Οι οικογένειες με μικρά παιδιά βρίσκονται και πάλι σε αναστάτωση μετά την πρόσφατη έρευνα της εκπομπής Four Corners σχετικά με την κακοποίηση και την ελλειπή ασφάλεια στον τομέα της προσχολικής ηλικίας. Η έρευνα εντόπισε σχεδόν 150 εργαζόμενους σε παιδικούς σταθμούς που έχουν καταδικαστεί, κατηγορηθεί ή καταγγελθεί για σεξουαλική κακοποίηση και ανάρμοστη συμπεριφορά.
Ενώ απαιτούνται συστημικές αλλαγές για τη βελτίωση των προτύπων ασφαλείας, οι γονείς αναρωτιούνται τι μπορούν να κάνουν στο σπίτι για να διδάξουν στα παιδιά τους την ασφάλεια του σώματος.
Υπάρχει αυξανόμενη ενημέρωση για το πώς να μιλάμε στα παιδιά γι' αυτό το θέμα, όμως τι γίνεται με τα βρέφη και τα νήπια που δεν έχουν μάθει ακόμα να μιλούν;
Σύμφωνα με τον Ελβετό ψυχολόγο Jean Piaget, τα παιδιά κάτω των δύο ετών μπορούν να κατανοήσουν τη γλώσσα και να επικοινωνήσουν πριν αναπτύξουν ομιλία. Ποτέ δεν είναι πολύ νωρίς για να τους διδάξεις τη σωματική αυτονομία, να ενισχύσεις την ασφάλεια και να δημιουργήσεις ένα πρότυπο εμπιστοσύνης για κάθε μελλοντική σχέση του παιδιού.
Οι σωστές λέξεις
Αν και είναι παιχνιδιάρικο και πολύ όμορφο να χρησιμοποιείς μωρουδίστικη γλώσσα, είναι σημαντικό να χρησιμοποιείς ωστόσο τους σωστούς ανατομικούς όρους για τα γεννητικά όργανα, όπως ακριβώς μαθαίνει το παιδί και όλα τα άλλα μέρη του σώματος. Αυτό μειώνει την ντροπή, κανονικοποιεί τα όρια του σώματος και διασφαλίζει ότι το παιδί θα μπορεί να περιγράψει ξεκάθαρα οποιαδήποτε εμπειρία αν προκύψει κάποιο πρόβλημα.Βάλε τέλος στο πιπί, παπί, πουλάκι, τσουτσούνι ή όπως αλλιώς τα αποκαλείς και όποτε έρθει η κουβέντα εκεί, δώσε σε αυτά τα σημεία την επιστημονική τους ονομασία.
Περιέγραψε τις κινήσεις σου
Στα μεγαλύτερα παιδιά μαθαίνουμε ότι κανείς δεν πρέπει να αγγίζει τα απόκρυφα σημεία τους. Στα βρέφη, όμως, οι γονείς πρέπει αναγκαστικά να αγγίζουν αυτές τις περιοχές για την αλλαγή της πάνας.
Όταν αλλάζεις την πάνα στο μωρό σου, περιέγραψε τις κινήσεις σου με απλά βήματα: "Τώρα θα σε σηκώσω για να αλλάξουμε πάνα επειδή λερώθηκε. Θα βγάλω το παντελόνι σου. Θυμήσου, αγγίζουμε τον ποπό σου μόνο όταν πρέπει να τον καθαρίσουμε". Έτσι, το παιδί καταλαβαίνει πώς μοιάζει μια φυσιολογική φροντίδα.
"Θέλεις να σε γαργαλήσω;"
Μπορείς να διδάξεις την έννοια της συναίνεσης από την αρχή, ακόμα και μέσα από το παιχνίδι. Πριν το γαργαλήσεις, ζήτα του την άδεια ρωτώντας: "Θέλεις να σε γαργαλήσω;". Μάθε του πως να ανταποκρίνεται με ναι ή όχι, με εκφράσεις, χαμόγελο ή συνοφρύωμα. Αυτό αργότερα εξελίσσεται στην κατανόηση του ασφαλούς και του μη ασφαλούς αγγίγματος.
Δείξε σεβασμό στη γλώσσα του σώματος που δείχνει απομάκρυνση
Ακόμα και τα πολύ μικρά παιδιά έχουν τον τρόπο τους για να επικοινωνήσουν κάτι που δεν θέλουν. Έτσι στέλνουν μηνύματα όταν δεν θέλουν να τα αγγίζουν ή να τα κρατούν, όπως για παράδειγμα στρίβουν το σώμα τους, σπρώχνουν, ή καμπυλώνουν την πλάτη τους. Όποτε είναι εφικτό, δείξε σεβασμό σε αυτές τις κινήσεις. Μπορείς να πεις: "Θέλεις να σε κατεβάσω; Το σώμα σου σου ανήκει".
Μην επιβάλλεις στο παιδί σου να δείχνει αγάπη αν δεν το επιθυμεί
Μην αναγκάζεις το παιδί να αγκαλιάσει ή να φιλήσει συγγενείς, λέγοντας "άντε, δώσε ένα φιλί στον παππού", αν εκείνο βλέπεις πως δεν θέλει.
Αυτό διδάσκει στο παιδί ότι έχει τον έλεγχο των ορίων του και μπορεί να παίρνει αποφάσεις για το σώμα του.
Τι μπορείς να κάνεις αν το παιδί αρνείται την αλλαγή πάνας ή το μπάνιο;
Το μήνυμα "το σώμα μου, οι κανόνες μου" μπορεί να γίνει περίπλοκο όταν το παιδί αρνείται την απαραίτητη υγιεινή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, εξήγησε ήρεμα γιατί το άγγιγμα είναι απαραίτητο. "Πρέπει να κάνουμε μπάνιο για να φύγουν οι βρωμιές και να είμαστε καθαροί". Αυτό βοηθά το παιδί να διακρίνει το υγιές και απαραίτητο άγγιγμα, από το ανάρμοστο.
Αναγνώρισε τα μη λεκτικά σημάδια δυσφορίας
Τα παιδιά που δεν μιλάνε ακόμα, επικοινωνούν μέσω της συμπεριφοράς τους. Οι γονείς πρέπει να είναι σε εγρήγορση για σημάδια όπως:
• Αυξημένα ξεσπάσματα θυμού ή απόσυρση.
• Ανεξήγητος πόνος ή κοκκινίλα στα γεννητικά όργανα.
• Αλλαγές στην όρεξη ή στον ύπνο.
• Παλινδρόμηση (π.χ. εκεί που είχε μάθει την τουαλέτα, να λερώνεται ξανά).
• Ξαφνικός φόβος για συγκεκριμένα άτομα ή μέρη.
Η αναγνώριση αυτών των σημαδιών μπορεί να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό τυχόν κακοποίησης και στη βελτίωση της επικοινωνίας γονέα και παιδιού.
