Ενδιαφέροντα αλλά και ανησυχητικά είναι τα συμπεράσματα της πρώτης μελέτης που αποτυπώνει τη συνολική εικόνα της εμβολιαστικής κάλυψης έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) στην Ελλάδα. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Vaccine, καλύπτει την περίοδο 2022-2024 και βασίστηκε σε εθνικά ψηφιακά δεδομένα από την ΗΔΙΚΑ.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, παρότι έχει σημειωθεί πρόοδος, η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει χαμηλότερη από τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), ο οποίος προβλέπει 90% πλήρη εμβολιασμό των κοριτσιών έως την ηλικία των 15 ετών μέχρι το 2030.
Ποιοι πραγματοποίησαν τη μελέτη και τι εξέτασαν
Η ερευνητική ομάδα αποτελείται από επιστήμονες του ΕΚΠΑ, της ΗΔΙΚΑ και του Υπουργείου Υγείας. Η ανάλυση βασίστηκε σε ανωνυμοποιημένα δεδομένα από το Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης και το Μητρώο ΑΜΚΑ και αφορούσε παιδιά ηλικίας 9 έως 15 ετών. Στόχος ήταν να αποτυπωθεί με ακρίβεια η πρόοδος του εμβολιασμού HPV στη χώρα και να εντοπιστούν πιθανές ανισότητες ανά ηλικία, φύλο, περιοχή και κοινωνικά χαρακτηριστικά.
Περισσότερα παιδιά ξεκινούν τον εμβολιασμό, αλλά όχι έγκαιρα
Τα στοιχεία δείχνουν σταθερή αύξηση στην έναρξη του εμβολιασμού (τουλάχιστον μία δόση):
- Κορίτσια 9-15 ετών: από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024
- Αγόρια 9-15 ετών: από 10,8% σε 31,4%, μετά την ένταξή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών
Ωστόσο, σημαντικό πρόβλημα παραμένει η καθυστέρηση στην έναρξη του εμβολιασμού. Στη συνιστώμενη ηλικία των 9-11 ετών, το 2024 είχε εμβολιαστεί με τουλάχιστον μία δόση μόλις:
- το 18,6% των κοριτσιών
- το 16,6% των αγοριών
Τι συμβαίνει μέχρι τα 15 έτη
Στα κορίτσια που φτάνουν τα 15 έτη, περίπου 6 στα 10 έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση HPV εμβολίου. Στα αγόρια, η εικόνα βελτιώνεται γρήγορα, με σχεδόν 4 στα 10 να έχουν ξεκινήσει εμβολιασμό μέχρι το 2024. Όμως, όταν εξετάζεται η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη (δύο δόσεις), τα ποσοστά παραμένουν χαμηλά:
- Στα κορίτσια: από 47,7% το 2022 σε 52,5% το 2024
- Στα αγόρια: από 1% σε 27,7% την ίδια περίοδο
Με απλά λόγια, σχεδόν 1 στα 2 κορίτσια και 3 στα 4 αγόρια δεν έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους μέχρι τα 15.
Μεγάλες γεωγραφικές ανισότητες
Η μελέτη αναδεικνύει έντονες διαφορές ανά περιφέρεια. Η Κρήτη εμφανίζει σταθερά τα υψηλότερα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης, ενώ το Βόρειο και το Νότιο Αιγαίο καταγράφουν τα χαμηλότερα. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν τις δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές και αναδεικνύουν την ανάγκη για στοχευμένες τοπικές παρεμβάσεις.
Κοινωνικές ανισότητες που προβληματίζουν
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι κοινωνικές ανισότητες. Παιδιά και έφηβοι που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά εμβολιασμού, τόσο στην έναρξη όσο και στην ολοκλήρωση του σχήματος. Ενδεικτικά, στα κορίτσια 9-15 ετών, η έγκαιρη έναρξη του εμβολιασμού είναι περίπου τριπλάσια σε όσες έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα σε σύγκριση με όσες έχουν γεννηθεί σε άλλη χώρα.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους γονείς
Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης ενημέρωσης και πρόληψης. Ο HPV εμβολιασμός είναι ασφαλής και αποτελεσματικός και προστατεύει από καρκίνους και σοβαρές παθήσεις στο μέλλον. Οι ειδικοί τονίζουν την ανάγκη:
- για καλύτερη ενημέρωση γονέων και εφήβων
- για ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας
- για στοχευμένες δράσεις σε νησιωτικές και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες
Τα ψηφιακά δεδομένα υγείας αποτελούν πλέον ένα ισχυρό εργαλείο, που μπορεί να βοηθήσει την Πολιτεία να καλύψει τα "κενά" και να προστατεύσει ουσιαστικά την υγεία των παιδιών μας.
Τι να ρωτήσω τον παιδίατρο για το εμβόλιο HPV
Αν το παιδί σoy βρίσκεται στην ηλικία 9–15 ετών, μια συζήτηση με τον παιδίατρο είναι το πιο σημαντικό πρώτο βήμα. Αυτές είναι μερικές χρήσιμες ερωτήσεις:
- Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για να ξεκινήσει το παιδί μου το εμβόλιο HPV; Οι ειδικοί συστήνουν την έναρξη από 9 ετών, πριν την εφηβεία.
- Πόσες δόσεις χρειάζονται και σε ποιο χρονικό διάστημα; Συνήθως απαιτούνται δύο δόσεις πριν τα 15.
- Γιατί είναι σημαντικό να γίνει το εμβόλιο πριν την εφηβεία; Η προστασία είναι μεγαλύτερη όταν προηγείται της πιθανής έκθεσης στον ιό.
- Είναι ασφαλές το εμβόλιο; Υπάρχουν παρενέργειες; Ο παιδίατρος μπορεί να εξηγήσει τι είναι φυσιολογικό και τι όχι.
- Αφορά μόνο τα κορίτσια ή και τα αγόρια; Ο HPV αφορά και τα δύο φύλα.
- Καλύπτεται πλήρως από το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών;
- Αν καθυστερήσαμε, μπορούμε να το ξεκινήσουμε τώρα; Η απάντηση είναι σχεδόν πάντα "ναι".
- Υπάρχει κάτι που πρέπει να προσέξουμε πριν ή μετά τον εμβολιασμό;
