Όταν διαβάζουμε τέτοιες δημοσιεύσεις τύπου "το mail που μου έστειλαν από το σχολείο της κόρης μου", συνήθως αναρωτιόμαστε αν είναι ψεύτικο. Στη συγκεκριμέν περίπτωση βέβαια- όπως και σε άλλες- το σημαντικό δεν είναι αν όντως συνέβη αλλά ότι θα μπορούσε να συμβεί. Και φυσικά τα σχόλια, τα σχόλια γονιών κάτω από τέτοιες δημοσιεύσεις που δεν αρμόζουν σίγουρα σε ανθρώπους που μεγαλώνουν παιδιά.
Ένα τέτοιο "σύνηθες" email από τη διεύθυνση ενός Γυμνασίου προς τους γονείς στάθηκε η αφορμή για μια έντονη συζήτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το θέμα; Η "ευπρέπεια" στην ένδυση των μαθητών.
Ωστόσο, όπως αναφέρει, ο άνθρωπος που δημοσίευσε την ανάρτηση, πίσω από τις λέξεις περί σεβασμού στον χώρο, κρύβεται μια προβληματική διατύπωση που φαίνεται να ενοχοποιεί αποκλειστικά το γυναικείο σώμα, προκαλώντας ερωτήματα για το τι τελικά διδάσκει το εκπαιδευτικό σύστημα στα παιδιά μας.
Η στοχοποίηση της γυναικείας εφηβείας
Το κεντρικό πρόβλημα, όπως επισημαίνεται στην ανάρτηση, δεν είναι η απαίτηση για μια στοιχειώδη ευπρέπεια, αλλά ο τρόπος που αυτή επικοινωνείται. Εστιάζοντας ονομαστικά σε σημεία του σώματος όπως το στήθος, η κοιλιά και τα πόδια, το μήνυμα παύει να είναι μια γενική οδηγία και μετατρέπεται σε έναν έμμεσο δακτυλοδεικτισμό προς τα κορίτσια.
Σε ηλικίες 12 έως 14 ετών, οι έφηβοι βιώνουν ραγδαίες αλλαγές στο σώμα τους, οι οποίες συχνά συνοδεύονται από ανασφάλεια. Όταν το σχολείο τους λέει ότι αυτά τα σημεία πρέπει να "κρύβονται" γιατί αποτελούν "πρόβλημα", ουσιαστικά τους διδάσκει ότι το σώμα τους είναι κάτι που προκαλεί ή ενοχλεί.
Όπως αναφέρεται στην ανάρτηση:
"Το μήνυμα είναι προβληματικό όπως είναι διατυπωμένο.
Το πρώτο πράγμα που παρατήρησε φίλη που το συζητήσαμε, είναι αν αφορά και τα αγόρια ή μόνο τα κορίτσια, γιατί εάν αφορά μόνο τα δεύτερα, ξεκάθαρα τα στοχοποιεί.
Είναι προβληματικό γιατί εστιάζει στο σώμα των παιδιών και με τρόπο που ενοχοποιεί μόνο τα κορίτσια.
Στήθος.
Κοιλιά.
Πόδια.
Τους λέει ότι το σώμα τους -ονομάζοντας τα συγκεκριμένα σημεία του- πρέπει να κρύβεται, είναι "πρόβλημα”. Και αυτό σε παιδιά 12, 13 και14 ετών, δηλαδή σε ηλικίες που ήδη περνάνε πολύ δύσκολα με όλες τις αλλαγές που τους συμβαίνουν και που τους δημιουργούν ανασφάλεια.
Και το πιο σοβαρό είναι ότι δεν αντιμετωπίζονται όλα τα παιδιά ίδια. Θεωρητικά μόνο απευθύνεται σε μαθητές και μαθήτριες".
Δύο μέτρα και δύο σταθμά
Η ανάρτηση αποκαλύπτει κάτι που συχνά προσπερνάμε: το ίδιο ρούχο ερμηνεύεται διαφορετικά ανάλογα με το ποιος το φοράει.
Ένα σορτσάκι σε ένα αγόρι θεωρείται απλώς καλοκαιρινό ένδυμα.
Το ίδιο σορτσάκι σε ένα κορίτσι μπορεί να χαρακτηριστεί "προκλητικό".
Αυτή η διάκριση δεν βασίζεται στο ύφασμα, αλλά στον τρόπο που η κοινωνία —και κατ’ επέκταση το σχολείο— επιλέγει να "βλέπει" το γυναικείο σώμα. Αντί το σχολείο να διδάσκει την ισότητα, φαίνεται να αναπαράγει στερεότυπα που φορτώνουν τα κορίτσια με ενοχές και ντροπή.
Όπως αναφέρεται: "το σχολείο οφείλει να διδάσκει σεβασμό όσο και ισότητα.
Είναι κάτι άλλο ο σεβασμός προς τον χώρο και τους άλλους, και άλλο εντελώς αυτή η στοχοποίηση, "στήθος, κοιλιά".
Και εάν υπάρχει κάποιο πραγματικά ακραίο περιστατικό μπορεί να αντιμετωπιστεί με διακριτικότητα.
Δεν χρειάζεται ένα μήνυμα το οποίο τελικά φορτώνει ενοχές τα κορίτσια και τα κάνει να αισθάνονται ότι πρέπει να ντρέπονται για το σώμα τους".
Η αποκαλυπτική συνομιλία με τους 13χρονους
Το πιο εντυπωσιακό κομμάτι της ανάρτησης είναι ο διάλογος με μαθητές Γυμνασίου, που αποδεικνύει πόσο βαθιά έχουν ριζώσει αυτές οι αντιλήψεις:
- "Αν ένα κορίτσι βγάλει την μπλούζα και φοράει αθλητικό μπουστάκι;" - "Θα την στείλουν σπίτι γιατί γδύθηκε!" - "Και αν ένα αγόρι βγάλει το μπλουζάκι του;" - "Θα του πουν να το βάλει για να μην κρυώσει".
Η απάντηση των παιδιών είναι ο καθρέφτης της εκπαίδευσής τους. Στο κορίτσι η τιμωρία είναι ηθική ("γδύθηκε"), ενώ στο αγόρι η παρατήρηση είναι πρακτική ("θα κρυώσεις").
Τελικά πώς θα δείξουν τα παιδιά σεβασμό στον χώρο του σχολείου και πώς το σχολείο θα τους σέβεται;
Το ερώτημα που τίθεται είναι αν το σχολείο οφείλει να είναι ένας χώρος σεβασμού ή ένας χώρος στοχοποίησης. Ο σεβασμός προς τον χώρο είναι ένα μάθημα ζωής, όμως η ενοχοποίηση της κοιλιάς ή του στήθους δεν είναι παιδαγωγική προσέγγιση.
Σε μια εποχή που μιλάμε για συμπερίληψη και σεβασμό στην προσωπικότητα, τα emails που στοχεύουν στη ντροπή του σώματος μοιάζουν με αναχρονισμό. Τα ακραία περιστατικά μπορούν να αντιμετωπιστούν με διακριτικότητα, χωρίς να χρειάζεται να νιώθει μια ολόκληρη τάξη κοριτσιών ότι το σώμα τους είναι κάτι για το οποίο πρέπει να απολογούνται.
Εσύ τι πιστεύεις;
Διαβάστε Επίσης
