπόλοιπους μαθητές στην Αθήνα για να ταξιδέψει στην Ιταλία;
Οι "λύσεις" που εξαγοράζουν τη συμπερίληψη και την ισότητα
Όταν η μητέρα εξέτασε τις εναλλακτικές, βρέθηκε μπροστά σε νέα αδιέξοδα:
Να πάει η ίδια μαζί: Θα έπρεπε να βρει επιπλέον χρήματα. Σκέψου όμως: ποιος έφηβος θέλει τη μαμά του μαζί στην πενθήμερη/τετραήμερη εκδρομή με τους συμμαθητές του; Ποιο παιδί δεν θα ένιωθε στοχοποιημένο και "διαφορετικό";
Η ιδιωτική λύση των πολλών ευρώ: Η μοναδική "πρακτική" πρόταση που της έγινε ήταν να προσλάβει και να πληρώσει η ίδια ιδιωτικά μια συνοδό/εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης για τις ημέρες του ταξιδιού. Το κόστος; Κάτι παραπάνω από 1500 ευρώ (μεροκάματα, διαμονή, μεταφορικά της συνοδού).
Αναρωτιόμαστε...
Όταν μας μιλούν για "συμπερίληψη" και "κοινωνική ευαισθησία"
Πώς ένα δημόσιο σχολείο, σε εποχές άγριας οικονομικής δυσπραγίας, ζητά από μια οικογένεια να βρει χρήματα όσο ένας μισθός ή ενοίκιο σπιτιού για μια σχολική εκδρομή και, αν η οικογένεια δεν τα έχει, το παιδί απλά μένει πίσω;
Ποιο σχολείο κοιτάζει στα μάτια ένα νευροδιαφορετικό παιδί και του λέει: "Θα πάμε όλοι μαζί, αλλά εσύ δεν μπορείς να έρθεις";
Ποιο κράτος επιτρέπει σε γονείς νευροδιαφορετικών παιδιών να λύσουν ιδιωτικά το κενό- κι αυτό- αν έχουν τα αντίστοιχα ευρώ για την εκδρομή;
Η εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι δημόσιο αγαθό για όλους. Τα σχολεία μας δεν θα έπρεπε να κοστολογούν την αξιοπρέπεια των παιδιών μας σε χιλιάδες ευρώ. Δεν μιλάμε πια για ένα σύστημα που έχει αποτύχει αλλά για ένα σύστημα που μας κοιτάει κατάματα ενώ βγάζει τη μάσκα του.
Η νομική απάντηση
Ρωτήσαμε τη δικηγόρο Νανά Παπαδογεωργάκη για τη νομική διάσταση του ζητήματος και η απάντησή της ήταν διαφωτιστική. Όπως αναφέρει "η θέση ότι "δεν υπάρχει νομοθεσία" δεν ευσταθεί. Η εκδρομή είναι μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, και ο αποκλεισμός μαθητή λόγω φάσματος δύναται να συνιστά διάκριση.
Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (άρθρα 24 και 30 παρ. 5 της Σύμβασης του ΟΗΕ, ν. 4074/2012), κατοχυρώνει την ισότιμη συμμετοχή των παιδιών με αναπηρία στις σχολικές δραστηριότητες. Ο ν. 4488/2017 (άρθρο 61) υποχρεώνει κάθε δημόσιο φορέα να άρει τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν".
Η δικηγόρος εξηγεί ότι η ανησυχία των εκπαιδευτικών είναι εύλογη, όμως τη λύση οφείλει να τη δώσει η Πολιτεία, με συνοδό και έγκαιρη παράλληλη στήριξη. Δεν μπορεί να μένει πίσω το παιδί ή να πληρώνει η οικογένεια.
Σύμφωνα με την κα Παπαδογεωργάκη, ο γονιός σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να κάνει τα εξής: Nα ζητήσει εγγράφως την αιτιολογημένη απόφαση του συλλόγου διδασκόντων, να απευθυνθεί στη Διεύθυνση Εκπαίδευσης και, αν δεν βρεθεί λύση, να καταθέσει αναφορά στον Συνήγορο του Πολίτη, που είναι δωρεάν.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
