Κάθε φθινόπωρο, μια νέα φουρνιά παιδιών μπαίνει στην τάξη. Είναι έξυπνα, θέλουν να μιλήσουν, να πουν μάθημα αλλά δεν αρθρώνουν ούτε λέξη. Το χέρι μένει κάτω.
Για πολλούς γονείς αυτό μεταφράζεται ως ντροπαλότητα, ένα σταθερό χαρακτηριστικό που κουβαλάει το παιδί. Ωστόσο, σύμφωνα με την εκπαιδευτικό Sheila Fortson δεν είναι θέμα ιδιοσυγκρασίας του παιδιού.
Γιατί τα παιδιά σωπαίνουν στην τάξη
Η Fortson που είναι εκπαιδευτικός, ειδικός στην ανάπτυξη παιδιών και εκτελεστική διευθύντρια του The FAME Center, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού όπου συνεργάζεται με εκατοντάδες παιδιά κάθε χρόνο, εξηγεί στο Mothelry πως δεν πρέπει να βιαστούμε να χαρακτηρίσουμε ένα παιδί "ντροπαλό". Τις περισσότερες φορές, τα παιδιά απλώς δεν βιώνουν αρκετές στιγμές χαμηλού ρίσκου όπου τα παρακολουθούν και τα ακούνε, οπότε το σώμα τους δεν έχει μάθει ακόμα ότι το να σε βλέπουν οι άλλοι είναι κάτι απόλυτα ασφαλές.
"Η αυτοπεποίθηση δεν είναι προσωπικότητα, είναι επαναλήψεις", υποστηρίζει η Fortson. Όσες περισσότερες ευκαιρίες έχει ένα παιδί να το βλέπουν στο σπίτι, τόσο λιγότερο ξένο του φαίνεται να το βλέπουν οπουδήποτε αλλιώς. Η ίδια ήταν, εξάλλου, όπως σημειώνει ένα ντροπαλό παιδί όταν πήγαινε σχολείο, και αυτό που άλλαξε τα πράγματα δεν ήταν κάποια μεγάλη, σοβαρή κουβέντα, αλλά οι επαναλήψεις που συσσωρεύονταν με τον χρόνο. Τι προτείνει, λοιπόν;
Παρουσίαση μπροστά στους γονείς
Η βασική τελετουργία της Fortson είναι αρκετά απλή. Ένα παιδί, μια μικρή "σκηνή" και μερικά λεπτά για να μοιραστεί κάτι. Ένα βιβλίο που διάβασε, ένα αστείο, κάτι που έφταξε με τα χέρια του, ή απλώς η μέρα του ειπωμένη σαν ιστορία. Η υπόλοιπη οικογένεια κάθεται, ακούει και χειροκροτά στο τέλος. Δύο έως πέντε λεπτά είναι υπεραρκετά.
Το περιεχόμενο δεν έχει μεγάλη σημασία. "Το ζητούμενο είναι να σταθείς όρθιος, να σε δουν και να φτάσεις μέχρι το τέλος", τονίζει. "Αυτός είναι ο μυς, και έτσι τον χτίζεις".
Πώς να το εφαρμόσεις ανάλογα με την ηλικία:
Νήπια και προνηπιακή ηλικία: Κάντο σαν παιχνίδι. Παιχνίδι επίδειξης με ένα αγαπημένο παιχνίδι, ή δραματοποίηση ενός παιδικού τραγουδιού. Όταν τελειώσουν, χειροκρότησε και επαίνεσε τη γενναιότητά τους.
Μεγαλύτερα παιδιά: Ζήτησε περισσότερη δομή. Βάλ’ τα να σε ξεναγήσουν σε ένα βιβλίο, να σου εξηγήσουν τους κανόνες ενός παιχνιδιού, ή να διηγηθούν κάτι καινούργιο από το σχολείο. Μπορείς να προσφέρεις ευγενική ανατροφοδότηση και την επιλογή να δοκιμάσουν ξανά, αλλά κράτησέ το σε μία μόνο προσεγμένη επανάληψη, επικροτώντας την προσπάθεια. Το να βάζεις ένα παιδί να το ξανακανει μέχρι να γίνει "τέλειο" γεννά μόνο απογοήτευση.
Το διάβασμα φωναχτά κάνει αθόρυβη, αποτελεσματική δουλειά
Η Fortson χαρακτηρίζει τη συνήθεια του να διαβάζει ένα παιδί φωναχτά ως ένα από τα πιο υποτιμημένα εργαλεία αυτοπεποίθησης που υπάρχουν. Του επιτρέπει να χρησιμοποιήσει τη φωνή του, την ένταση και την εκφραστικότητά του μπροστά σε κοινό, χωρίς την πίεση να βρει το ίδιο τα λόγια. Το αποκαλεί "προπόνηση αυτοπεποίθησης μεταμφιεσμένη σε φιλαναγνωσία". Μόλις ένα παιδί συνηθίσει να γεμίζει ένα δωμάτιο με τη δική του φωνή, το να χρησιμοποιεί τα δικά του λόγια μπροστά σε κόσμο μοιάζει πολύ λιγότερο τρομακτικό.
Όταν δεν υπάρχει κοινό από αδέρφια
Το πλήθος δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο. Ένας γονιός, ένας παππούς ή μια γιαγιά, ή μια σειρά από λούτρινα ζωάκια μετρούν εξίσου. Αυτό που μετράει είναι μια ξεκάθαρη στιγμή τύπου "εντάξει, τώρα είναι η σειρά σου".
Για το παιδί που αρνείται
Ξέχνα τη λέξη "παρουσίαση". Η Fortson επισημαίνει ότι αυτή η λέξη κάνει πραγματική ζημιά και ότι η περισσότερη άρνηση πηγάζει από την αίσθηση ότι το παιδί βρίσκεται υπό πίεση και στο επίκεντρο της προσοχής, παρά από το ότι δεν του αρέσει η προσοχή. Μην ανακοινώνεις κάποιο μεγάλο γεγονός αλλά ζήτησέ του να "μου πεις για τη μέρα σου σαν να λες τις ειδήσεις" ή "να εξηγήσεις τους κανόνες του παιχνιδιού σου στη γιαγιά". Άφησέ το να διαλέξει το θέμα και παρουσίασέ το απλώς ως μια μοιρασιά.
Δέκα λεπτά όπου ένα παιδί χρησιμοποιεί τη φωνή του, τη φαντασία και το σώμα του μπροστά σε ένα κοινό ενός ατόμου που το λατρεύει. Από εκεί ξεκινά η αυτοπεποίθηση και λίγους μήνες ο δάσκαλός του θα παρατηρήσει ένα χέρι που σηκώνεται πιο συχνά. Μια εθελοντική συμμετοχή για διάβασμα φωναχτά. Λίγη περισσότερη προβολή φωνής, λίγη λιγότερη επιφυλακτικότητα. Μην περιμένεις μια δραματική μεταμόρφωση από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά περισσότερο ένα αργό ξεδίπλωμα: Το παιδί θα σταματά να μικραίνει σε στιγμές που παλιότερα προσπαθούσε να κρυφτεί!

