Στη σύγχρονη γονεϊκή κουλτούρα υπάρχει συχνά η αγωνία ότι το παιδί "πρέπει" να κοινωνικοποιηθεί νωρίς με άλλα παιδιά, να μάθει να μοιράζεται, να προσαρμοστεί. Όμως η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: Μέχρι περίπου την ηλικία των 3 ετών, τα παιδιά δεν αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες μέσα από τους συνομηλίκους τους, αλλά μέσα από τη σχέση τους με έναν σταθερό, παρόντα ενήλικα.
Παράλληλο παιχνίδι, όχι κοινωνική αλληλεπίδραση
Πριν από τα 3 χρόνια, τα περισσότερα παιδιά παίζουν αυτό που η αναπτυξιακή ψυχολογία ονομάζει παράλληλο παιχνίδι. Παίζουν δίπλα σε άλλα παιδιά, όχι μαζί τους. Παρατηρούν, μιμούνται, αλλά δεν συνεργάζονται, δεν διαπραγματεύονται ρόλους και δεν ρυθμίζουν συναισθήματα μεταξύ τους. Αυτό δεν αποτελεί καθυστέρηση· είναι φυσιολογικό και αναπτυξιακά αναμενόμενο.
Η Mildred Parten, ήδη από τη δεκαετία του 1930, περιέγραψε τα στάδια του παιχνιδιού, δείχνοντας ότι το συνεργατικό παιχνίδι εμφανίζεται αργότερα, όταν το παιδί έχει αποκτήσει βασικές δεξιότητες αυτορρύθμισης και κατανόησης του άλλου.
Γιατί τα συνομήλικα παιδιά δεν προσφέρουν συναισθηματική "ρύθμιση"
Τα συνομήλικα νήπια δεν μπορούν να προσφέρουν συναισθηματική ρύθμιση ή καθοδήγηση, γιατί και τα ίδια βρίσκονται στο στάδιο της εκμάθησης. Δεν διαθέτουν τη νευρολογική ωριμότητα για να καθησυχάσουν, να βάλουν όρια με ασφάλεια ή να βοηθήσουν ένα άλλο παιδί να ηρεμήσει. Αυτό μπορεί να το προσφέρει μόνο ένας ήρεμος, συναισθηματικά διαθέσιμος ενήλικας. Η προσοχή του γονιού είναι η "τάξη" όπου μαθαίνει το παιδί
Για ένα παιδί κάτω των 3 ετών, η προσοχή του φροντιστή είναι το βασικό μαθησιακό περιβάλλον. Η παρουσία του ενήλικα λειτουργεί ως εξωτερικό σύστημα ρύθμισης για το ανώριμο νευρικό σύστημα του παιδιού. Ο τόνος της φωνής του γονιού γίνεται σταδιακά η εσωτερική φωνή του παιδιού.
Η σταθερή, προβλέψιμη φροντίδα, σύμφωνα με δημοσίευση του πανεπιστημίου Harvard, μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης και επιτρέπει στον εγκέφαλο να αναπτυχθεί σε συνθήκες ασφάλειας, όχι άγχους.
Τι είναι πραγματικά σημαντικό κάτω από τα 3
Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία στα πρώτα χρόνια δεν είναι η πρώιμη κοινωνικοποίηση, αλλά:
- η συναισθηματική ασφάλεια,
- η σταθερή σύνδεση με έναν φροντιστή,
- η προβλέψιμη, στοργική φροντίδα.
Αυτά αποτελούν το θεμέλιο για τον εγκέφαλο, τα συναισθήματα και τις μελλοντικές σχέσεις του παιδιού.
Πώς μαθαίνει το παιδί ότι ο κόσμος είναι ασφαλής
Μέσα από τη γλώσσα, το παιχνίδι, την αγκαλιά και τον σεβασμό στον ρυθμό του, το παιδί μαθαίνει βαθιά, σιωπηρά μηνύματα:
"Είμαι ασφαλής"
"Με αγαπούν και με υπολογίζουν"
"Ο κόσμος είναι ένα μέρος που μπορώ να εμπιστευτώ"
Αυτά τα μηνύματα δεν διδάσκονται. Εγγράφονται στον εγκέφαλο μέσα από τη σχέση.
Η ασφαλής προσκόλληση προηγείται των κοινωνικών δεξιοτήτων
Η πρώτη και σημαντικότερη κοινωνική εμπειρία ενός παιδιού είναι η σχέση του με έναν φροντιστή που το νοιάζεται πραγματικά. Η ασφαλής προσκόλληση προηγείται. Οι κοινωνικές δεξιότητες θα έρθουν αργότερα, όταν το παιδί έχει ήδη νιώσει ασφάλεια, έχει ρυθμιστεί και έχει χτίσει εσωτερική σταθερότητα.
Γι’ αυτό, μέχρι τα τρία τους χρόνια, τα παιδιά έχουν πραγματικά ανάγκη άλλα παιδιά. Χρειάζονται εμάς.
