Το "θα δεις τι θα πάθεις" των γονιών επέστρεψε, είναι viral και μας προβληματίζει

Αν χαζεύεις κι εσύ όπως όλοι οι γονείς στα social media τα βράδια - την ώρα που κοιμούνται τα παιδιά- μάλλον έχεις πέσει πάνω σε βίντεο με το hashtag #FAFOparenting. Κάποια σε εξοργίζουν και κάποια σε προβληματίζουν.

Το FAFOparenting αναφέρεται στο "κάνε βλακεία και δες τι θα πάθεις" για να το πούμε κομψά, μια τεχνική που όσοι μεγάλωσαν πριν τα 90s μάλλον θυμούνται πολύ καλά. Ήταν η "τιμωρία" σου που σύμφωνα με τους γονείς σου σού έδινε πολύτιμα μαθήματα ζωής. Δεν έβαζες το παλτό σου; Θα κρύωνες στη βόλτα. Δεν ήθελες να φας φακές; Θα σου σέρβιραν φακές μέχρι να τις φας! 

Στους γονείς του gentle parenting αυτή η διαπαιδαγώγηση φαίνεται σκληρή και αναποτελεσματική, αφού ακριβώς για αυτό θέλησαν να είναι πιο συντονισμένοι με τα συναισθήματα και τις ανάγκες των παιδιών τους: Για να μην μεγαλώσουν με σκληρά μέτρα διαπαιδαγώγησης -όπως οι ίδιοι- και να εξασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους θα νιώθουν ασφάλεια και αποδοχή.

Η εξάντληση των σημερινών γονιών είναι διαφορετική

Το gentle parenting, όμως, απέτυχε κι εξάντλησε πολλούς γονείς. Όταν, εξάλλου, προσπαθείς να κάνεις κάτι που δεν σου είναι οικείο και δεν έμαθες κι εσύ στα παιδικά σου χρόνια, θέλεις πολύ υπομονή και πείσμα για να τα καταφέρεις. Η αντίδραση, λοιπόν, ήταν το Fafo parenting - που στην Ελλάδα θα το λέγαμε και ανατροφή "θα δεις τι θα πάθεις". 

Γονείς που δεν μπόρεσαν να βάλουν όρια με σωστό τρόπο και είδαν τα παιδιά τους να παίρνουν το "πάνω χέρι" και γονείς που πιστεύουν ότι αν δεν κάνουν κάτι δραστικό, τα παιδιά τους θα καταλήξουν να βαράνε βιτρίνες και να χτυπάνε συνομήλικους, αποφάσισαν να γίνουν σκληροί. Όχι απλά αυστηροί.

Στα βίντεο που κυκλοφορούν στα social media δεν θα δεις απλά μια μαμά να αφήνει την κόρη της να βουτάει το φαγητό της στο αλάτι για να διαπιστώσει ότι δεν αντέχει το τόσο αλμυρό. Αυτό το λες και φυσική συνέπεια. Θα δεις μαμάδες να σπάνε τα tablet των παιδιών, μπαμπάδες να βάζουν τα παιδιά να τρέχουν χιολιόμετρα και μαμάδες να αφήνουν το παιδί στο πεζοδρόμιο και να φεύγουν με το αυτοκίνητο όταν εκείνα αρνιούνται να μπουν μέσα. 

Σε πιάνει η καρδιά σου. Σίγουρα μια τέτοια μαμά είναι απεγνωσμένη. Ίσως και να προσπάθησε να εξηγήσει. Αλλά σε πιάνει η καρδιά σου να βλέπεις ένα παιδί να τρέχει φοβισμένο πίσω από το αυτοκίνητο. Στα σχόλια γράφουν: "κορυφαία γονεϊκή πρακτική". Το λεγόμενο Fafo επιστρέφει την εξουσία στους γονείς αλλά τους δίνει και μια "ελευθερία" να μην τους νοιάζει πια η σύνδεση που έχουν με τα παιδιά τους. 

Ήδη από πέρυσι άρθρο της Wall Street Journal εξηγούσε πως η άνοδος του Fafo parenting σημαίνει το τέλος του λεγόμενου gentle parenting. Η "ήπια" ανατροφή πλέον κατηγορείται για τα πάντα: Από τη δημιουργία κακομαθημένων νέων μέχρι τη γενικότερη νεανική παραβατικότητα και την κοινωνική παρακμή.

Οι γονείς εξαντληθηκαν να παρατηρούν κάθε αντίδραση του παιδιού και να ονοματίζουν με ηρεμία κάθε συναίσθημά του.

Σε πρόσφατο άρθρο της Guardian, η καθηγήτρια Ellie Lee, διευθύντρια του Κέντρου Μελετών Γονεϊκής Κουλτούρας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ, επισημαίνει πως "η γονεϊκότητα έχει γίνει υπερβολικά απαιτητική". Για αυτό οι υποστηρικτές του Fafo υποστηρίζουν ότι βοηθά τα παιδιά να μάθουν την ανεξαρτησία και τις συνέπειες των πράξεών τους – ακόμη κι αν αυτές οι συνέπειες είναι άβολες ή, στην ακραία τους μορφή, σκληρές. Οι επικριτές, όμως, λένε ότι βασίζεται υπερβολικά στον φόβο και την ταπείνωση και ότι, παρόλο που τα παιδιά μπορεί να συμμορφώνονται, υπονομεύεται η εμπιστοσύνη.

Οι γονείς χρειάζονται "εκπαίδευση" και λιγότερα social media

Το πρόβλημα είναι το εξής: Οι γονείς - σε μεγάλο ποσοστό-δεν αντιλαμβάνονται ξεκάθαρα την κάθε παιδαγωγική προσέγγιση. Το αυθεντικό gentle parenting περιλαμβάνει όρια και συνέπειες, ενώ το Fafo δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι τιμωρητικό. Στα social media η υπερβολή, όμως, κυριαρχεί και δυστυχώς κανονικοποιείται. 

Όταν περνάμε στο "δεν με νοιάζει, κάνε ό,τι θες”, τότε το μήνυμα γίνεται λάθος".

Αυτό εξηγεί στην Guardian και η ψυχολόγος Maryhan Munt: "Αν δεν μαζέψουν τα παιχνίδια τους και κάποιος τα πατήσει και σπάσουν, αυτό μπορεί να είναι ένα χρήσιμο μάθημα. Εκεί που έχω θέμα είναι στο "εντάξει, δοκίμασε αυτό το αναψυκτικό που ζητάς συνέχεια”. Ο ρόλος μας ως γονείς είναι να παρέχουμε όρια και πλαίσιο. Όταν όμως περνάμε στο "δεν με νοιάζει, κάνε ό,τι θες”, τότε το μήνυμα γίνεται λάθος".

Το Fafo μπορεί να επιτρέπει στους γονείς να χαλαρώσουν προσωρινά, αντικαθιστώντας την ατελείωτη διαπραγμάτευση με φυσικές συνέπειες. Είναι, όμως, μια πρακτική "σκληρής αγάπης" που έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν κι απέδειξε ότι τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από τις συνέπειες. Όπως εξηγεί και η ψυχολόγος και συγγραφέας του βιβλίου "Parenting for Humans", Emma Svanberg, τα παιδιά "μαθαίνουν από το πώς οι ενήλικες στέκονται δίπλα τους όταν έρχονται οι συνέπειες. Αν το Fafo μετατραπεί σε συναισθηματική αποστασιοποίηση – "θα το μάθεις με τον δύσκολο τρόπο, εγώ δεν ανακατεύομαι” – τότε τα παιδιά μπορεί να νιώσουν ντροπή, να αισθανθούν ότι δεν έχουν στήριξη ή να δυσκολευτούν να κατανοήσουν εμπειρίες που ξεπερνούν την αναπτυξιακή τους ικανότητα. Ο κίνδυνος δεν είναι η ανεξαρτησία, είναι η συναισθηματική απομόνωση". Κι αυτό πρέπει να μας προβληματίσει.