Αν έχεις περάσει ώρα στην κουζίνα, έχεις ετοιμάσει "ένα κανονικό, ισορροπημένο γεύμα" και το παιδί σου το απορρίπτει με ένα ξερό "δεν το θέλω", δεν είσαι μόνη. Τα περισσότερα νήπια δεν εκφράζουν την αγάπη ή τη διάθεσή τους με λόγια. Το ίδιο συμβαίνει και με το φαγητό: δεν απορρίπτουν απαραίτητα το ίδιο το φαγητό, αλλά την πίεση, την προσδοκία ή την απώλεια ελέγχου που νιώθουν γύρω από αυτό.
Μια παιδιατρική διαιτολόγος μοιράστηκε μια απλή εμπειρία από το σπίτι της που φωτίζει ακριβώς αυτό το σημείο.
"Δεν το θέλω αυτό"
Η Hannah Hargrove, ειδική στη διατροφή βρεφών και νηπίων ( tinyeatersnutrition), περιέγραψε πώς χειρίστηκε ένα συνηθισμένο μεσημεριανό με την 2,5 ετών κόρη της.
Στο πιάτο υπήρχαν μακαρόνια με τόνο, πιπεριές, βατόμουρα και στικς σέλινου. Η αντίδραση του παιδιού ήταν άμεση:
"Δεν το θέλω αυτό".
Η απάντηση της Hannah δεν περιλάμβανε εξηγήσεις, διαπραγματεύσεις ή πίεση: "Αυτό έχουμε σήμερα για μεσημεριανό. Αν δεν πεινάς, δεν χρειάζεται να το φας".
Μια φράση απλή, σταθερή και ήρεμη. Χωρίς θυμό. Χωρίς "ένα μπουκιά μόνο".
Ο έλεγχος στις λεπτομέρειες
Αντί να προσπαθήσει να πείσει το παιδί ότι "της αρέσουν τα μακαρόνια", η Hannah έκανε κάτι διαφορετικό: της έδωσε μικρές επιλογές. Τη ρώτησε ποια μαχαιροπίρουνα θέλει να χρησιμοποιήσει.
Η μικρή διάλεξε μια λαβίδα που εξασκούνταν να χρησιμοποιεί και ένα ροζ πιρούνι.
"Για εμάς αυτό μοιάζει ασήμαντο", εξηγεί η ίδια.
"Για ένα παιδί, όμως, είναι τεράστιο. Του δίνει αίσθηση ελέγχου". Και αυτή η αίσθηση ελέγχου είναι συχνά το κλειδί.
Τι απέφυγε συνειδητά
Η παιδιατρική διαιτολόγος εξηγεί ότι στο συγκεκριμένο γεύμα δεν:
- ρώτησε το παιδί τι θέλει να φάει,
- προσπάθησε να το πείσει ότι "του αρέσει" κάποιο φαγητό,
- χρησιμοποίησε ανταλλάγματα ("αν φας, θα πάρεις…"),
- σχολίασε το πόσο ή πόσο λίγο έτρωγε.
Το αποτέλεσμα ήρθε χωρίς καμία παρέμβαση. Το παιδί ξεκίνησε τρώγοντας τα βατόμουρα, μετά λίγο σέλινο και, τελικά, δοκίμασε τα μακαρόνια. Στο τέλος είπε:
"Μμμ, μου αρέσουν αυτά τα μακαρόνια".
"Δεν είπα "σου το είπα”", παραδέχεται η Hannah.
"Απλώς είπα: "κι εμένα”".
Ποιος αποφασίζει τι στο τραπέζι;
Η φιλοσοφία της συνοψίζεται σε έναν βασικό κανόνα που υποστηρίζεται ευρέως από ειδικούς:
Ο γονιός αποφασίζει τι και πότε προσφέρεται το φαγητό.
Το παιδί αποφασίζει αν και πόσο θα φάει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αφήνουμε το παιδί να τρώει ό,τι θέλει, όποτε θέλει. Σημαίνει ότι κρατάμε σταθερά αλλά ήρεμα όρια, χωρίς να μετατρέπουμε κάθε γεύμα σε πεδίο μάχης.
Όταν οι συμβουλές δεν αρκούν
Πολλοί γονείς αναγνώρισαν τον εαυτό τους στην ιστορία της Hannah. Κάποιοι, όμως, επεσήμαναν ότι αυτές οι πρακτικές δεν λειτουργούν πάντα — ειδικά σε παιδιά με ARFID (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder), μια διαταραχή σίτισης που συναντάται συχνότερα σε παιδιά με αυτισμό ή άλλες αναπτυξιακές δυσκολίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η καθοδήγηση από ειδικό είναι απαραίτητη.
Τι προτείνουν ακόμη οι ειδικοί
Η παιδιατρική διαιτολόγος Lucy Upton τονίζει ότι η υπερβολική παρότρυνση μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα. Έρευνες δείχνουν ότι οι γονείς προτρέπουν τα παιδιά να φάνε κατά μέσο όρο 17,5 φορές ανά γεύμα, κάτι που συχνά αυξάνει την ένταση και το άγχος. Επιπλέον, συστήνει να αποφεύγουμε χαρακτηρισμούς όπως "καλό" και "κακό" φαγητό. Τα παιδιά μπορεί να συνδέσουν την αξία τους με αυτό που τρώνε, νιώθοντας ενοχές ή σύγχυση. Τέλος, η υπερβολική απαγόρευση συγκεκριμένων τροφών μπορεί μακροπρόθεσμα να οδηγήσει σε ανθυγιεινή σχέση με το φαγητό.
Και μερικές φορές, το πιο βοηθητικό που μπορούμε να κάνουμε… είναι απλώς να αφήσουμε χώρο.
Πώς να βοηθήσεις το παιδί σου να τρώει λαχανικά
Όταν ένα παιδί γυρίζει το κεφάλι του ακόμα και στη θέα ενός μπρόκολου ή αντιμετωπίζει τη μπανάνα σαν "εχθρό", είναι εύκολο να νιώσεις ότι έχεις εξαντλήσει όλες τις επιλογές. Κι όμως, υπάρχουν μερικοί απλοί τρόποι να κάνεις τα φρούτα και τα λαχανικά λίγο πιο… φιλικά.
Παίξε με τα χρώματα | Τα παιδιά ανταποκρίνονται πολύ περισσότερο σε ό,τι φαίνεται ενδιαφέρον. Δοκίμασε να γεμίζεις το πιάτο τους με φρούτα και λαχανικά διαφορετικών χρωμάτων — σαν ένα μικρό ουράνιο τόξο. Το παιχνίδι με τα χρώματα συχνά ανοίγει τον δρόμο και για νέες γεύσεις.
Φρούτο σε κάθε γεύμα | Η προσθήκη φρούτων δεν χρειάζεται να περιορίζεται στο δεκατιανό. Μπορείς να τα εντάξεις:
- στο πρωινό (σε γιαούρτι, κουάκερ ή τοστ),
- στις σαλάτες,
- ακόμα και στα επιδόρπια.
Όσο πιο συχνά υπάρχουν στο τραπέζι, τόσο πιο φυσικά γίνονται μέρος της καθημερινότητας.
Κάν’ το παιχνίδι | Όταν το φαγητό γίνεται παιχνίδι, αλλάζει όλη η δυναμική. Πολτοποιήστε φρούτα μαζί, πειραματιστείτε με υφές και χρώματα, φτιάξτε "έργα τέχνης" στο πιάτο με μούρα ή φέτες φρούτων. Έτσι, τα παιδιά εξοικειώνονται με τις γεύσεις χωρίς πίεση.
Και αν τίποτα δεν πιάνει;
Η Ciara Attwell, food writer και ιδρύτρια του My Fussy Eater, παραδέχεται ότι σε κάποιες περιπτώσεις —όταν το παιδί αρνείται κατηγορηματικά— η λύση μπορεί να είναι τα "κρυφά" λαχανικά. Όχι ως μόνιμη τακτική, αλλά ως ένας τρόπος να διασφαλιστεί ότι το παιδί λαμβάνει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Μερικές ιδέες που προτείνει:
- Κεφτεδάκια φούρνου με γλυκοπατάτα, καρότο και ντομάτα — χωρίς να φαίνεται τίποτα.
- Μακαρόνια με κρεμώδη σάλτσα κουνουπιδιού, για ένα έξτρα διατροφικό boost.
- Σπανακόπιτα με λαχανικά όπως ντομάτα, κουνουπίδι και κολοκύθι.
- Φριτάτα με γλυκές πιπεριές, που προσθέτουν χρώμα και ήπια γεύση.
Το ζητούμενο δεν είναι να "ξεγελάσουμε" το παιδί για πάντα. Είναι να το βοηθήσουμε να εξοικειωθεί σταδιακά με νέες γεύσεις, χωρίς άγχος, πίεση ή ενοχές. Γιατί, όπως και σε όλα στη γονεϊκότητα, η σχέση με το φαγητό χτίζεται λίγο λίγο — και πάντα με κατανόηση.
