"Μαμά, κοίτα πώς κάνω κούνια!", "Μαμά, κοίτα τι έφτιαξα!", "Μαμά, κοίτα με που κάνω τον δεινόσαυρο!", "Μαμά, μαμά, ΜΑΜΑ!".
Αν είσαι μαμά παιδιού προσχολικής ή πρώτης σχολικής ηλικίας, αυτή η φράση είναι πιθανότατα το μόνιμο "soundtrack" της καθημερινότητάς σου. Ακούγεται στο σαλόνι, στην παιδική χαρά, την ώρα που προσπαθείς να μαγειρέψεις, ακόμα και την ώρα που μιλάς στο τηλέφωνο για κάτι επείγον.
Στην αρχή, ανταποκρίνεσαι με χαμόγελο. Μετά την πεντηκοστή φορά μέσα στην ίδια ώρα όμως, νιώθεις κάτι να σπάει μέσα σου. Το κεφάλι σου κοντεύει να εκραγεί, η υπομονή σου εξαντλείται και πιάνεις τον εαυτό σου να απαντάει μηχανικά: "Ναι, αγάπη μου, τέλεια, σε βλέπω", χωρίς καν να γυρίσεις το βλέμμα σου. Και αμέσως μετά, έρχονται οι τύψεις. Σκέφτεσαι: "Τι κακή μαμά είμαι που βαριέμαι να κοιτάξω το παιδί μου;".
Ας βάλουμε, όμως, τα πράγματα στη θέση τους. Δεν είσαι κακή μαμά. Είσαι μια φυσιολογική, εξαντλημένη μαμά. Η συνεχής ανάγκη των παιδιών για επιβεβαίωση είναι απόλυτα υγιής, αλλά κι η δική μας πνευματική κόπωση από αυτή τη διαδικασία είναι εξίσου πραγματική.
Γιατί τα παιδιά ζητούν συνεχώς να τα κοιτάμε;
Για ένα μικρό παιδί, το βλέμμα της μαμάς του είναι ο καθρέφτης της ύπαρξής του. Όταν το κοιτάς, δεν βλέπεις απλά μια κωλοτούμπα ή ένα σχέδιο με μαρκαδόρους. Του στέλνεις το μήνυμα: "Σε βλέπω, υπάρχεις, είσαι σημαντικός για μένα". Τα παιδιά δεν έχουν ακόμα αναπτύξει την εσωτερική αυτοπεποίθηση για να πουν στον εαυτό τους "μπράβο, τα κατάφερα". Χρειάζονται τη δική σου ματιά για να νιώσουν ασφάλεια.
Ωστόσο, η σύγχρονη μαμά καλείται να διαχειριστεί ένα τεράστιο γνωστικό φορτίο. Όταν το μυαλό σου τρέχει στους λογαριασμούς, στη δουλειά και στις υποχρεώσεις, το να πρέπει να στρέψεις την προσοχή σου για 100ή φορά σε κάτι (για σένα) ασήμαντο, προκαλεί αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν υπερδιέγερση των αισθήσεων. Σύμφωνα, εξάλλου, με επίσημη μελέτη της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής (AAP), το να αφήνουμε χώρο στα παιδιά για ανεξάρτητο παιχνίδι χωρίς τη διαρκή καθοδήγηση ή την προσοχή μας, είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας και της ψυχικής τους ανθεκτικότητας.
Πώς να θέσεις όρια με αγάπη (χωρίς τύψεις)
Το κλειδί δεν είναι να γίνεις μια μαμά-ρομπότ που κοιτάζει τα πάντα, αλλά να μάθεις στο παιδί ότι η προσοχή σου έχει ποιότητα, όχι μόνο ποσότητα. Δοκίμασε τις παρακάτω στρατηγικές:
1. Ποιοτικός χρόνος
Συχνά, τα παιδιά γίνονται πιεστικά επειδή παίρνουν μόνο αποσπασματική προσοχή (π.χ. τα κοιτάμε ενώ παράλληλα σκρολάρουμε στο κινητό).
Δοκίμασε να του δώσεις 10-15 λεπτά απόλυτης, απερίσπαστης προσοχής μέσα στην ημέρα. Κλείσε το κινητό, κάθισε στο πάτωμα και παίξε μαζί του. Όταν η "συναισθηματική δεξαμενή" του παιδιού γεμίσει με αληθινή παρουσία, θα είναι πολύ πιο εύκολο να παίξει μόνο του μετά.
2. Χρησιμοποίησε... χρονόμετρο!
Τα μικρά παιδιά δεν καταλαβαίνουν την έννοια του "σε πέντε λεπτά". Αντί να λες "περίμενε, τώρα δουλεύω", πες: "Βλέπεις αυτό το ρολόι; Όταν η κόκκινη γραμμή φτάσει εδώ, θα κλείσω τον υπολογιστή και θα έρθω να δω όλες τις φιγούρες σου. Μέχρι τότε, θέλω να κάνεις προπόνηση κρυφά". Αυτό τους δίνει ένα σαφές πλαίσιο και μειώνει την αγωνία τους.
3. Μάθε του την αυτο-επιβεβαίωση
Όταν το παιδί φωνάζει "Μαμά, κοίτα τι έκανα!", αντί να δώσεις ένα έτοιμο "μπράβο", γύρισε την ερώτηση σε εκείνο: "Εσένα πώς σου φαίνεται; Σου αρέσουν τα χρώματα που διάλεξες; Πώς ένιωσες που ανέβηκες τόσο ψηλά;". Με αυτόν τον τρόπο, το βοηθάς σιγά-σιγά να αναζητά την ικανοποίηση μέσα από τον εαυτό του και όχι αποκλειστικά από τους άλλους.
Μια υπενθύμιση για σένα: Είναι απόλυτα υγιές για ένα παιδί να μάθει ότι η μαμά του είναι ένας ξεχωριστός άνθρωπος με δικές του ανάγκες. Λέγοντας "Αυτή τη στιγμή η μαμά πίνει τον καφέ της και ξεκουράζει τα μάτια της, θα σε κοιτάξω σε λίγο", δεν το απορρίπτεις. Του διδάσκεις τον σεβασμό στα όρια των άλλων. Και αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα ζωής.

