Ο Ιούνιος μπήκε, οι μέρες των εξετάσεων και του τέλους της σχολικής χρονιάς είναι εδώ, και μαζί τους επιστρέφει η γνώριμη, καλοκαιρινή ζέστη. Μόνο που φέτος δεν μιλάμε απλώς για τη ζέστη στο προαύλιο του σχολείου. Η κλιματική κρίση έχει μεταφέρει το μέτωπό της εκεί που χτυπά η καρδιά της καθημερινότητας των παιδιών: μέσα στις σχολικές αίθουσες.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δρ Ανδρέας Φλουρής, καθηγητής Φυσιολογίας και διευθυντής του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (και σύμβουλος του ΠΟΥ), η ζέστη στην τάξη δεν είναι μια απλή ενόχληση. Είναι ένας αόρατος εχθρός που σαμποτάρει άμεσα τον εγκέφαλο των παιδιών μας.
Ο εγκέφαλος του παιδιού είναι σαν υπολογιστής που "υπερθερμαίνεται"
Έχεις προσέξει πώς κολλάει το κινητό σου ή ο υπολογιστής σου όταν τον αφήνεις στον ήλιο; Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στο κεφαλάκι των παιδιών.
"Πρέπει να φανταστούμε τον εγκέφαλο ενός παιδιού σαν έναν υπολογιστή που προσπαθεί να τρέξει δύσκολα προγράμματα", τονίζει ο δρ Φλουρής. "Όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, το σώμα αναγκάζεται να διαθέτει περισσότερους πόρους για να διατηρήσει τη θερμική του ισορροπία. Αυτό αφήνει λιγότερη ενέργεια και προσοχή για τη μάθηση. Γι' αυτό οι πιο απαιτητικές λειτουργίες, όπως τα μαθηματικά, η μνήμη εργασίας και η λήψη αποφάσεων, επηρεάζονται ιδιαίτερα".
Πριν καν φτάσουμε σε ακραία σενάρια όπως η θερμοπληξία, ένα παιδί που κάθεται σε μια τάξη που "βράζει" είναι ήδη κουρασμένο, νυσταγμένο, διψασμένο, με πονοκέφαλο και μηδενική ικανότητα συγκέντρωσης.
Σοκαριστικά στοιχεία: 20% καλύτερες επιδόσεις όταν η τάξη είναι δροσερή!
Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία δεν αφήνει περιθώρια για αμφιβολίες: Η πτώση της θερμοκρασίας κάνει θαύματα: Μελέτες δείχνουν ότι όταν η θερμοκρασία σε μια σχολική τάξη πέφτει από τους 30°C στους 20°C, η απόδοση των μαθητών βελτιώνεται κατά περίπου 20%!
Το πρόβλημα λειτουργεί σωρευτικά: Μεγάλες έρευνες σε εκατομμύρια μαθητές παγκοσμίως αποδεικνύουν ότι οι πιο θερμές σχολικές χρονιές συνδέονται με χαμηλότερη μαθησιακή πρόοδο. Η ζέστη, δηλαδή, κλέβει σιγά-σιγά γνώση από τα παιδιά μας.
Και το χειρότερο; Η Ευρώπη είναι η ήπειρος με την πιο γρήγορα αυξανόμενη θερμοκρασία στον πλανήτη. Η ζέστη ξεκινά πλέον από τον Μάιο-Ιούνιο και κρατά μέχρι τον Σεπτέμβριο, πράγμα που σημαίνει ότι τα παιδιά μας κάνουν μάθημα σε συνθήκες για τις οποίες τα ελληνικά σχολεία δεν είχαν σχεδιαστεί ποτέ.
Μια νέα μορφή ανισότητας: Το σχολικό "θερμοκήπιο"
Το πρόβλημα δεν είναι ίδιο για όλους. Η ζέστη στα σχολεία δημιουργεί τεράστιες ανισότητες. Μια αίθουσα στον τελευταίο όροφο, με μεταλλική στέγη, κακή μόνωση και χωρίς καθόλου σκίαση μετατρέπεται σε κανονικό θερμοκήπιο. Την ίδια ώρα, στο ίδιο ή σε άλλο σχολείο, μια αίθουσα με σωστό αερισμό, σκιά ή ψύξη προστατεύει τους μαθητές της.
Τα παιδιά που τυχαίνει να γράφουν εξετάσεις ή να κάνουν μάθημα στις "ζεστές" αίθουσες αδικούνται κατάφωρα, αφού οι επιδόσεις τους πέφτουν χωρίς να φταίει το διάβασμά τους.
Ποια είναι η λύση;
Όταν σκάει ένας καύσωνας, η εύκολη λύση είναι να κλείσουν τα σχολεία. Αυτό όμως, όπως τονίζει ο δρ Φλουρής, μετακυλίει το πρόβλημα και το βάρος στις οικογένειες και στερεί πολύτιμο χρόνο διδασκαλίας. Δεν είναι πολιτική προσαρμογής.
Τι χρειαζόμαστε άμεσα; Ένα μόνιμο, εθνικό σχέδιο για ανθεκτικά σχολεία:
- Φύτευση δέντρων στις αυλές και τοποθέτηση συστημάτων σκίασης.
- Σωστή μόνωση και "ψυχρές" στέγες στις σχολικές υποδομές.
- Αποδοτική ψύξη και φυσικό αερισμό στις αίθουσες.
- Προσαρμογή των ωρών του μαθήματος, του διαλείμματος και της γυμναστικής ανάλογα με τον ήλιο.
Αν δεν πάρουμε την κατάσταση στα σοβαρά, η κλιματική κρίση θα κάθεται κάθε χρόνο στο ίδιο θρανίο με τα παιδιά μας, στερώντας τους την υγεία, τη συγκέντρωση και το μέλλον που τους αξίζει.
