Μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι; Πιο δοτικοί, πιο γενναιόδωροι, πιο ειλικρινείς και δίκαιοι; Φυσικά μπορούμε! Κι αν μπορούμε οι μεγάλοι, τότε είναι πολύ πιο εύκολο για τα παιδιά.
Σε ένα παιδικό πάρτι συζητούσαμε με μια μαμά για τις δυσκολίες των παιδιών στο σχολείο, για τις κόντρες μεταξύ φίλων, για το διάβασμα, τα κορίτσια, τα αγόρια. Για όλα. Αυτές οι συζητήσεις που περιέχουν τύψεις, άγχος, αγωνία, επιβεβαίωση και αρκετά συχνά και γέλιο. Κι ανάμεσα στα σοβαρά και τα ασόβαρα μια μαμά μου λέει "Δεν με νοιάζουν αυτά. Θέλω μόνο να γίνει καλός άνθρωπος". Και τότε συνειδητοποίησα ότι σκεφτόμαστε όλη μέρα τα όρια, τις δεξιότητες, το διάβασμα, το διαγώνισμα και το πώς θα κοιμηθεί στην ώρα του και προσπερνάμε το πιο σημαντικό. Να νοιάζεται τους άλλους. Να είναι καλός άνθρωπος. Αλήθεια, πότε τους το μαθαίνουμε και πώς;
Σύμφωνα με τους ερευνητές του Harvard, Richard Weissbourd και Kiran Bhai, ο χαρακτήρας μας δεν είναι "σταθερός". Μπορεί στην οικογένεια, στο σχολείο ή στην παιδική χαρά, τα παιδιά συχνά να χαρακτηρίζονται ως "καλά" ή "κακά" και το ίδιο να συμβαίνει και με τους ενήλικες, αλλά όλοι έχουμε μεγάλη ικανότητα ηθικής εξέλιξης.
Τα παιδιά δεν είναι μονοδιάστατα, έχουν έναν συνδυασμό δυνατών και αδύναμων σημείων, που μπορούν να εξελιχθούν με τον χρόνο. Όταν, όμως, ένα παιδί χαρακτηριστεί ως "κακό", υπάρχει ο κίνδυνος να το αντιμετωπίσουμε με τρόπους που τελικά ενισχύουν αυτή την εικόνα.
Στην ηθική ανάπτυξη, όπως αναφέρουν οι ειδικοί σε άρθρο τους στο Harvard Gazette, είναι σημαντικό να υιοθετήσουμε αυτό που η ψυχολόγος Carol Dweck ονομάζει "νοοτροπία ανάπτυξης", την πεποίθηση ότι μπορούμε -και εμείς και τα παιδιά- να γινόμαστε διαρκώς καλύτεροι. Ένα παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να μοιραστεί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι εγωιστικό. Σημαίνει ότι δεν έχει μάθει ακόμα πώς να το κάνει και χρειάζεται καθοδήγηση.
Πώς μπορούμε να μάθουμε στα παιδιά να είναι "καλά";
Οι γονείς μέσα από το παράδειγμά τους -δείχνοντας φροντίδα, σεβασμό και δικαιοσύνη- αλλά και βοηθώντας τα παιδιά να σκεφτούν διαφορετικές πλευρές ενός ηθικού ζητήματος, μπορούν να ενισχύσουν την ανάπτυξή τους.
Εξίσου σημαντικό είναι να τα βοηθούν να διαχειρίζονται συναισθήματα που μπορεί να τα οδηγήσουν σε συμπεριφορές που πληγώνουν τους άλλους.
Οι γονείς- αλλά και οι εκπαιδευτικοί -μπορούν επίσης να ενθαρρύνουν τα παιδιά να δείχνουν φροντίδα στην πράξη: Να πλησιάζουν ένα παιδί που είναι μόνο του, να φέρονται με σεβασμό ακόμα κι όταν είναι εκνευρισμένα, να βοηθούν στο σπίτι ή στο σχολείο, να νοιάζονται για έναν γείτονα ή ένα ζώο. Μέσα από αυτές τις μικρές καθημερινές πράξεις, καλλιεργείται η ενσυναίσθηση.
Είναι σημαντικό να διευρύνουμε τον "κύκλο φροντίδας" πέρα από την οικογένεια και τους φίλους. Να νοιαζόμαστε και να σεβόμαστε τους ανθρώπους που συχνά περνούν απαρατήρητοι: Τον οδηγό του λεωφορείου, τον σερβιτόρο, τον άνθρωπο που καθαρίζει το σχολείο.
Τα λάθη των γονιών διδάσκουν τα παιδιά
Ένα από τα πιο ουσιαστικά εργαλεία, σύμφωνα με τους επιστήμονες του Harvard, είναι κάτι πιο απλό απ’ όσο νομίζουμε: Nα μιλάμε στα παιδιά ανοιχτά για τα δικά μας λάθη. Για τις στιγμές που δεν φερθήκαμε σωστά και για το πώς προσπαθούμε να γίνουμε καλύτεροι.
Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο ενισχύουμε την ηθική τους ανάπτυξη, αλλά δημιουργούμε και μια οικογενειακή κουλτούρα που βασίζεται στη φροντίδα για τους άλλους.
Διαβάστε Επίσης
