Μια από τις πιο σημαντικές δεξιότητες που αρχίζει να καλλιεργεί το παιδί σου καθώς πλησιάζει η ένταξή του στον παιδικό σταθμό ή στο σχολείο είναι να μοιράζεται. Το να περιμένει τη σειρά του, να μοιράζεται παιχνίδια και να συνεργάζεται με άλλα παιδιά δεν είναι απλώς μια "καλή συμπεριφορά", αλλά μια βασική κοινωνική δεξιότητα που σχετίζεται με τη συναισθηματική ωρίμανση, τη γλωσσική ανάπτυξη και την ικανότητα δημιουργίας σχέσεων.
Η έρευνα στην αναπτυξιακή ψυχολογία δείχνει ότι το μοίρασμα συνδέεται με την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης και της αυτορρύθμισης, δεξιότητες που βοηθούν τα παιδιά να προσαρμόζονται καλύτερα σε νέα περιβάλλοντα, όπως η τάξη του σχολείου. Αν και πολλές φορές περιμένουμε από τα παιδιά να "μάθουν να μοιράζονται" νωρίς, η πραγματικότητα είναι ότι αυτή η ικανότητα χτίζεται σταδιακά.
Γιατί δυσκολεύονται τα παιδιά να μοιραστούν;
Συνήθως γύρω στα 2,5 χρόνια τα παιδιά, σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC, αρχίζουν να κατανοούν την έννοια της εναλλαγής και του μοιράσματος, όμως μπορεί να χρειαστεί χρόνος μέχρι να το κάνουν αυθόρμητα χωρίς θυμό ή απογοήτευση. Αυτό συμβαίνει γιατί ήδη από περίπου τους 16 μήνες αναπτύσσεται έντονα η έννοια του "δικό μου". Είναι ένα φυσιολογικό αναπτυξιακό στάδιο, κατά το οποίο το παιδί αντιλαμβάνεται τα όρια του εαυτού του και αρχίζει να ξεχωρίζει τι του ανήκει και τι όχι.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η δυσκολία στο μοίρασμα δεν σημαίνει έλλειψη καλών τρόπων. Αντίθετα, αποτελεί μέρος της φυσιολογικής γνωστικής και συναισθηματικής εξέλιξης. Το παιδί χρειάζεται χρόνο, επανάληψη και θετικά παραδείγματα για να κατανοήσει την έννοια της συνεργασίας.
Πώς μπορείς να ενθαρρύνεις το παιδί σου να μοιράζεται
Ένας απλός τρόπος είναι μέσα από δημιουργικές δραστηριότητες στο σπίτι. Μπορείς, για παράδειγμα, να οργανώσεις ένα μικρό project, όπως να ζωγραφίσετε μαζί ένα δέντρο και να το διακοσμήσετε. Καθώς χρησιμοποιεί μαρκαδόρους, κόλλα ή άλλα υλικά, μπορείς να το βοηθήσεις να περιμένει τη σειρά του:
- Ενθάρρυνε τη διαδικασία και όχι μόνο το αποτέλεσμα.
- Χρησιμοποίησε λέξεις όπως "μοιραζόμαστε" και "δίκαια".
- Δείξε με το παράδειγμά σου πώς μοιράζεσαι εσύ ένα αντικείμενο.
Τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως μέσα από μίμηση. Όταν βλέπουν εσένα να περιμένεις τη σειρά σου ή να δίνεις κάτι σε κάποιον άλλο, αποκτούν ένα ισχυρό μοντέλο συμπεριφοράς.
Τι λέει η επιστήμη
Σύμφωνα με μελέτη του πανεπιστημίου του Harvard, η ικανότητα συνεργασίας και του μοιράσματος συνδέεται με την ανάπτυξη του προμετωπιαίου φλοιού του εγκεφάλου, της περιοχής που σχετίζεται με τον αυτοέλεγχο και τη λήψη αποφάσεων. H έρευνα έχει δείξει ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας χρειάζονται επαναλαμβανόμενες κοινωνικές εμπειρίες για να κατανοήσουν έννοιες όπως η δικαιοσύνη, το μοίρασμα και η εναλλαγή.
Μελέτες από οργανισμούς όπως η American Academy of Pediatrics επισημαίνουν ότι το παιχνίδι με συνομηλίκους είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων, καθώς προσφέρει ευκαιρίες για διαπραγμάτευση, επίλυση συγκρούσεων και κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων.
Πρακτικές ιδέες για να βοήθησεις το παιδί να ενισχύσει τη δεξιότητα
- Χρησιμοποίησε χρονόμετρο: Δώσε συγκεκριμένο χρόνο σε κάθε παιδί με ένα παιχνίδι ώστε να γίνει πιο κατανοητή η εναλλαγή.
- Δημιούργησε "κοινά" παιχνίδια και "προσωπικά" αντικείμενα. Τα παιδιά νιώθουν πιο ασφαλή όταν γνωρίζουν ότι κάποια πράγματα είναι μόνο δικά τους.
- Παίξτε παιχνίδια ρόλων: Μέσα από ιστορίες ή κουκλάκια μπορείς να δείξεις πώς μοιράζονται οι χαρακτήρες.
- Επαινέσε την προσπάθεια, όχι μόνο το αποτέλεσμα. Ακόμη κι ένα μικρό βήμα προς τη συνεργασία είναι σημαντικό.
- Δώσε χρόνο για ελεύθερο παιχνίδι με άλλα παιδιά. Η κοινωνική αλληλεπίδραση θα του δώσει πολλές ευκαιρίες να εξασκήσει τη δεξιότητα.
Δεν πιέζουμε τα παιδιά να μοιραστούν. Όταν το παιδί νιώθει ασφάλεια και βλέπει ότι το κατανοείς, είναι πιο πιθανό να δοκιμάσει να συνεργαστεί. Με υπομονή, συνέπεια και μικρές καθημερινές ευκαιρίες, θα δεις σταδιακά να αναπτύσσεται μια δεξιότητα που θα το βοηθήσει όχι μόνο στο σχολείο, αλλά και σε όλες τις σχέσεις της ζωής του.
