Οι Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) αποτελούν σοβαρές και πολύπλοκες ψυχικές νόσους, οι οποίες συνδέονται με μακροχρόνιες ιατρικές επιπλοκές και αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η δια βίου επιπολασμός των διατροφικών διαταραχών εκτιμάται στο 8,4%, ενώ ανησυχητικά υψηλά είναι τα ποσοστά στους εφήβους, με μελέτες στην Αυστραλία να δείχνουν σημειακή επίπτωση έως και 22%.
Η πανδημία COVID-19 επιδείνωσε περαιτέρω την κατάσταση. Έρευνες δείχνουν ότι οι ανησυχίες για την εικόνα σώματος, το άγχος, η κατάθλιψη και τα συμπτώματα των ΔΠΤ αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 50% κατά τη διάρκειά της. Παράλληλα, ευρωπαϊκά δεδομένα καταγράφουν αύξηση έως και 40% στις ΔΠΤ σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 6–18 ετών, ενώ παρόμοια τάση παρατηρείται και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα στοιχεία αυτά έχουν στρέψει έντονα την προσοχή στις επιπτώσεις των ΔΠΤ στις μικρότερες ηλικίες.
Αυτά αναφέρει η ψυχολόγος και ιδρύτρια του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών Δρ.Μαρία Τσιάκα, εξηγώντας πως "αν και οι διατροφικές διαταραχές μπορούν να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικία, τα παιδιά και οι έφηβοι φαίνεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Η δυσαρέσκεια για το σώμα και η αρνητική σχέση με την τροφή σε αυτές τις ηλικίες είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές, καθώς επηρεάζουν τη γνωστική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη, αλλά και τη σωματική υγεία. Μάλιστα, η διαταραγμένη σχέση με το φαγητό στην παιδική ηλικία αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης διατροφικής διαταραχής στην εφηβεία".
Ο ρόλος του σχολείου
Η δυσαρέσκεια για την εικόνα σώματος όπως η δίαιτα, αποτελούν από τους ισχυρότερους παράγοντες κινδύνου. Ενδεικτικά, περίπου οι μισοί μαθητές ηλικίας 6–12 ετών δηλώνουν δυσαρέσκεια για το σώμα τους, ενώ ανησυχίες για το βάρος και το "ιδανικό σώμα" εμφανίζονται ήδη από την ηλικία των πέντε ετών. Τα δεδομένα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πρώιμες παρεμβάσεις, με το σχολείο να αναδεικνύεται σε κρίσιμο χώρο πρόληψης.
Η σχολική κοινότητα μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη των ΔΠΤ. Μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα που προάγουν τη θετική εικόνα σώματος, την ισορροπημένη διατροφή και την κριτική σκέψη απέναντι στα πρότυπα ομορφιάς, οι μαθητές μπορούν να αναπτύξουν δεξιότητες αυτοεκτίμησης και ανθεκτικότητας απέναντι στην κοινωνική πίεση. Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται σε προνομιακή θέση για να αναγνωρίσουν πρώιμα σημάδια, όπως αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, υπερβολική ενασχόληση με το βάρος ή κοινωνική απόσυρση.
Ωστόσο, οι ΔΠΤ και τα συναφή ζητήματα αποτελούν συχνά ευαίσθητο θέμα συζήτησης. Έρευνες δείχνουν ότι πολλοί εκπαιδευτικοί αισθάνονται ανεπαρκώς προετοιμασμένοι να αναγνωρίσουν και να υποστηρίξουν μαθητές με διατροφικές διαταραχές. Αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για συστηματική επιμόρφωση και σαφή πλαίσια συνεργασίας με τις οικογένειες και τους ειδικούς ψυχικής υγείας.
Η έγκαιρη πρόληψη και η ενίσχυση του ρόλου του σχολείου μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμα βήματα για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που επηρεάζει ολοένα και περισσότερα παιδιά και εφήβους. Ωστόσο, παρά τον κομβικό ρόλο του σχολείου στην πρόληψη και την έγκαιρη αναγνώριση των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής, πολλοί εκπαιδευτικοί αναφέρουν ότι δεν γνωρίζουν πως να διαχειριστούν τέτοια ζητήματα στην καθημερινή σχολική πράξη. Οι ΔΠΤ, η εικόνα σώματος και οι διατροφικές συμπεριφορές αποτελούν συχνά ευαίσθητα θέματα, που απαιτούν γνώση, δεξιότητες και σαφή πλαίσια συνεργασίας με τις οικογένειες και τους ειδικούς ψυχικής υγείας.
Η έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών
Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών, διεξάγουν ανώνυμη ερευνητική μελέτη με τίτλο: "Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εκπαίδευση: Γνώσεις, Πεποιθήσεις, Αντιδράσεις και Δεξιότητες Διαχείρισης των Εκπαιδευτικών".
Η έρευνα απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης όλων των ειδικοτήτων και διαρκεί περίπου 8–10 λεπτά. Στόχος της είναι η καταγραφή των γνώσεων, των στάσεων και των αναγκών των εκπαιδευτικών, ώστε τα ευρήματα να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων και προγραμμάτων υποστήριξης στο σχολικό περιβάλλον.
🔗 Συμμετοχή στην έρευνα 👉 https://forms.gle/sFGBvd6U9ENrfys98
📅 Προθεσμία συμμετοχής: 10 Φεβρουαρίου 2026
Η συμβολή των εκπαιδευτικών είναι καθοριστική για την κατανόηση των πραγματικών αναγκών της σχολικής κοινότητας και για την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης.
Επιστημονική Ομάδα
- Φωτεινή Μπονώτη – Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας | fbonoti@uth.gr
- Κατερίνα Κορνηλάκη – Πανεπιστήμιο Κρήτης | ekornilaki@uoc.gr
- Μαρία Τσιάκα – Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών | mariatsiaka@hcfed.gr
